Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Advertencia de riscos e etiquetaxe alimentaria

As autoridades francesas expoñen a inclusión de mencións específicas nas etiquetas para previr o risco das bebidas alcohólicas

De momento, o Senado francés ha aprobado unha emenda ao proxecto de lei sobre os dereitos dos minusválidos que prevé un cambio nas etiquetas das bebidas alcohólicas, e suporá a obrigación de alertar sobre os riscos do seu consumo durante o embarazo. A emenda, que foi defendida polo propio ministro de Sanidade, vai máis aló dunha simple preocupación do executivo; as propias autoridades sanitarias recoñecen que o SAF representa 3.000 casos anuais en Francia (desde outros sectores cífrase en 7.000) e que é a primeira causa de atraso mental non xenética na poboación infantil.

Desde diferentes sectores, especialmente o afectado, dubídase da eficacia de tan singular medida. Con todo, dáse o paradoxo de que os produtores de bebidas alcohólicas hai tempo que introducen estas advertencias nos seus produtos cando os exportan a EEUU, onde se conta cunha lexislación máis rigorosa sobre a materia. O dereito de información é un dos dereitos básicos do consumidor, tanto en Francia como en España, e as súas respectivas normas de consumo regúlano especificamente. E aínda que é certo que a nivel xeral determínase que todos os produtos postos a disposición do consumidor deben levar información sobre riscos previsibles e certas advertencias, os regulamentos que desenvolven as normas de etiquetaxe dos produtos, e nos que se deberían introducir as esixencias concretas sobre esta materia, non prevén, polo momento, indicacións deste tipo. A dúbida sobre as responsabilidades que poidan derivarse desta omisión queda en mans dos tribunais de xustiza, pois non sempre basta con cumprimentar estritamente a normativa en vigor, se se coñecen os riscos que poden derivarse polo consumo do produto posto en circulación.

O caso francés
As autoridades francesas admiten a obrigatoriedade de advertir sobre os riscos derivados do consumo de alcol
A denuncia de tres nais francesas -cuxos fillos sofren a Síndrome de Alcoholismo Fetal- levou á fiscalía de Lille (Francia) a ordenar unha investigación preliminar para dilucidar posibles responsabilidades penais por un delito contra a saúde pública, fraude por produto e lesións involuntarias.

A base da denuncia atópase no feito de que a etiquetaxe dos envases de todas as bebidas alcohólicas omiten calquera advertencia ou información sobre o risco do seu consumo, de forma especial para as mulleres embarazadas, e cuxa inxestión pode xerar nunha SAF para o recentemente nado, síndrome caracterizada por anomalías neurológicas, algunhas irreversibles.

A pesar de recoñecer que o lexislador francés ha realizado esforzos importantes sobre a cuestión -especialmente en materia de publicidade, e onde é obrigatorio advertir sobre os riscos derivados do consumo de alcol- consideran insuficiente tal medida, a fin de evitar danos como os que padecen os seus fillos, debéndose informar a través da etiquetaxe de todas e cada unha das botellas de bebidas alcohólicas que se comercializan.

O caso, de momento, derivou na apertura dun sumario por parte do xuíz de Lille. A defensa, que corre a cargo do avogado Benoit Titrant, considera, a priori, responsable ao Estado francés por non adoptar as medidas legais preventivas necesarias para sortear danos irreversibles, pero evitables, nos recentemente nados, e cuxa omisión afecta, segundo datos clínicos oficiais que expoñen, ao 1% dos nacementos en Francia.

A omisión -considera o xurista- non está amparada polo dereito francés, que, do mesmo xeito que outros ordenamentos xurídicos, esixe unha información veraz, eficaz e suficiente sobre posibles riscos derivados do seu consumo.

Desde o ámbito científico, a Academia Nacional de Medicamento sumouse ao criterio das denunciantes, ao considerar que mesmo o consumo ocasional pode afectar o sistema nervioso central do recentemente nado. Nun comunicado oficial, a institución considera que a SAF pode evitarse se se toman as medidas preventivas «que resulten máis eficaces».

Tanto as denunciantes, como quen lles apoian, non chegan a entender como un mesmo risco, presente nun mesmo produto, pode ter -para quen o producen, distribúen e comercializan, e para quen controlan a estes- un dobre criterio, que se faga depender do destino final do produto (mercado interior ou EEUU), e onde se atenda exclusiva e estritamente ao ditado pola norma administrativa en cuestión, aínda coñecendo os efectos adversos que co seu consumo puidésense derivar para terceiros.

De momento, como xa diciamos, a reacción máis contundente produciuse desde o poder executivo e lexislativo. Así, parece ser que a información que vai recibir «a poboación de risco» vai ir incluso máis aló do simple contido na etiquetaxe das botellas da bebida alcohólica en cuestión. No marco das campañas para previr o consumo excesivo de alcol na poboación, prevense programas especiais, cuxo labor irá a cargo dos farmacéuticos desde o momento da venda do test de embarazo.

EEUU e a súa restritiva regulamentación
A lexislación de EEUU sobre bebidas alcohólicas e o seu control, ademais de complexa, é considerada estrita. Os expertos sobre comercio internacional advirten de que a pesar de contar cunha normativa federal -que é común para todos os Estados- existe unha normativa estatal que é propia de cada un deles e con diferenzas substanciais en materia de comercialización de bebidas alcohólicas. Iso determina que uns Estados sexan máis ríxidos que outros.

A referencia de todo exportador que queira introducir os seus produtos en EEUU é a norma que regula o Alcol, o Tabaco e as Armas de fogo (coñecida abreviadamente como BATF). Con carácter previo hai que obter a aprobación da etiqueta do produto, previa comprobación de que se axusta ás normas de envasado, marcado e etiquetaxe, un trámite que adoita facer o importador.

A norma esixe como obrigatoria a inclusión dunha contraetiqueta cun texto advertindo sobre os riscos de inxerir alcol, especialmente durante o embarazo. Así, debe aparecer, entre outros, un texto específico polo que se indique que as autoridades sanitarias advirten que as mulleres non deben consumir alcol durante o seu embarazo polo risco de malformacións no recentemente nado. Adicionalmente delimítanse os requisitos para que o texto en cuestión sexa, canto menos, legible.

O «DEFECTO DE INFORMACIÓN»

Img alcohol2
Unha das cuestións máis interesantes sobre o tema exposto en Francia sería determinar se a omisión en cuestión sería susceptible, canto menos, de responsabilidade civil. É dicir, se un caso parecido puidese xerar responsabilidade civil para o fabricante ou, mesmo, para a administración pola súa acción por omisión, ao non introducir na etiquetaxe do produto ou non ofrecer por outros medios aquela información necesaria ao consumidor para evitarlle riscos sobre a súa saúde ou a dos seus descendentes.

Entre os argumentos que poderían xurdir durante o proceso por parte da defensa dos presuntos responsables, merece a pena destacar os que fan referencia, por unha banda ao produto, e por outro, ao propio consumidor. En canto ao primeiro deles, poderían argumentar que se trata dun produto de longa tradición cultural e social (especialmente o viño e outras bebidas alcohólicas), cuxos riscos son manifestos para o consumidor e non fai falta advertilos.

Con respecto ao segundo podería argumentarse que o consumidor está suficientemente informado os riscos que poden derivarse do consumo de alcol, especialmente en mulleres embarazadas. Nestes casos, como describe moi acertadamente o profesor Solé Feliu, e a fin de dilucidar se unha información ou advertencia debía acompañar ao produto causante de efectos prexudiciais sobre un determinado grupo de consumidores, habería que estar á consideración de toda unha serie de factores: o número de afectados, a gravidade e a probabilidade dos eventuais danos, a natureza do propio produto, ou o custo derivado da subministración da información requirida para advertir do risco, entre outros.

En todo caso, o produto será defectuoso, e por tanto, poderá determinar a responsabilidade do operador, cando atendendo a estes factores considérase que debería incorporar as informacións necesarias para evitar o risco e consecuente dano. Tal conclusión sería igualmente aplicable a aqueles casos nos que, a pesar de aparecer na etiquetaxe do produto certa información, esta resulta insuficiente ou inadecuada para evitar o risco.

Bibliografía

  • SOLÉ FELIU, Josep; O concepto de defecto do produto na responsabilidade civil do fabricante. Editorial Tirant o Blanch, Valencia, 1997.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións