Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Aditivos: os máis difamados da industria alimentaria

Nin viláns nin perigosos. Os aditivos cargan coa mala fama de ser prexudiciais para a saúde, pero non o son. Contámosche para que serven e por que son seguros

aditivos alimentarios colorantes Imaxe: Getty Images

Os aditivos son un do tres problemas que máis inquietan aos españois sobre seguridade alimentaria, segundo o último Eurobarómetro que preguntou respecto diso. A situación non sorprende, dado que os aditivos alimentarios cargan cunha inmerecida mala fama á que contribúe a propia industria con etiquetas e mensaxes como “100 % natural” ou “sen colorantes nin conservantes”. É hora de limpar o seu nome. Neste artigo contámosche que son, para que serven e por que son seguros.

A preocupación por consumir alimentos seguros está en auxe. Segundo o último Eurobarómetro sobre seguridade alimentaria, preto do 50 % dos europeos considera que esa seguridade constitúe un factor fundamental á hora de encher a súa cesta da compra. Que o 72 % dos europeos ouvise falar dos aditivos alimentarios a priori debería ser unha boa noticia; con todo, a visión que os cidadáns teñen sobre eles non é a mellor. Segundo a mesma enquisa, os españois identificaron os aditivos alimentarios como un do tres problemas que máis lles inquietan sobre seguridade alimentaria. Pero, debemos preocuparnos?

Que son os aditivos alimentarios

Segundo a Organización Mundial da Saúde (OMS), aditivos alimentarios son “as sustancias que se engaden aos alimentos para manter ou mellorar o seu inocuidad, a súa frescura, o seu sabor, a súa textura ou o seu aspecto”. Esta é unha definición moi ampla e nela tería cabida todo tipo de sustancias, desde aquelas que fan máis saboroso un alimento ata as que resultan necesarias para que o alimento sexa seguro. A lexislación europea (Regulamento 1333/2008) vai un pouco máis aló e engade tres criterios que todo aditivo debe cumprir:

  • que a evidencia científica avale que é seguro,
  • que exista unha necesidade tecnolóxica razoable (e non alcanzable por outros medios)
  • e que o seu uso non induza a erro no consumidor suxerindo características que non ten.

É dicir, nin é legal engadir un conservante a un filete fresco nin podemos utilizar calquera sustancia que se nos ocorra sen avaliar antes a súa seguridade. Os aditivos non se empregan porque engadan valor nutritivo ao alimento, xa que neste caso serían considerados nutrientes. A súa función principal é axudar a mellorar algunha ou varias das características do alimento, como a seguridade (por exemplo, a adición de nitritos en produtos cárnicos inhibe o crecemento da bacteria que causa a toxina botulínica), o tempo de conservación, o sabor, a cor ou a textura.

É seguro consumir aditivos?

O consumo dos aditivos aprobados é completamente seguro. O proceso para que un aditivo admítase na lista de uso non resulta sinxelo. A avaliación dos riscos e a seguridade lévaa a cabo a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) e consiste nun exame minucioso da súa estrutura química, así como das impurezas e posibles subproductos que se forman durante o seu emprego. Tamén se realiza unha análise toxicolóxica para determinar se o aditivo é daniño, xeralmente con estudos en animais aos que se lles fornecen os aditivos en cantidades moito máis altas que as que se expoñen pola industria. Nestas análises avalíase se poden desenvolver cancro, se interferen co material xenético ou se poden chegar a afectar á fertilidade ou ao feto.

Se tras estas análises o aditivo acéptase para o seu uso, determínase a Inxesta Diaria Admisible (IDA): “cantidade dun aditivo alimentario, expresada en relación ao peso corporal, que unha persoa pode inxerir diariamente durante toda a súa vida sen correr riscos apreciables para a súa saúde”. Para establecelo, se parte do valor tóxico atopado nos estudos con animais e a esa cifra aplícase un factor de seguridade (divídese en xeral por 100 ou 1.000), obtendo un valor moito máis seguro. Por exemplo, se nun estudo en animais determínase que a partir de 100 mg/kg e día a sustancia empeza a expor problemas, para humanos o nivel de seguridade probablemente establecerase en 0,1 ou 1 mg/kg día.

Ademais, os límites e o emprego dos aditivos adóitanse modificar: o seu uso se reevalúa cando novas evidencias saen á luz, solicítao a industria ou o reclaman os diferentes países da UE. Por exemplo, en 2012 reducíronse os niveis máximos permitidos para tres colorantes: amarelo de quinoleína, vermello cochinilla A e alaranxado S.

Tamén se avalían regularmente os niveis de exposición a estes aditivos; é dicir, canta cantidade de cada un inxerimos. Se se observa que este nivel está preto ou supera a IDA, proponse medidas para diminuír o seu uso e, por tanto, o seu consumo, chegando á súa retirada se fose necesario. Ademais, os aditivos non se acumulan no corpo humano como si o poden chegar a facer certos pesticidas ou metais pesados. Dito doutro xeito: os aditivos que inxerimos son expulsados polo noso organismo.

Os aditivos son sans?

A pregunta que deberiamos realizar non é se un aditivo é san ou non, senón se os alimentos que conteñen aditivos son sans ou non. Neste caso a resposta sería que haberá algúns que si e outros que non, pero nunca ter ou non aditivos será un indicativo diso, senón o perfil nutricional do alimento.

Un bo exemplo de alimento san son os legumes. Cando as atopamos cocidas en bote podemos ver que conteñen varios aditivos: polo xeral, o secuestrante (desactiva certos metais) EDTA e un antioxidante como o ácido ascórbico ou o ácido cítrico, e mesmo algún conservante como o metabisulfito. Por moito aditivo que conteñan non deixan de ser unha opción saudable. Ocorreríasenos pensar que o leite condensado, se non tivese aditivos, sería un alimento san?

Hai algúns mellores que outros?

Non. Non hai mellores nin peores. Todos os aditivos aprobados son igual de seguros, polo que, neste sentido, todos son iguais. Outra cousa son as cantidades máximas nas que se poden engadir, que si varían dun a outro. Pero non porque un aditivo teña un límite maior significa que é mellor. Pese ao interese de certos sectores (incluída a propia industria alimentaria) por estender o mito de que o natural é bo e o químico malo, non debemos caer nesa falacia. Partimos da base de que toda materia é química, desde o aire que respiramos ata a auga que bebemos. É entón diferente un químico sintetizado polo home que o mesmo químico extraído da natureza? A resposta é non.

Con todo, a industria aprovéitase desta “quimiofobia” como estratexia de mercadotecnia sacando ao mercado produtos insanos como as bebidas enerxéticas “bio”: con aditivos, si, pero de orixe natural. Ou, simplemente, vendendo o mesmo produto, pan de molde neste caso, pero pondo na etiqueta 100 % natural polo simple feito de non engadir un aditivo senón uns microorganismos que producen ese mesmo aditivo ao entrar en contacto co pan. Que nunha etiqueta poña “100 % natural”, “bio”, “sen aditivos” ou similares non fai o alimento sexa san.

Para acceder a máis contidos, consulta a revista impresa.

Etiquetas:

aditivos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións