Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alegacións contra as normas de etiquetaxe

A normativa de etiquetaxe proscribe as alegacións que poidan inducir a erro ao consumidor

img_codigo1p 6

As autoridades competentes en materia de fraude, consumo ou calidade agroalimentaria en España téñeno claro á hora de actuar. Hai alegacións na etiquetaxe alimentaria dunha infinidade de produtos que están fóra da lei. O deber dos inspectores, que actúan a pé de rúa, non é outro que levantar acta sobre feitos susceptibles de infracción, e o dos órganos superiores pasa por abrir expediente sancionador. Con todo, a normativa non detalla, nin moito menos menciona, as alegacións que están proscritas.

Img codigo1

A información e a protección ao consumidor han de ser os fundamentos da regulación en materia de etiquetaxe dos produtos alimenticios. A indución a erro do consumidor está prohibida pola normativa, así como suxerir, máis concretamente, que o produto posúe características particulares cando en realidade se trata de produtos similares coas mesmas particularidades.

É o que viñeron chamando principio da «etiquetaxe funcional», que pretende garantir que os consumidores reciban a información fundamental sobre a composición do produto, o seu fabricante, os seus métodos de conservación e preparación, quedando salvagardada a competencia leal, así como a seguridade dos consumidores.

O estudo de cada caso concreto será o que determinará se a conduta da persoa expedientada resulta sancionable ou non, á luz da interpretación que realicen da lei de etiquetaxe quen teñan a potestade sancionadora. Algunhas pistas ofrécenas as diferentes resolucións xudiciais que se ditaron para revisar a adecuación á lei das multas impostas ás empresas alimentarias.

Normas contra a fraude alimentaria
A etiquetaxe funcional pretende achegar información veraz sobre a composición do produto, o seu fabricante, os seus métodos de conservación e preparación

En setembro de 1981, o Congreso dos Deputados xa acordou un plan de medidas urxentes de defensa da saúde dos consumidores, entre as que se incluían a refundición e actualización de todas as normas vixentes entón en materia de inspección e vixilancia das actividades alimentarias e de sanción das infraccións. Da mesma forma, actualizáronse outras normas sobre ámbitos que van desde a defensa da saúde pública ata a protección dos intereses dos consumidores. O obxectivo era adaptar a legalidade ás consideracións técnicas, económicas e sociais que rodeaban naquel momento aos produtos de consumo. En 1983 aprobouse a norma que regulaba as infraccións e sancións en materia de defensa do consumidor e da produción agroalimentaria.

De forma específica, consideraba infraccións por fraude as condutas que consistían en utilizar nas etiquetas, envases ou propaganda, nomes, indicacións de procedencia, clase de produto ou indicacións falsas que non correspondían ao produto ou lle induzcían a confusión. A falta de etiquetas ou rotulación indeleble, que fosen preceptivas, ou non axustarse á forma ou condicións establecidas serían consideradas como infraccións por clandestinidade. A Lei Xeral de Defensa de Consumidores e Usuarios de 1984 tivo que especificar que a oferta, promoción e publicidade falsa ou enganosa de produtos sería perseguida e sancionada como fraude. Con posterioridade, a norma xeral de etiquetaxe de 1999 establece principios básicos sobre a materia.

Neste sentido, establece que a etiquetaxe e as modalidades de realizalo non deben inducir a erro ao comprador, especialmente sobre as características do produto alimenticio e, en particular, sobre a súa natureza, identidade, cualidades, composición, cantidade, duración, orixe ou procedencia e modo de fabricación ou de obtención. Da mesma forma, tampouco permite atribuír ao produto efectos ou propiedades que non posúa o alimento ou suxerir que posúe características particulares, cando todos os produtos similares posúan estas mesmas características.

Sen conservantes
Por mor dunha inspección rutineira realizada nunha empresa distribuidora mallorquina no ano 2001 púidose detectar unha manteiga en cuxo etiquetaxe aparecía a inscrición «Non contén conservantes, colorantes nin estabilizantes». A Dirección Xeral de Agricultura iniciou expediente sancionador por unha infracción por clandestinidade calificable como leve e sancionable con 3.000 euros de multa. Ao final, a sanción quedou en 300 euros por considerar incorrecta a indicación de ausencia de conservantes e estabilizantes. A empresa en cuestión recorreu a sanción, recoñecendo que aínda que é certo que a manteiga non pode levar conservantes, non determina que a súa mención na etiquetaxe poida considerarse como infracción por clandestinidade xa que entendían que non se trataba de acción fraudulenta que inducise ao consumidor a engano ou confusión.

Alegaban, sen éxito, que a intención fora só a de proporcionar maior información ao consumidor, polo que non existía culpa. Solicitaba, subsidiariamente, unha sanción de entre 30 e 60 euros. A cuestión chegou aos Tribunais, que ditaron sentenza en xullo de 2005, na que, tras analizar a lexislación aplicable á manteiga, observaron que ningunha delas podía conter conservantes, destacándose, por tanto, unha característica que era común a todas as manteigas do mercado. Neste sentido, considera que cando a etiqueta dun produto non se axusta á súa forma ou condicións establecidas na lexislación incórrese en infracción por clandestinidade.

Da mesma forma, a etiquetaxe non pode inducir a erros ao consumidor, e se induce a erro, como no presente caso, incórrese en infracción, mesmo cando non houbese intención de realizar a conduta, pois a mera inobservancia da legalidade dá por cumprimentada a acción do suxeito.

CASO PARTICULAR

Img comprando
Unha acta levantada en Baleares en febreiro de 1999 pola Inspección da Conselleria de Agricultura e Pesca daba conta de que 1.080 botellas dun coñecido ron ían etiquetadas coa denominación «Superior», sen que presentase características distintas a outros produtos similares. Este feito determinou a apertura dun expediente sancionador contra a filial en España. A Dirección Xeral de Agricultura decidiu imporlle unha multa por infracción leve en materia de calidade agroalimentaria ao considerar que se suxerían características particulares cando resultaba que os produtos similares posuían as mesmas particularidades, o que inducía a erro sobre a calidade e natureza do produto.

Este caso tamén chegou aos Tribunais de Baleares, ditándose sentenza en novembro de 2003, e na que se desestimaba a demanda presentada polo propietario da marca contra a sanción imposta. A revisión do caso céntrase tamén na norma que regula as bebidas espirituosas no ámbito comunitario. A norma en cuestión non permite o uso de adxectivos cualificativos, como o mencionado, na etiquetaxe dos produtos que regula. A resolución xudicial desestima as peticións da empresa sancionada, e considera que a mención «superior» non pode ser usada xa que non se acredita que respondese a unha realidade obxectiva. É máis, considera que a utilización do mencionado termo supón dar a entender ao consumidor o que no caso non era certo, é dicir, que adquiría un ron de calidade máis alta que os restantes do mercado. A acción vulnera tanto o que establece a norma específica que regula o ron como bebida espirituosa, como os principios xerais de etiquetaxe.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Real Decreto 1945/1983, de 22 de xuño, polo que se regulan as infraccións e sancións en materia de defensa do consumidor e da produción agroalimentaria.Lei 26/1984, Xeneral para a Defensa dos Consumidores e Usuarios.
  • Real Decreto 1334/1999, de 31 de xullo, polo que se aproba a Norma xeral de etiquetaxe, presentación e publicidade dos produtos alimenticios (a última modificación por RD 1164/2005, de 30 de setembro).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións