Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A selección do sexo nas granxas

As condicións da dieta e do benestar animal poderían condicionar o sexo da descendencia, segundo estudos recentes

A cantidade de glicosa circulante en sangue pode influír na determinación do sexo das crías de mamíferos, incluídos os animais de granxa. O mesmo parece ocorrer co achegue de carbohidratos e graxas. Se as teorías son certas, poderían determinarse dietas específicas destinadas a controlar a reprodución de animais en granxas ou en reservas.

Por que as vacas que viven en malas condicións teñen máis probabilidades de dar a luz descendentes femias e non machos? Tras a pregunta áchase unha das máis controvertidas teorías da bioloxía evolutiva, a hipótese de Trivers e Willard, que di que os mamíferos ao reproducirse «axustan» o sexo dos descendentes en función das posibilidades de éxito que ofrece a contorna para a especie: se as condicións son boas para unha gran poboación, os descendentes serán maioritariamente machos, porque estes poden reproducirse moito máis (un macho pode inseminar a moitas femias e ter maior número de descendentes); se as condicións son malas, os descendentes serán maioritariamente femias. Con todo, os resultados dos estudos que perseguen demostrar esta teoría son moi contraditorios e calcúlase que só un 30% dos estudos achegarían datos estatísticos a favor.

Isto, que non deixa de ser unha teoría de ciencia básica, pode interesar a sectores como o da gandaría e a industria láctea. Neses casos, ao gandeiro interésalle abrigo ter vacas leiteiras. A inseminación das vacas é artificial, con seme de sementais seleccionados, con características xenéticas ben definidas. Pero o sexo da cría é algo que non se pode prever e que, segundo o resultado, pode dar ao traste coas previsións do gandeiro. Doutra banda, para garantir a substitución de vacas na granxa (tendo en conta que non sempre a descendencia serán femias, ou que a inseminación non sempre será exitosa) unha proporción alta de vacas debe ser dedicada cada ano á reprodución.

A glicosa, posible clave
Unha investigación recente suxire que se as femias están en mellores condicións durante as etapas temperás da concepción, case sempre darán a luz machos.

Unha investigadora da Universidade de Nevada (Reno), Elissa Cameron, afirma achar a clave que podería avanzar no esclarecemento da hipótese. Segundo afirma, a clave estaría na glicosa. A investigadora presentou en ultímaa edición da revista Proceedings: Biological Sciences, da Royal Society of London, un metaanálisis de mil traballos que ata agora examinaron a hipótese de Trivers-Willard. A natureza contraditoria dos resultados previos, afirma Cameron, «queda confirmada». Con todo, no que coinciden «case unanimemente» todos os estudos é na predición de que se as femias que están en mellores condicións durante as etapas temperás da concepción, case sempre darán a luz machos.

O feito, afirma a investigadora, é que os animais que viven en mellores condicións e ben alimentados teñen bos niveis de glicosa. «Investigacións recentes», afirma Cameron, «mostraron que o exceso de glicosa favorece o desenvolvemento de blastocistos masculinos». Este sería, en potencia, o mecanismo que determinaría o sexo do descendente na concepción. Os resultados contraditorios explicaríanse polas variacións dos niveis intrauterinos de glicosa nas etapas temperás posteriores á concepción, nos primeiros estadios da división celular.

Elissa Cameron xa avanza que nun futuro próximo tratará de probar a veracidade da súa hipótese. Farao, afirma, reducindo a cantidade de glicosa en poboacións seleccionadas de mamíferos. Un esteroide que bloquea a circulación de glicosa debería favorecer, se a hipótese é certa, o nacemento de femias.

Lectura prudente
En opinión de Teresa Arrigal, profesora de bioloxía da reprodución na Universidade Autónoma de Barcelona, este tipo de traballos hai que interpretalos con moito coidado. Observouse de forma xeneralizada que se a femia preñada está en malas condicións ou sofre e, aínda así, o embarazo segue adiante, os embrións que saen adiante son, con maior probabilidade, de femias. «Por algunha razón que se descoñece os embrións femininos son máis fortes». Pero en situacións normais, a proporción de machos/femias nos partos é igual ou bastante equiparable.

É posible que nalgunhas circunstancias un maior nivel de glicosa conduza aos resultados que indica Cameron? «Non digo que non», advirte esta experta en reprodución de mamíferos, «pero habería que facer unha lectura prudente e ter moi en conta que animais está a compararse». Se comparas, engade, un primeiro grupo de animais que teñen a glicosa baixa, e que tenderán a ter femias, cun segundo grupo con niveis de glicosa normais ou superiores, estes últimos terán, desde logo, máis machos que o primeiro grupo. No entanto, de aí non se podería concluír que con niveis mellores de glicosa a tendencia xeral sería sempre de máis descendentes machos.

«Se falamos da poboación actual de vacas leiteiras, a realidade é que case sempre teñen niveis baixos de glicosa». Son vacas hiperproductoras, detalla Arrigal, que producen entre 40 e 50 litros de leite diarios e que a súa inseminación sempre coincide cun nivel alto de produción de leite, o que redunda en niveis de glicosa case sempre inferiores ao normal.

As implicacións que poida ter este traballo non son claras. Polo momento, quizá poida variar un pouco a liña das investigacións, ao dar unha clave diferente. Cameron indica, prudente, que é só un paso máis: sexa certa ou non a hipótese, afirma, «a idea é que se reabrirá o debate e impulsaranse novas investigacións».

CARBOHIDRATOS E GRAXAS

Img virus5
Desde que en 1973 o ecólogo Bob Trivers e o matemático Dan Willard desenvolveron a súa hipótese, tentouse demostrar en innumerables traballos non só a existencia da tendencia en si senón a razón de tal tendencia. O problema, con todo, á hora de avaliar algúns destes estudos, é que quizá os grupos de animais non sexan suficientemente grandes para ter estatísticas válidas. Por iso é polo que resulte máis interesante atopar a razón fisiológica, se a hai, que poida explicar a hipótese. De achala, tamén sería máis útil, desde un punto de vista práctico, para a xestión das reservas de animais ou a produción animal.

O pasado mes de xuño, na revista Biology of Reproduction, os investigadores C. S. Rosenfeld e R.M. Roberts, da Universidade de Missouri, en Columbia (EEUU), afirmaban que a idade da nai e a dieta xogan un papel crave na determinación do sexo das crías. As súas observacións baséanse en experimentos realizados en laboratorio con grupos de roedores que estaban en condicións idénticas e recibían a mesma cantidade de calorías. A única diferenza eran as proporcións de carbohidratos e graxas na alimentación.

Unha dieta alta en graxas saturadas pero baixa en carbohidratos conduce a un
aumento significativo de machos na descendencia. En cambio, afirman, cando na dieta dominan os carbohidratos e as graxas son baixas, as crías son abrigo femias. Se a hipótese é certa, quizais podería axudar a ter un maior control da reprodución, mediante a dieta, en granxas de animais.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións