Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A nova regulación galega de control marítimo-pesqueiro

Galicia aproba unha nova Lei para regular as actividades pesqueiras, de marisqueo e acuicultura, ademais das deportivas ou de recreo

As diferentes administracións con competencias en materia marítimo-pesqueira precisan dotarse dun corpo normativo adecuado e actual que lles permita establecer un sistema de protección e de control eficaz contra prácticas irresponsables e insustentables. Galicia acaba de dar un importante paso cunha nova norma que avanza nesta dirección.

O 22 de setembro de 2004 o Boletín Oficial do Estado publicou a Lei galega sobre a que se debe basear a regulación da protección, o control, as infraccións e as sancións en materia marítimo-pesqueira en Galicia. A norma non será vixente ata o 20 de febreiro de 2005, e a súa finalidade non é outra que a de conformar o marco normativo sancionador aplicable ás materias de pesca, marisqueo e acuicultura e demais competencias en materia de ordenación do sector pesqueiro que a Comunidade Autónoma ten atribuídas en virtude da Constitución española e do seu Estatuto de autonomía.

A necesidade de contar cun réxime operativo e actual que responda as esixencias e demandas, mesmo a nivel internacional, por unha explotación racional dos recursos e unha comercialización responsable dos produtos pesqueiros, está máis que xustificada – segundo a propia lei – nunha comunidade na que o sector pesqueiro desempeña unha posición relevante no conxunto da súa economía.

A nova norma galega pretende preservar os recursos mariños das súas costas de maneira que se compatibilice a súa explotación coa defenesa do medio ambiente
Nestes casos, unha política eficaz de conservación dos recursos pesqueiros tórnase imprescindible, e ten o seu fundamento principal no feito de que a pesca é unha fonte vital de alimentos e, ademais, un dos factores máis importantes da economía alimentaria mundial. E é que por unha banda, o peixe proporciona da orde do 16% das proteínas de orixe animal consumidas polo home a nivel mundial, así como unha valiosa fonte de minerais e acedos grasos esenciais; e por outro, seguindo datos apuntados pola mesma FAO, máis de 30 millóns os pescadores e criadores de peixes viven da pesca xunto coas súas familias. A maior parte deles son pescadores artesanais de países en desenvolvemento.

A fin de asegurar unha explotación sustentable a nivel internacional adoptouse por unanimidade, e no seo da Conferencia da FAO de 31 de outubro de 1995, o Código Internacional de Conduta para unha Pesca Responsable, que aínda que non é obrigatorio, insta os Estados de todo o mundo a que apliquen os seus principios e normas en materia de conservación, ordenación e desenvolvemento da pesca dunha maneira efectiva. As normas máis actuais sobre a materia, como ocorre agora coa galega, recollen mesmo disposicións especiais sobre a pesca deportiva, navegación de recreo e outras actividades subacuáticas. Aínda que estas poden considerarse como actividades de lecer, considerouse a oportunidade de incluílas na Lei a fin de establecer unha política de protección integral do medio mariño, dada a íntima conexión que as citadas actividades teñen co mesmo.

Unha ampla actualización
A lei galega apróbase ao amparo das competencias que lle son propias a esa Comunidade Autónoma en materia de pesca nas rías e demais augas interiores, marisqueo e acuicultura; de desenvolvemento lexislativo e execución da lexislación estatal en materia de ordenación do sector pesqueiro; e de regulación da inspección e sanción.

A nova norma ten o seu precedente máis inmediato noutra lei autonómica aprobada en 1991, considerada entón como moi ambiciosa. O apelativo atribuír por cubrir amplamente a casuística dos sectores pesqueiro, marisqueiro e de acuicultura, así como polo mérito de afastarse da lexislación estatal entón vixente. A lei de 1991 perseguía un marco normativo propio que respondese as realidades da Galicia costeira.

Coa aprobación do novo marco xurídico, o goberno autonómico ha tratado de dar solución aos problemas que con máis frecuencia xurdían na aplicación diaria da norma precedente. Tamén delimitar as competencias autonómicas, que tras a aprobación en 2001 da Lei estatal que regula a pesca marítima do Estado, sonlle propias. O obxectivo é adecuar o réxime de infraccións e sancións en materia de ordenación do sector pesqueiro á lexislación básica estatal e ao marco xeral sobre réxime sancionador en cuestións tales como responsabilidade, prescrición ou reincidencia, entre outras.

Todo iso sen esquecer a normativa comunitaria -de rango superior- cuxos Regulamentos regulan as condutas que infrinxen gravemente as normas da política pesqueira común e o seu réxime de control, e constitúen un punto de referencia básico na materia.

A lei, como novidade, inclúe tamén o réxime sancionador propio das escolas de navegación de recreo, así como o aplicable ás actividades subacuáticas profesionais. Cuestión que se considerou oportuna á hora de deseñar unha política de protección integral do medio mariño, dada a íntima conexión que as citadas actividades teñen co mesmo.

E atendendo a recentes antecedentes que afectaron a Galicia, a norma tamén ten por obxecto regular o exercicio da potestade sancionadora en materia de verteduras e daquelas accións ou omisións de calquera natureza que incidan sobre a calidade dos recursos mariños e do medio costeiro no ámbito das competencias desta Comunidade Autónoma, a condición de que estes supostos non estean regulados pola normativa sectorial ou específica na materia.

Un título especial ha merecido a cuestión dedicada á loita contra a pesca ilegal desenvolvida polos buques de abanderamiento de conveniencia, no que se recollen as directrices fixadas, tanto a nivel internacional como nacional, de adopción de medidas restritivas contra aquela pesca que veñen desenvolvendo determinados buques sen respecto aos acordos de cotas de pesca e limitacións ao exercicio da actividade para preservar os recursos pesqueiros.

Protección con menos represión
A lei nace con moi boas intencións, pois lle acompaña un innovador sistema que pretende conseguir un maior grao de protección dos recursos mariños sen incrementar a represión. E é que a experiencia acumulada, durante máis de dez anos de aplicación da anterior normativa, serviu ao goberno autonómico para eliminar como sancionables determinados supostos que deviñeron en inaplicables, e para incorporar outros que a casuística revelou como necesarios.

O resultado final é unha norma mellorada, tanto en canto aos contidos das infraccións, como polo que respecta á súa sistematización por materias, o que incide -como expresa a mesma lei- nunha ordenación máis racional e alcanzable que impón un diferente grao de sancionabilidad, determinado pola distinta transcendencia que cada clase de infracción pode representar para o medio mariño que se trata de preservar.

Ademais diso, a lei introduce figuras, como a suspensión condicional da sanción ou os criterios atenuantes de gradación, que perseguen un efecto disuasorio máis que condenatorio e cuxa efectividade poderá ser valorada unha vez que sexan postos en práctica, dentro do actual panorama marcadamente punitivo do réxime legal da protección dos recursos mariños.

O catálogo de infraccións sistematízanse atendendo á súa gravidade, resultando os seguintes apartados, segundo a materia á que van referidas: a) Cooperación coas autoridades, b) Pesca profesional e marisqueo, c) Acuicultura, d) Pesca recreativa, e) Actividades náuticas de recreo e subacuáticas profesionais, f) Ordenación do sector pesqueiro e comercialización dos produtos pesqueiros e g) Conservación do medio mariño.

No apartado de sancións aplicables ás infraccións introdúcese a posibilidade da imposición de sancións accesorias ás de multa, como a inhabilitación profesional para o desenvolvemento de actividades pesqueiras ou a retirada do permiso de explotación, entre outras. Polo que respecta á contía das multas alcánzanse diversos topes en atención á materia en que se encadra a correspondente infracción. Doutra banda, recóllese a figura da suspensión condicional das sancións en que concorran determinados requisitos e subordinada ao cumprimento das condicións que en cada caso impóñanse.

Réxime de responsabilidades
Na presente lei establécese un sistema de responsabilidades específico sobre a materia, a fin de acoutar quen resultarán responsables das infraccións que recolle a propia norma. Neste sentido, e de forma xeral, considera responsables ás persoas físicas ou xurídicas que as cometan, aínda cando estean integradas en asociacións temporais de empresas, agrupacións ou comunidades de bens.

Aos propietarios de buques ou armadores imponlles unha obrigación susceptible de sanción grave por falta de colaboración ou de obstrución aos labores de inspección, que non é outra que identificar o patrón responsable da embarcación en caso de mediar denuncia por suposta infracción administrativa de pesca marítima. E para aqueles supostos nos que a infracción sexa imputable a varias persoas e non sexa posible determinar o grao de participación de cada unha delas, imponse o principio de solidariedade, atendendo á seguinte casuística:

  • Nos casos de infraccións cometidas en materia de pesca e marisqueo, os propietarios de embarcacións, armadores, fretadores, capitáns e patróns.
  • Nos casos de infraccións cometidas en materia de acuicultura, os titulares de establecementos de cultivos mariños e auxiliares.
  • Nos casos de infraccións cometidas no transporte de produtos da pesca, o marisqueo e acuicultura, os titulares de empresas de transporte.
  • Os titulares e entidades xestoras das lonxas pesqueiras e centros de venda respecto da identificación das especies, así como á exposición e venda de produtos vedados e de talla ou peso inferiores aos regulamentarios.
  • Nos casos de infraccións cometidas na comercialización dos produtos da pesca, o marisqueo e a acuicultura, os titulares de empresas comercializadoras ou transformadoras dos devanditos produtos.
  • Os titulares de empresas de hostalaría que ofrezan ao consumo produtos vedados ou de talla ou peso inferior ao regulamentario.
  • Os titulares das escolas náutico-deportivas, centros de inmersión e academias náutico-deportivas, respecto das infraccións que afecten ás devanditas actividades.
  • No caso de infraccións cometidas en materia de verteduras no mar, os titulares dos buques e, no seu caso, das empresas e industrias que efectuasen as verteduras contaminantes, salvo que estes supostos estean regulados pola normativa sectorial ou específica na materia.
  • No caso de obras de construción que incidan directamente sobre o medio mariño, os titulares das empresas construtoras e, no seu caso, as administracións públicas promotoras das mesmas, salvo que devandito suposto estea regulado pola normativa sectorial ou específica na materia.

Atendendo á casuística, a nova Lei tenta non esquecerse de ninguén, nin sequera daquelas accións cometidas polos menores de idade non emancipados, cuxa responsabilidade queda na órbita dos seus pais ou titores.

CARA A UNHA PESCA SUSTENTABLE

Img salmon3
Os recursos pesqueiros naturais son finitos e por iso, deben explotarse a niveis sustentables. Desde a FAO recoñécese que a influencia individual máis importante na pesca natural nun futuro é a súa adecuada regulación, consciente de que a principal dificultade da política nesta materia é devolver a capacidade da frota pesqueira mundial a un nivel no cal as reservas de peces póidanse explotar de forma sustentable. A cifra máxima de produción estimouse ao redor dos 100 millóns de toneladas anuais.

Os datos e as conclusións ás que chega reclaman a reflexión de todos os gobernos do mundo. E é que en termos de reservas das especies principais, a FAO estima que a finais dos anos noventa só a cuarta parte das reservas estaban moderadamente explotadas ou subexplotadas, e tan só 1% estaba a recuperarse. Case a metade de todas as reservas estaban explotadas ata o seu máximo rendemento sustentable e atopábanse ao bordo da sobreexplotación; e máis dunha cuarta parte das reservas estaban sobreexplotadas ou esgotadas.

As cifras motivaron preocupación entre os grupos ecoloxistas e nalgúns Estados que adoptaron medidas para minimizar ou mitigar estes efectos negativos, como o desenvolvemento e uso de artes de pesca selectivas; controis directos da captura total permitida de varias especies, e mesmo, prohibicións e moratorias directas sobre a pesca.

A FAO recoñece que para protexer a biodiversidade acuática é necesario, como así se entendeu timidamente desde algunhas administracións, eliminar toda a gama de ameazas que pesan sobre ela, entre as que se inclúen unha pesca inadecuada, a contaminación, a perda de hábitat e a súa degradación. E propón algunhas solucións, como a implantación e xeneralización da etiqueta ecolóxica que permita aos consumidores elixir peixe capturado de forma sustentable, unha tendencia, que segundo apuntan, alentará formulacións sensibles á protección do medio ambiente no sector.

Bibliografía

NORMATIVA

  • LEI 8/2004, de 30 de xullo, de protección, control, infraccións e sancións en materia marítimo-pesqueira de Galicia (Boletín Oficial de Galicia número 162, de 20 de agosto de 2004; Boletín Oficial do Estado número 229, de 22 de setembro de 2004).
  • Regulamento do Consello nº 1447/1999, de 24 de xuño, polo que se establece unha lista de tipos de condutas que infrinxen gravemente as normas da política pesqueira común. (O Regulamento da Comisión nº 2740/1999, de 21 de decembro, fixa as disposicións de aplicación do citado regulamento)
  • Regulamento nº 2847/1993, polo que se establece un réxime de control aplicable á política pesqueira común (modificado polo Regulamento 2846/1998).

  • Pódeche interesar:

    Infografía | Fotografías | Investigacións