Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A influencia da dieta no rendemento intelectual

Psicobiólogos da Universidade de Barcelona e da Autónoma de Madrid constatan un incremento superior ao 15% no rendemento intelectual dos adolescentes

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 29deDecembrode2004

A socialización de determinados grupos de alimentos básicos, así como unhas mellores condicións de vida, parecen exercer un rol fundamental non só na talla e os índices de masa corporal dos adolescentes españois nos últimos anos, senón tamén no seu rendemento e capacidade intelectual. A esta conclusión chega un equipo de psicobiólogos tras comparar os resultados de test de intelixencia obtidos nos anos setenta cos actuais.

O de que as etnias melloran co tempo poida que sexa máis que un eufemismo. Sabíase por estudos ponderales prospectivos que a estatura media dos nenos e nenas españois aumentou considerablemente nos últimos anos, aínda que é certo que tamén aumentou o seu índice de masa corporal e iso non é, precisamente, unha boa noticia.

Un equipo de psicobiólogos da Universidade de Barcelona e a Autónoma de Madrid, ademais, acaba de revelar que os nosos menores son agora un 15% máis intelixentes que nos anos 70. O equipo dirixido por Antonio Andrés Pueyo e Josep Maria Lluís Font (Barcelona), xunto a Roberto Colom (Madrid), analizou o test de intelixencia levados a cabo en 275 nenos e nenas barceloneses de 7 anos en 1999 cos mesmos efectuados 30 anos antes noutros 459 nenos. A conclusión foi que o coeficiente intelectual ha mellorado entre un 15% e un 17%, destacándose que nos sectores socioeconómicos máis desfavorecidos é curiosamente onde máis subiu tal coeficiente.

Postos a buscar unha explicación para o devandito avance, os expertos recoñecen dúas posibles vías de progreso: a mellora do estamento educativo en todo o territorio e a influencia de factores ambientais como a dieta nas primeiras etapas de desenvolvemento, moito máis completa e socializada que tres décadas atrás.

Grazas pola carroña
O déficit de ferro pode diminuír de forma notable o rendemento e a capacidade intelectual
Cando empezaron os humanos a ser moito máis intelixente que os seus seres veciños? Os antropólogos Leslie C. Aiello e Peter Wheeler sosteñen que foi no momento en que os homínidos cambiaron a súa dieta e empezaron a comer carne. «A partir dun consumo máis ou menos abundante de carne, a selección favoreceu aos nosos antepasados con cerebros de maior tamaño nos que a intelixencia se abriu paso», explican.

As primeiras mostras de enxeño referíanse precisamente á obtención de ferramentas ou instrumental elaborado a base de pedras, madeiras ou ósos para consumir o tuétano abundante das pezas mortas de maior tamaño. As graxas e proteínas do tuétano actuaban a modo de combustible para uns cerebros máis grandes nos que podería empezar a emerxer a intelixencia.

Juan Luís Arsuaga, na súa obra Os aborígenes, sostén que a intelixencia humana xurdiu a partir da reestruturación e expansión do cerebro posibilitada polo achegue enerxético que proporcionaría o consumo de carne. O director dos xacementos de Atapuerca cualifica o descubrimento da carroña por parte dos nosos antepasados homínidos como «o acontecemento fundamental na nosa evolución».

Pola súa banda, Pickford e Senut suxiren desde o Reino Unido que Orrorin tugenensis, un suposto homínido de 6 millóns de anos de antigüidade, xa sabía o que era comer carroña. Pero a certeza de que a carroña empezou a formar parte da nosa dieta data de fai só 2 millóns e medio de anos, nos dominios de Homo habilis e Homo rudolfensis.

Hai que ter en conta que o cerebro consome un 20% do gasto enerxético total do organismo. Estímase que a substitución dunha dieta case exclusivamente vexetal, moi rica en celulosa, por outra de carne rica en proteínas, propiciou o aumento do volume do cerebro e a diminución da lonxitude dos intestinos.

O primatólogo Richard Byrne vai moito máis lonxe. En opinión deste experto, «a linguaxe apareceu na prehistoria a partir das secuencias de movementos desenvolvidas para preparar alimentos».

SAÚDE DE HIERRO

Img comedores3
Imaxe: opclibra

O ferro é imprescindible para que o cerebro leve a cabo correctamente as súas funcións e, de feito, a OMS denuncia que entre 600 e 700 millóns de persoas en todo o mundo sofren carencia deste mineral.

As dietas pobres ou escasas en ferro sábese que atrasan o crecemento, alteran o sistema inmunológico e repercuten na saúde cerebral. Segundo un estudo realizado pola Facultade de Medicina da Universidade de Rochester no Estado de Nova York, os nenos e adolescentes con déficit de ferro obteñen peores resultados en probas de matemáticas que os que consomen alimentos cun achegue de ferro adecuado. Este mineral é, en realidade, o responsable de que unha proteína tan indispensable como a hemoglobina transporte nos glóbulos vermellos o osíxeno necesario para todos os tecidos do organismo.

Os expertos sosteñen que a desorde alimenticia con que moitas familias crían aos seus fillos carrexa nas máis ocasións un achegue insuficiente de ferro ao sangue. Todo o ferro que necesitamos provén dos alimentos, e calcúlase que os nenos ou adolescentes de 10 a 14 anos deben consumir polo menos entre 12 e 15 g de ferro ao día. Fontes de ferro son principalmente as carnes, froitos secos, mariscos e legumes. Sábese tamén que a absorción de ferro mellora se se acompañan estes produtos de froitas ricas en vitamina C. Os síntomas máis frecuentes que orientan a un déficit sanguíneo deste mineral son a perda de apetito, fatiga, debilidade ou palidez.

Así mesmo, diversos estudos clínicos puxeron de relevo que os suplementos de ferro administrados cando hai déficit leve deste mineral poden mellorar a función cerebral dos adolescentes, aumentando a súa capacidade para a aprendizaxe e para a memoria. Destaca, en particular, o levado a cabo por un grupo de investigadores da Facultade de Medicina da Universidade Johns Hopkins de Baltimore, en EEUU, quen se propuxeron estudar a un grupo de 78 adolescentes de sexo feminino con niveis baixos de ferro, aínda que non tan baixos como para causar anemia.

As mozas pasaron primeiro por varias probas deseñadas para medir a súa atención e a súa destreza na aprendizaxe de novas palabras. Despois dividíronse en dous grupos: un grupo de tratamento que tomou suplementos de ferro e outro control, que tomou placebo. O ensaio durou 8 semanas, tras as cales se volveron a medir os niveis de ferro e volvéronse a realizar as mesmas probas. O ferro alcanzara os niveis normais no grupo que tomou suplementos e permaneceu case igual no grupo de placebo. Os niveis determináronse medindo a concentración de ferritina no soro. En canto ao test levados a cabo, ambos os grupos obtiveron resultarvos similares no de atención, pero as mozas que estiveran inxerindo suplementos de ferro destacaron de forma importante nas probas de aprendizaxe verbal e de memoria.

«O que necesitamos saber é se son os efectos tan sutís que che permiten dar o mellor de ti nos devanditos ámbitos educativos», afirma a directora do ensaio americano, Ann B. Bruner.
De feito, a idea de que o déficit de ferro pode influír na función do cerebro non
é nova. A fisiopatología sostén desde hai tempo que a causa biolóxica de que
diminúa a función cerebral en individuos con déficit de ferro é que as encimas que dependen deste mineral para sintetizar e procesar os neurotransmisores reducen a súa actividade cando a concentración corporal de ferro é baixa.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións