Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Abel Mariné Font, Catedrático de Nutrición e Bromatología na Facultade de Farmacia da Universidade de Barcelona

«Os alimentos funcionais pretenden achegar valor engadido á saúde»

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 25deXullode2002

Abel Mariné Font é Catedrático de Nutrición e Bromatología na Facultade de Farmacia da Universidade de Barcelona. Conversamos co experto paira coñecer que son os alimentos funcionais, paira que serven e cara a onde se encamiña o futuro dos mesmos.

En primeiro lugar cal é a definición correcta de alimento funcional?

Existen bastantes definicións pero hai bastante acordo nunha en concreto. É a que define este alimento como o que, ademais de achegar o que normalmente debe achegar un alimento, en forma de valor nutritivo, ten algún efecto que vai máis aló da estrita nutrición. Adoita ser un efecto preventivo ou protector, aínda que paira ser máis rigorosos deberiamos dicir que é un efecto de diminución de risco de certas patoloxías.

Cales son os criterios que se empregan paira saber si é ou non funcional?

Débese precisar que hai dúas tendencias. Uns creen que para que o alimento poida chamarse funcional debe haberse feito algo por parte do elaborador ou produtor paira modificar a súa composición, nese caso sempre se tratará da introdución de elementos naturais. Outros opinan que, hoxe en día e grazas á investigación, sabemos valorar que determinadas sustancias dos alimentos cumpren un papel beneficioso paira a saúde, polo que deben ser considerados funcionais.

A segunda opción, sería una consecuencia dos avances no campo da alimentación?

Mírese como se mire significa que a investigación en nutrición vai máis aló dos nutrientes clásicos, é dicir, de hidratos de carbono, proteínas, graxas e minerais. Hoxe en día préstase atención a outros compoñentes dos alimentos, que clasicamente se designaban como non nutritivos e que hoxe en día debemos telos en conta.

Por exemplo?

Fai 30 ou 40 anos á fibra non se lle daba ningún valor. Hoxe sabemos que una inxesta de fibra é recomendable paira mellorar o funcionamento intestinal, contribúe a paliar a actuación de glicosa e, por tanto, aconséllase ao diabético que inxira bastante fibra. Por descontado, é boa paira combater o estreñimiento e os estudos científicos realizados até o momento apuntan, a gran escala, una menor incidencia de casos de cancro de colon en persoas que inxeren moita fibra.

Isto significa que a fibra é un nutriente e que si non tomamos teremos un trastorno carencial?

Non, pero si é sumamente conveniente ou practicamente necesario inxerir, sen a menor dúbida. É dicir, hoxe en día habería que entender que a fibra é un nutriente e fai 40 anos non faciamos nin caso.

Cando comezou a ‘febre’ funcional?

En Xapón e Estados Unidos asignouse o nome e comezouse coa investigación na modificación de compoñentes. É importante insistir en que os compoñentes naturais que se atopan nos alimentos e que, por razóns de comodidades de uso ou accesibilidade ou ás veces por razóns de mercadotecnia, engádense outros produtos. Un exemplo típico e que hoxe é corrente no mercado e moi publicitado son os leites con acedos omega-3, compoñentes propios do peixe azul. Isto mellora o valor nutritivo do leite. Ademais, estes ácidos grasos poden ter, até certo punto xa que un exceso pode ser contraproducente, efectos beneficiosos desde o punto de vista cardiovascular. Entón que é mellor tomar, leite con omega-3 ou tomar leite normal e sardiñas de cando en vez? Neste punto cada un ten que valorar e establecer a súa prioridade.

Sen dúbida a mercadotecnia xogou un papel fundamental

Si e por unha razón: hoxe demográficamente nos países desenvolvidos a poboación non aumenta ou o fai moi pouco e, ademais, ninguén quere aumentar de peso. Por tanto, aínda que aumente o nivel de vida, a cantidade de alimentos que se inxeren non varía sensiblemente, en todo caso varía a calidade. Entón, de que maneira un produto determinado pode facerse un sitio no mercado? Sen dúbida diferenciándose dos demais. E un argumento importante paira esta diferenciación é que o alimento teña un valor engadido en canto á saúde, aínda que neste punto cada un ten que valorar que entende por calidade de vida.

Alimento funcional e nutracéico é o mesmo?

É un terreo no que hai moitos criterios distintos sobre o valor e significado das palabras. Paira algúns, alimento funcional ou nutracéico mesmo “alicamento”, fusión de alimento e medicamento, son termos sinónimos. Paira outros, nutracéico é cando non estamos ante un alimento propiamente devandito senón ante algúns compoñentes do mesmo máis ou menos illados. O alimento funcional sempre ten que ser un alimento de consumo ordinario na dieta corrente. Cando non é un alimento e si un produto, por exemplo un jarabe ou un extracto un preparado que puidese parecer xa máis ou menos farmacéutico, paira algúns autores, resérvase o termo nutracéico, un pouco de alimento con finalidade médica. Aínda que hai que destacar que non todo o mundo ten o mesmo criterio.

Neste momento, os lácteos son os alimentos funcionais máis frecuentes no mercado?

Eu non me atrevo a asegurar que tipo predomina no mercado dos alimentos funcionais, pero teño a impresión de que os lácticos, sobre todo o leite, danse con maior frecuencia. Una explicación clara é que se trata dun alimento líquido no que é relativamente fácil incorporar outro compoñente e é mais fácil que queden repartidos homogéneamente. Devandito sexa de paso, desde o punto de vista tecnolóxico ten o seu mérito incorporar Omega-3 ao leite, que pode proceder do peixe pero que queda perfectamente emulsionado e o leite en cuestión non teña sabor a peixe.

Un hándicap nos alimentos funcionais é a etiquetaxe

É obxecto de experimentación pero non en todos os casos temos todos os datos. Así, por exemplo, sabemos con maior ou menor exactitude que moitos nutrientes dos alimentos, os que son propios, absórbense en maior ou menor cantidade. Por exemplo, o ferro da carne absórbese na orde do 20%, no mellor dos casos, e tamén coñecemos que o calcio do leite absórbese mellor que o calcio dos garavanzos. Pero no momento que se engade (alimento funcional) un nutriente ou un produto non nutriente pero con efectos biolóxicos positivos, nun medio que non é o seu normal, habería que dispor, e que eu saiba non sempre se dispón, de datos que indiquen se todo o que se engade absórbese e en que proporción. Ao 100% son poucos os nutrientes que se absorban.

É dicir quedan uns anos de experimentación neste campo?

Está a traballarse niso e quedan anos de observación. É dicir, teremos que ir observando con lupa os alimentos e coñecendo moito máis a fondo moitos microcomponentes aos que non dabamos importancia e que sabemos que poden ter ou teñen efectos positivos na saúde. En España estamos un pouco máis atrasados na investigación con respecto a outros países, aínda que non estou seguro de que sexa malo. Por exemplo, e facendo una simplificación, moitos destes alimentos facilitan as cousas, sen dúbida, pero tamén o consumo dos mesmos pode restar variedade á dieta. Así, na dieta cotiá hai que tomar antioxidantes e a dúbida a expor sería fai falta tomalos nunha bebida refrescante ou é suficiente tomando froita e verdura habitualmente e nas cantidades convenientes? Faltan datos, mesmo clínicos, que xustifiquen estes alimentos.

Hai unha público diana paira estes alimentos?

Todos aqueles que entendan que teñen algunhas deficiencias especiais, non só nenos ou mulleres. Tamén, por exemplo, deportistas ou persoas que non coman ben e que pretenden así complementar e os que queren coidar a súa saúde e garantir una inxesta de nutrientes que doutra forma non inxeren de maneira suficiente, alguén que non toma peixe ou noces e quere asegurarse a inxesta correcta de acedos Omega-3.

Pero se falamos de dieta variada falamos de dieta mediterránea…

Máis que falar de dieta mediterránea de moi diversas formas de alimentacións mediterráneas. Porque Medierráneo é diversidade. Por exemplo, en España e Portugal hai moito peixe, en Italia hai máis queixo, mentres que no sur do Mediterráneo non toman viño pero si beben té e gozan de boa saúde cardiovascular, ou no leste Mediterráneo empregan máis os leites fermentadas.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións