Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

A toxicidade do ITX

A OMS clasifica a sustancia ITX, empregada como foto iniciador en sistemas de impresión, como non tóxica

A finais de novembro a retirada de leites líquidos para alimentación infantil en Italia, Francia, Portugal e España desataba alarma entre a poboación. As autoridades sanitarias italianas detectaban trazas da sustancia ITX (isopropil tioxantona) en leites líquidos infantís comercializadas pola empresa Nestlé en setembro, aínda que non se fixo público ata dous meses máis tarde.

Actualmente, a Organización Mundial da Saúde (OMS) ten clasificada a sustancia ITX como non tóxica, polo que está permitida para o uso na rotulación dos envases alimentarios, aínda que en superficies que non entren en contacto directo cos alimentos. Baseándose nun criterio preventivo, os diferentes produtores acordaron eliminar esta sustancia nos produtos alimenticios antes de xaneiro de 2006.

O ITX clasifícase como unha foto iniciador, empregado nos sistemas de estampación offset nos que se utilizan tintas que se activan con luz ultravioleta. O sistema de impresión offset baséase no principio de que a auga e o aceite non se mesturan. O método usa tinta con base de aceite e auga. A imaxe na placa recibe a tinta e o resto repélea e absorbe a auga.

A imaxe entintada é transferida a outro rodete chamado mantilla, o cal á súa vez o transfire ao substrato. Por iso considéraselle un método indirecto. As placas para offset, polo xeral, son de metal (aluminio) pero tamén as hai de plástico. O offset é o sistema máis utilizado polos impresores pola combinación de boa calidade e economía, así como na versatilidade de substratos.

Que é o ITX?
Existen evidencias científicas que clasifican o ITX como non genotóxico nin mutagénico
No caso que nos ocupa, o ITX utilízase como un activador da tinta cando se emprega luz ultravioleta. Esta sustancia é moi eficaz, e consegue que a estampación sexa sinxela. Por este motivo foi moi empregado en todos aqueles produtos nos que se necesita imprimir os diferentes deseños que se dan ás superficies exteriores de moitos envases. A empresa Tetra Pack utilizouno con profusión cando tiña que rotular os envases do seu coñecido produto Tetra-Brick.

Neste produto, a estampación dos envases realízase en bobinas enroladas, de forma que a superficie estámpase e sécase para pasar a enrolalo sobre un cilindro. Desta forma vaise conseguindo que o envase ocupe pouco espazo, aínda que se produce un contacto indirecto da superficie impresa e da que ha de albergar o alimento. Como é coñecido, as superficies do sistema patentado por Tetra Pack recúbrense con finas películas plásticas, polo que inicialmente a migración podería ser considerada despreciable, pero a realidade é que o ITX é de natureza liposoluble, o que facilita a súa disolución no plástico e o paso final á fracción graxa do alimento. Por este motivo, pode darse unha pequena migración dos activadores cara á superficie en contacto directo co alimento.

O problema da transferencia darase especialmente nos alimentos que conteñan graxa, como leite, nata e outros similares, e será case nula en alimentos nos que o contido graso sexa mínimo, como os zumes de froitas. En canto á toxicidade do ITX, existen evidencias científicas que o clasifican como non genotóxico nin mutagénico, polo que foi considerado pola OMS como unha sustancia que non ocasiona prexuízo á saúde das persoas. No entanto, e por mor da alarma debida á súa detección en leites infantís, a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA, nas súas siglas inglesas) está a revisar se existe un risco potencial en termos de saúde pública.

Evolución da alarma
A alarma sobre a presenza de ITX en leites infantís iníciase cando se inclúe a súa detección na rede de alerta europea. O obxectivo desta rede de alerta é o de intercambiar notificacións entre os países da Unión Europea cando os alimentos ou os pensos que se atopan no mercado teñen un risco para a saúde ou cando se require unha acción inmediata, como pode ser a inmovilización ou a retirada inmediata de produtos.

É neste momento cando os Estados membro inclúen as alertas e inician as medidas preventivas necesarias. O obxectivo fundamental desta notificación é comunicar ao resto de países a existencia dun problema, coñecer se se atopa no mercado doutros países e poder tomar medidas conxuntas de prevención.

Na semana 37 do ano 2005 publícase unha notificación na rede europea que alerta ao resto dos estados membros da existencia de trazas de ITX en leites destinados a lactantes de procedencia española. Na semana 42 vólvese a publicar a mesma alerta, pero nesta ocasión por leites con orixe en Holanda. Finalmente, na semana 46, vólvese a publicar de novo, cunha orixe diferente, Italia. As informacións sempre partiron desde Italia.

A finais de novembro un xuíz italiano ordena a retirada do mercado deses leites con trazas de ITX. Desde o momento que se inclúe por primeira vez na rede de alerta, en setembro, as autoridades comunitarias e as das empresas Tetra Pack e Nestlé reúnense para coñecer e concretar o alcance do problema. En realidade, o ITX non tería que estar nos alimentos, posto que se atopa illado das superficies entintadas. Mesmo cando se atopan nas bobinas estampadas, as superficies sepáranse por dúas películas pláticas.

No entanto, e debido á non toxicidade do produto en cuestión, adóptanse diferentes accións. Tetra Pack, por unha banda, decide a retirada do sistema de impresión con ITX de forma inmediata en todos os leites infantís desde o mes de outubro de 2005 e con carácter xeral a todos os alimentos a partir de xaneiro de 2006. Trátase dunha medida difícil de aplicar de forma rápida xa que boa parte dos alimentos líquidos se envasan actualmente coa tecnoloxía de Tetra Pack. A Comisión Europea decide pasar a información á EFSA para que realice un ditame sobre a sustancia canto antes. Desde Nestlé considérase que a retirada non é necesaria dada a escasa toxicidade.

A EFSA REVISA Os CRITERIOS DE TOXICIDADE

Despois desta alarma xeneralizada produciuse una certa desinformación entre os diferentes sectores de comunicación. Neste sentido, déronse informacións do tipo que o leite contiña tinta chinesa, que o produto xa fora retirado cando aínda non o estaba, ou que era moi tóxico.

Actualmente, e despois de que a empresa retirase o produto de forma controlada, o ditame definitivo da EFSA e a modificación dos sistemas de estampación por parte da empresa Tetra Pack minimizan o motivo de alarma e pon en dúbida tal situación, xa que xa se deron todos os pasos adecuados para garantir a saúde dos consumidores e a inocuidad do produto.

Debe terse en conta que é un xuíz italiano, e non as autoridades sanitarias, o que considera que existen indicios de que se está pondo no mercado un produto perigoso e o que ordena, á espera de máis información, a retirada do mercado dos leites líquidos para lactantes comercializadas pola empresa Nestlé en Italia.

Como consecuencia, a empresa aplica a orde nos seus produtos para lactantes envasados comercializados en Italia, Francia, Portugal e España nun intento de protexer a súa imaxe de marca e evitar posibles problemas.O ditame da EFSA, de acordo cun comunicado emitido pola propia organización, darase a coñecer o vindeiro venres. Será entón cando a opinión do comité de expertos aclare definitivamente se había ou non fundamentos para decretar a actual alerta.

Bibliografía

Anónimo 2.005. RAPID ALERT SYSTEM FOR FOOD AND FEED. Week 37.
Anónimo 2.005. RAPID ALERT SYSTEM FOR FOOD AND FEED. Week 42.
Anónimo 2.005. RAPID ALERT SYSTEM FOR FOOD AND FEED. Week 46.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións