Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A obesidade asóciase aos novos hábitos alimentarios

O consumo excesivo de comidas rápidas, ricas en graxas e con alto contido enerxético, combinado co sedentarismo, factores crave da obesidade

A obesidade, que está a alcanzar número de epidemia en todo o mundo, definiuse xa como unha «patoloxía multifactorial evitable». Segundo datos da Organización Mundial da Saúde (OMS), o problema non só afecta á poboación adulta dos países desenvolvidos. En países en desenvolvemento como Sudáfrica coexisten, sorprendentemente, a malnutrición e a obesidade. No mundo, máis de 22 millóns de nenos menores de cinco anos son obesos ou teñen sobrepeso. Deles, 17 millóns viven en países en de desenvolvemento.

A opinión científica, tanto nacional como internacional, coincide en recoñecer que a obesidade se está convertendo nun dos problemas de saúde pública máis preocupantes do momento, sobre todo se se ten en conta a súa alta prevalencia e a súa evolución ascendente. Os datos máis completos sobre a evolución da obesidade no mundo son os do Proxecto Monitoring of trends and determinants in Cardiovascular diseases study (Proxecto MONICA), que indican que a prevalencia da obesidade na maioría dos países europeos ha aumentado entre un 10% e un 40% nos últimos 10 anos; entre un 10% e un 20% nos homes e entre un 10% e un 25% nas mulleres. Co firme propósito de combater esta tendencia, a Asemblea Mundial da OMS aprobou en maio de 2004 a Estratexia Mundial sobre Réxime Alimenticio, Actividade Física e Saúde e pediu a todos os países que desenvolvesen esta Estratexia no ámbito nacional. De non ser así, «a epidemia da obesidade pode chegar a colapsar un sistema de saúde en calquera parte do mundo», recoñeceu entón Catherine Lle Galès-Camus, subdirectora xeral da OMS para Enfermidades Non Transmisibles e Saúde Mental.

En España, un dos países cunha prevalencia máis alta de obesidade no conxunto da Unión Europea, segundo recoñece o Ministerio de Sanidade e Consumo, esta Estratexia quedou reflectida, desde xaneiro de 2005, na Estratexia NAVES (Nutrición, Actividade Física e Prevención da Obesidade). Nela faise unha análise da obesidade desde un punto de vista multifactorial e multisectorial e recoméndase un vasto conxunto de cambios en todos os planos, tanto nutricional, como educacional e industrial. Entre as principais accións desta Estratexia incluiranse a modificación da composición dos alimentos para reducir o seu contido en graxas, azucre e sal; a edición de guías nutricionais e a promoción da actividade física; e accións como a avaliación das comidas e bebidas dispoñibles nos centros escolares, tanto en comedores como en máquinas expendedoras. A aprobación e posta en práctica destas accións pretende acabar coa tendencia desta enfermidade, que afecta ao 39% dos adultos e ao 16,1% dos nenos de entre 6 e 12 anos. Para Elena Salgado, ministra de Sanidade, «esta alta taxa de obesidade infantil ten unha enorme importancia posto que predí, en parte, a obesidade que nos espera nos próximos anos, coas repercusións negativas de toda índole que iso vai ter sobre as cifras de enfermidades asociadas e de mortalidade»

Os hábitos e as súas consecuencias
Actualmente consómense máis calorías das necesarias, realízase pouca actividade física e abandonáronse dietas tradicionais máis equilibradas

O cambio de hábitos alimenticios, como optar por dietas pouco saudables e o abandono da actividade física, son algunhas das principais causas destas cifras. Segundo datos de Sanidade, actualmente consómense máis calorías das necesarias, en total un 19% máis, e non se realiza ningunha actividade física suficiente para queimar este exceso. Ademais, o abandono de hábitos alimenticios como os que constitúen a base da dieta mediterránea han provocado un forte desequilibrio. Así o demostran os últimos estudos realizados, que confirman que só o 50% da poboación española ten uns hábitos alimentarios saudables; preto do 40% apenas cumpre algúns aspectos básicos das recomendacións nutricionais para a poboación, e un 10% non as seguen. Segundo a ministra de Sanidade «a comida principal do día realízase fóra de casa», e cada vez máis se opta por comidas fáciles de preparar e rápidas de consumir. Na maioría dos casos, estas comidas «non sempre son equilibradas desde un punto de vista nutricional».

Un dos estudos máis recentes, realizado por expertos da Universidade de Navarra, conclúe que o tipo de graxas que se inxere tamén pode predisponer, ou previr, ao desenvolvemento da obesidade. O traballo, titulado Regulación da expresión e secreción de leptina e doutros xenes relacionados coa obesidade por nutrientes: Mecanismos moleculares implicados, confirma que a inxesta de graxas saturadas parece inducir o desenvolvemento de obesidade, mentres que os ácidos grasos poliinsaturados, procedentes dos aceites de peixe, parecen previr e mellorar tanto a obesidade como a resistencia insulínica. Patricia Pérez Matute, responsable do estudo, estudou o efecto do ácido graso eicosapentaenoico (EPA), un dos acedos grasos poliinsaturados Omega-3, sobre a leptina, un xene implicado na regulación do peso corporal.

A opinión científica confirma que as características máis estreitamente asociadas co aumento da obesidade en todo o mundo son as dietas altas en graxas e excesivamente enerxéticas, e o sedentarismo. O incremento máis alarmante de obesidade produciuse no Reino Unido, segundo recoñece o Consello Europeo de Información sobre Alimentación (Eufic), onde case dous terzos dos homes e a metade das mulleres padecen exceso de peso ou obesidade. Actualmente, un de cada cinco nenos e unha de cada catro mozas teñen sobrepeso. En consecuencia, aumenta tamén o risco de enfermidades, como a diabetes de tipo 2, a que está máis ligada á obesidade, enfermidades cardiovasculares, respiratorias, algúns tipos de cancro e problemas psicolóxicos.

Para acabar con esta tendencia, os expertos reclaman a participación activa de moitos colectivos, como gobernos, profesionais da saúde, a industria alimenticia e os consumidores. Esta responsabilidade compartida debe potenciar as dietas saudables baixas en graxas e altas en carbohidratos complexos.

ALIMENTACIÓN INDIVIDUALIZADA

Img inspeccion1
Unha das últimas apostas científicas para o control das enfermidades relacionadas coa inxesta de alimentos é a nutrigenómica, ou alimentación individualizada. Esta disciplina permite coñecer os nutrientes presentes nos alimentos que inxerimos e que regulan os procesos metabólicos e tenta profundar nas relacións entre alimentos e enfermidades.

Esta nova aproximación busca respostas a preguntas como que compoñentes da dieta teñen efectos beneficiosos, como, onde e cando se producen estes efectos, cal é a relación entre risco e beneficio destes nutrientes ou que necesidade temos para comer novos alimentos para previr a aparición de enfermidades cardiovasculares ou a diabetes. En Europa, a xenómica funcional conta cunha rede de investigación financiada polo VIN Programa Marco de Investigación da Unión Europea e coordinada por Andreu Palou, da Universidade das Illas Baleares. Os expertos aseguran que os alimentos, combinacións complexas de diversidade de nutrientes, poden influír na expresión dos xenes humanos.

A pesar de todo, e debido á mocidade da disciplina (lanzada en 2002), os expertos pediron precaución á hora de implantala. Así, investigadores da Unidade de Estudos Estratéxicos da Fundación Xenoma España conclúen que aínda é arriscado sacar conclusións das dietas que poden ir ben ou mal para unha persoa, debido especialmente ao feito de que a actividade xenética é complexa e a súa interacción con factores externos aínda descoñecida.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións