Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Accións para a prevención da obesidade infantil

Sanidade pon en marcha o 'programa Perseo' para fomentar os hábitos de alimentación saudable na escola e combater a obesidade infantil

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 29 de Agosto de 2006
img_obesidadinfantil

A obesidade adquiriu tales proporcións en todo o mundo que lla considera unha verdadeira epidemia. Por iso é polo que se puxeron en marcha diversas iniciativas para tentar freala. Unha delas é o programa Perseo, que se aplicará nas escolas españolas durante o curso 2006-2007 e implica a pais, profesores e alumnos na educación en saúde e a adquisición duns hábitos de alimentación correctos.


A vella idea de que un neno gordo é un neno san leva tempo gardado no baúl dos recordos. Un neno san é en realidade o que se atopa no seu peso ideal, o que se adecua á súa idade e a súa talla e o sobrepeso, lonxe de ser un signo de saúde, pode provocar a aparición de problemas tales como diabetes, cardiopatías ou hipertensión arterial. Ademais, segundo a doutora Cristina Azcona, endocrinóloga e pediatra da Universidade de Navarra, no 80% dos casos nenos e adolescentes obesos continuarán séndoo na idade adulta.

Bolos, pizza, hamburguesas e chocolate. Os nenos teñen claro o seu menú ideal, no que tampouco faltan os xeados e as chucherías. Tendo en conta as súas preferencias non é de estrañar que as autoridades sanitarias haxan decidido meter baza e tentar pór freo a esta situación. España é xa un dos países europeos coas cifras máis altas de obesidade infantil, só superada polos nenos italianos, malteses e gregos. As actuacións do Ministerio de Sanidade non se farán esperar e desde o mes que vén 64 centros escolares das comunidades coas taxas máis altas de incidencia (Andalucía, Canarias, Castela e León, Estremadura, Galicia, Murcia e as cidades autónomas de: Ceuta e Melilla) porán en marcha para este curso 2006-2007 o programa Perseo que busca fomentar a alimentación saudable e a actividade física no ámbito escolar. O programa atópase dentro da estratexia NAVES (Nutrición, Actividade física, prevención da Obesidade e Saúde), que leste mesmo ministerio comezase en febreiro de 2005.
Experiencia piloto
Un 16,1% de nenos españois de entre 6 e 12 anos son obesos
O programa Perseo empezará cunha experiencia piloto con intervencións sinxelas que favorezan hábitos alimentarios saudables e sirvan para previr a aparición de obesidade e outras enfermidades. Entre os seus obxectivos atópanse o detectar precozmente a obesidade e evitar que progrese; sensibilizar á sociedade en xeral, e sobre todo á contorna escolar, da importancia que os educadores teñen neste campo, e crear unha contorna escolar e familiar que favoreza unha alimentación equilibrada e a práctica frecuente de actividade física.

No programa participarán nenos que cursan educación primaria, entre 6 e 10 anos, e as súas familias. Tan necesario é tomar esta iniciativa? Tendo en conta as cifras de obesidade mundial, considerada unha epidemia pola Organización Mundial da Saúde, parece que si. Segundo a OMS é máis de mil millóns o número de persoas que padece sobrepeso e preto de 300 millóns o de obesos, unhas cifras que non son alcanzadas no mundo por ningunha outra enfermidade.

Pola súa banda, un estudo publicado no British Medical Journal indica que a obesidade creceu un terzo na última década, e segundo a Fundación Española do Corazón estudos recentes realizados en distintos países confirman que máis do 15% dos nenos en idade escolar padecen obesidade. En España, en dúas décadas triplicouse o número de nenos obesos e na franxa de idade entre 6 e 12 anos o son o 16,1% dos escolares.
Máis comida lixo e menos deporte
Pero por que se é gordo? A explicación é moi sinxela: o achegue de enerxía como calorías que se ingresa cos alimentos supera ao gasto. E este excedente almacénase no organismo como tecido graso. Nunha enfermidade como a obesidade existe a influencia -que varía segundo cada persoa- de factores xenéticos e hormonais. Pero non hai que perder de vista a importancia doutros factores de non menor importancia como son os climáticos e os socioeconómicos, que condicionan o modo de vivir (e por suposto para comer) de cada persoa.

Tendo en conta todos eles, cando se pode falar de obesidade na infancia? Pódese considerar que un neno ten sobrepeso cando está por encima do 10% do peso teórico para a súa estatura. E que é obeso cando pasa do 20%. Con todo, son moitos os expertos que prefiren recorrer ao índice de masa corporal (IMC), que resulta de dividir o peso pola estatura ao cadrado. Hai dous momentos no crecemento do neno con risco de ganancia de graxa: a infancia temperá, antes do destete, e a preadolescencia.

O gordito da clase ou a cuadrilla de amigos sempre existiu, pero as cifras actuais han levado a facer unha análise de que pode estar a ocorrer para que aumenten de maneira imparable. Entre as causas principais áchase, segundo sinalan desde a Fundación Española do Corazón, o cambio da dieta mediterránea pola «dieta de supermercado, rica en hidratos de carbono e graxas saturadas e pobre en fibras, vexetais e froitas». Ademais, tense un acceso moi fácil a cantidades ilimitadas de alimentos «con calorías baleiras» (é dicir, sen nutrientes), como as lambetadas. E a iso hai que engadir que só se fan dúas comidas ao día e engólense os alimentos sen apenas masticar.

Á alteración da dieta tradicional hai que sumar outros cambios de hábitos. Os nenos xa non xogan na rúa, non corren nin realizan tantas actividades ao aire libre como hai unhas décadas. Esta falta de xogo ou deporte diminúen o gasto de enerxía. Pero, ademais, os nenos substituíronas polo hábito de ver televisión -en España ven entre dúas horas e dúas horas e media ao día- e os videoxogos ou chatear polo computador, que propician o consumo de alimentos hipercalóricos mentres se realizan. Desta maneira, ao feito de non gastar enerxía engaden o de sumar calorías. Trátase dun cambio completo, dunha actitude ante a vida na que o entretemento é incorporado de maneira pasiva, deixando de lado a actividade física.

As CONSECUENCIAS

O sobrepeso e a obesidade causan aos neno problemas de saúde de diversa consideración, sobre todo se persiste ata a idade adulta. Así, aumenta o risco de padecer diabetes, hipercolesterolemia, hipertensión arterial e enfermidades cardiovasculares. A medio prazo a obesidade infantil produce alteracións ortopédicas, respiratorias e cutáneas. Aínda que non son tan frecuentes, pero si moi graves, poden padecer a síndrome de Picwick (somnolencia e insuficiencia respiratoria), miocardiopatía e pancreatitis. Ademais, nos nenos obesos aumenta a incidencia de intolerancia á glicosa e alteracións de lípidos (aumento de colesterol e triglicéridos).

Un factor engadido é que ser obeso na infancia aumenta o risco de selo na idade adulta; case o 80% dos adolescentes obesos o serán de adultos. E na idade adulta tamén leva os seus riscos, especialmente o de enfermidade cardiovascular. Nalgúns casos, a obesidade dos nenos é consecuencia doutras enfermidades como o hipotiroidismo ou a síndrome de Prader-Willi, casos nos que se precisa un estudo e tratamento específico.

Pero ter máis talla do normal para a súa idade non só ocasiona problemas de carácter físico a un neno, senón que na maioría das ocasións supón para eles un grave problema psicolóxico, sobre todo tendo en conta os canons de beleza actuais, nos que non se valora precisamente o exceso de quilos. En xeral, os gordos non están ben considerados nin socialmente aceptados e considéraselle cómico, torpe e glotón. Segundo un artigo publicado na revista Pediatrics, con 7 anos un neno xa aprendeu as normas de atracción cultural e, a partir delas elixe os seus compañeiros de xogo baseándose nas características físicas.

Ás veces elíxese antes a un neno cunha discapacidade que a un obeso. Tendo en conta a percepción que reciben da súa relación cos demais, os obesos teñen unha pobre imaxe de si mesmos e adoitan expresan sensacións de inferioridade e rexeitamento. Moitas veces padecen dificultades para facer amigos e a discriminación lévaos ao illamento, a depresión e inactividade e a comer máis, co que se agrava a situación. Na adolescencia pode adquirir tinguiduras dramáticas, xa que calquera característica física que os diferencie negativamente do resto dos compañeiros corre o perigo de converterse nun problema grave, polo que ser un neno ou adolescente obeso é moitas veces causa de trastornos alimenticios como anorexia e bulimia.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións