Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A seguridade alimentaria, recuperar a confianza do consumidor

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 23deNovembrode2001

As crises alimentarias, aínda que xeran perda de confianza entre os consumidores, adoitan ser una oportunidade paira estruturar sistemas que garantan a seguridade de produtos alimenticios. Que papel xogan as Axencias de Seguridade Alimentaria? E os consumidores? Que ocorre coa crise do mal das “vacas tolas”? Como se debe xestionar una crise? No congreso de Seguridade Alimentaria organizado por Hispacoop en Huelva ofrecéronse respostas a estes interrogantes.

O Congreso de Seguridade Alimentaria organizado por Hispacoop (Confederación Española de Cooperativas de Consumidores e Usuarios) celebrouse os pasados días 19 e 20 de novembro en Huelva. Arrincou con definicións básicas sobre crises de seguridade alimentaria, desde os primeiros casos de dioxinas belgas até o mal das “vacas tolas”, o seu forte compoñente mediático e as consecuencias sociais asociadas. Non só pola sensación de inseguridade que provocan senón tamén polas repercusións económicas no sector da alimentación.

Até a data, o caso máis significativo en España foi o mal das “vacas tolas”, que cumpre o seu primeiro ano. Juan José Badiola, director do Laboratorio Nacional de Referencia de Encefalopatías Esponxiformes Transmisibles de Zaragoza, mostrou durante o congreso a súa preocupación ante as recentes declaracións ministeriais, segundo as que a crise se atopa xa nestes momentos baixo control. Na súa opinión, deberíase fuxir de triunfalismo ou de declaracións que ofrecen visións que poden inducir a confusión porque “aínda quedan incógnitas por despexar”. Segundo Badiola, é necesario continuar co plan de vixilancia establecido paira evitar una relaxación das pautas de prevención. Ademais, engadiu, deben continuar aplicándose os mecanismos de control “en todo momento” e manter os traballos de cooperación entre as autoridades competentes europeas, as do Estado e as das distintas comunidades autónomas paira ofrecer información á poboación e adoptar as medidas necesarias que garantan a saúde pública. “Debe aplicarse todo aquilo que se sabe e, cando non se sabe, aplicar o principio de precaución”.


Badiola lamentou, así mesmo, a drástica redución de orzamento aplicada polo Ministerio de Agricultura, que contará en 2002 con 10.000 millóns de pesetas, cifra moi inferior aos 152.000 investidos este ano. Nesta crise, agregou, detectáronse incumprimentos da normativa que prohibía o consumo de fariñas cárnicas, ademais de fallos na tecnoloxía de elaboración de produtos paira a alimentación do gando vacún.

Pola súa banda, Douglas Powell, profesor da Universidade de Guelp, en Canadá, e experto en xestión de crise, ofreceu algunhas das pautas básicas que se deben seguir en situacións similares. Desde o seu punto de vista, cando se producen situacións de crises requírense sistemas de vixilancia rápidos e efectivos, ademais dunha “comunicación crible” sobre o risco. “A primeira medida básica é a prevención do risco”, dixo, pero tamén a definición exacta dos distintos aspectos que interaccionan durante unha emerxencia alimentaria e o desenvolvemento dunha “estratexia cohesionada”. Paira iso, Powell sinalou a necesidade de crear un equipo de xestión e comunicación que se exprese en público a través dun portavoz único e fiable.

Powell opina que hoxe en día aos consumidores non lles basta con escoitar que a comida é segura senón que esixen con feitos a demostración de que efectivamente é así. Paira o experto, o concepto de que un produto é “natural” está moi estendido, pero paira inducir seguridade son necesarios laboratorios capaces de verificalo e ter presente que o risco cero en alimentación, “non existe”.

Axencias de Seguridade Alimentaria


Os consumidores, co paso dos anos, aumentaron as súas expectativas ante os alimentos. Así buscan, entre outros aspectos, calidade, accesibilidade e seguridade, ademais de produtos sans e inocuos. Ramon Fisac, subdirector xeral de promoción alimentaria do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, explicou que cada elo da cadea alimentaria debe implicarse en garantir os niveis máximos de seguridade, “desde os produtores até os consumidores pasando por distribuidores” e o resto de axentes vinculados á cadea.

A política alimentaria da Unión Europa está sometida a unha armonización estrita e completa na que se demostrou, segundo Fisac, que existen lagoas, sobre todo no cumprimento da lexislación, como ocorreu coas fariñas cárnicas no Reino Unido ou co caso do aceite de bagazo de oliva. “O futuro camiña cara a unha lexislación completa e práctica”, engadiu.

Ignacio Arranz, subdirector xeral de Saúde Pública, presentou durante o congreso as pautas básicas da Axencia Española de Seguridade Alimentaria. Na súa conferencia explicou que se trata dun modelo “esperanzador”, que nace cun elevado consenso social e político e que proporcionará diálogo xa que “non nace coa idea de traballar soa”. O obxectivo xeral é promover a seguridade alimentaria dentro da saúde pública e ofrecer garantías de información obxectiva, con especial acento na cooperación entre todos os implicados no proxecto.

Arranz remarcou que se trata de promover o concepto de seguridade alimentaria en toda a cadea, incluídas a sanidade animal e vexetal. “Non será una axencia dedicada á fraude nin á inspección federal”. As súas funcións serán, aclarou, as de axencia “evaluadora, xestora e comunicativa”, é dicir, un referente común cando se presenten situacións de crises ou de emerxencia. Arranz apuntou que, entre os obxectivos específicos asignados, atópanse a participación activa das administracións implicadas, como agricultura, pesca, gandaría ou economía, paira non provocar distorsiones no obxectivo a alcanzar. Tamén contará coa participación tanto de cidadáns como de consumidores ou representantes sectoriais.


Este organismo público de carácter autónomo, adscrito ao Ministerio de Sanidade e Consumo, nace cunha “autonomía razoable” que no futuro poderá tender a un modelo de “autonomía absoluto”. Arranz insistiu na importancia do exercicio de consenso realizado paira a súa creación. Segundo dixo, bastaron só tres meses paira o seu deseño. Na actualidade atópase en fase de desenvolvemento regulamentario.

O modelo andaluz da Axencia de Seguridade Alimentaria foi presentado por Luís Rallo, secretario xeral de Agricultura da citada comunidade. Nestes momentos trátase dun anteproxecto de lei en fase de tramitación e que ao longo de 2002 remitirase ao Parlamento andaluz. Os seus principios de actuación pasan pola cooperación con outras axencias, a necesidade de creación de comités científicos así como traballar con criterios de transparencia. A capacidade executiva aínda non está especificada e dependerá do desenvolvemento dos seus Estatutos.

A demanda e o rei do mercado


O consumidor é a demanda e o rei do mercado, segundo palabras de Ramón Fisac, e por iso é importante conseguir que coñeza os sistemas que garanten a seguridade a partir de una boa formación e información paira poder ter capacidade de decisión. Pero en moitos casos o consumidor ten “moita ou demasiada información”. Con todo, non ten a suficiente formación sobre temas de seguridade, “pedindo imposibles como o risco cero, que non existe”. José Juan Rodríguez, director do Observatorio de Seguridade Alimentaria da Universidade Autónoma de Barcelona, explicou que una proba da falta de información ou formación dos consumidores reflíctese no feito de que a metade das toxiinfecciones de orixe alimentaria prodúcense nos fogares. Ademais, comentou que a aparición de novas técnicas, que permiten alimentos máis seguros, como a irradiación de alimentos, pode implicar que determinadas medidas hixiénicas básicas non se teñan en conta e, en conclusión, acábense consumindo produtos máis inseguros. Na súa opinión débese ter en conta a correcta manipulación de alimentos e as medidas básicas de hixiene. E é que, nalgunhas ocasións, desinfección e limpeza agrúpanse baixo unha mesma denominación, cando en realidade non o son.

Buscar información, conseguir calidade


O avance das tecnoloxías, en leste caso Internet, permitiu contar cun provedor de información que aos poucos vai gañando cota de audiencia. Foi a través deste medio que se puxo en marcha una experiencia práctica en materia de seguridade alimentaria: consumaseguridad.com. Una iniciativa de Hispacoop (Confederación Española de Cooperativas de Consumidores e Usuarios) en colaboración co Ministerio de Sanidade e Consumo que naceu o abril de 2001. Ricardo Oleaga, director da publicación, explicou que o acceso inmediato sen limitacións xeográficas e a rápida capacidade de resposta do equipo multidisciplinar ante temas de relevancia social en seguridade alimentaria, permiten cubrir os obxectivos de ofrecer información pero coa adecuada formación aos consumidores.

Outro exemplo de información en materia de seguridade alimentaria son as denominacións de orixe (DO), consideradas por moitos consumidores como sinónimo de calidade. Na mesa redonda celebrada no congreso, contouse coa participación do Xerente do Consello regulador de DO Xamón de Huelva, José Antonio Pavón, e Manuel da Cruz Infante, Presidente do Consello Regulador de DO Condado de Huelva. Tal e como sinalou o moderador, Juan Ramón Hidalgo, os produtos DO levan implícita una vinculación a un lugar e a garantía de dous controis, o obrigatorio paira todos os alimentos e o voluntario específico de cada produto DO, amparado nos regulamentos dos Consellos Reguladores. Todo iso permite que a rastreabilidad do produto “da granxa á mesa” cumpra con todas as fases previas. As súas etiquetas ofrecen información sobre materias primas utilizadas, determinan un maior grao de confianza e, en conclusión, de seguridade fronte ao produto.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións