Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alegacións nutricionais e propiedades saudables

Os consumidores e a industria alimentaria disporán dun referente legal claro respecto de alegacións nutricionais e propiedades saudables nos alimentos

A entrada en vigor do novo Regulamento sobre declaracións nutricionais e propiedades saudables nos alimentos está cada vez máis preto, despois da resolución lexislativa do Parlamento Europeo sobre a Posición Común do Consello adoptada o pasado 16 de maio de 2006. A nova norma comunitaria vai traer consigo a armonización das distintas lexislacións nacionais sobre a materia, e ademais vai pór orde á inclusión de certas alegacións nutricionais e propiedades saudables na etiquetaxe dos produtos alimenticios para protexer adecuadamente ao consumidor.


Ata a data foi unha práctica habitual a inclusión de alegacións nutricionais e de propiedades saudables na etiquetaxe e na presentación ou a publicidade dos máis variados produtos alimenticios destinados ao consumidor final, especialmente, desde a primeira Proposta de Regulamento en xullo de 2003. Non cabe dúbida de que esta nova situación -que permitiron, de forma máis ou menos xeneralizada, as autoridades competentes ante a proliferación dos máis variados produtos e as máis imaxinativas alegacións nutricionais ou informacións sobre propiedades saudables- prexudicou non só aos consumidores, como os seus lexítimos destinatarios, senón tamén a unha parte do sector alimentario, que apostou polo desenvolvemento científico e tecnolóxico.

A adaptación do marco legal á realidade científica e tecnolóxica actual non é tarefa fácil e, a miúdo, dáse por unha situación de feito que conta coa aquiescencia dos consumidores e dos poderes públicos. A situación de feito no ámbito alimentario ha precedido moitas veces á situación de dereito, especialmente cando se trata de innovacións tecnolóxicas aplicadas á alimentación que se lanzaron ao mercado ao amparo de interpretacións pouco estritas ou sen referencia legal algunha, e ademais foron socialmente ben aceptadas. Con todo, cada vez máis o lexislador está a tentar atopar mecanismos legais nos que os avances científicos máis contrastados teñan unha protección adecuada para non prexudicar a investigación e o desenvolvemento no ámbito alimentario.

Cara a unha información cientificamente contrastada
A norma comunitaria obriga a dotar de fundamentos científicos o uso de declaracións nutricionais e de propiedades saudables na etiquetaxe
O lexislador comunitario é consciente de que existe unha ampla variedade de alegacións que se utilizan actualmente na etiquetaxe e a publicidade de alimentos nalgúns Estados membros relativos a sustancias que non demostraron ser beneficiosas ou sobre as que non existe un consenso científico suficiente. Neste sentido considera que é necesario garantir que as sustancias sobre as que se efectúa a alegación demostraron posuír un efecto nutricional ou fisiológico beneficioso.

Por iso, un dos aspectos máis importantes que contén o novo Regulamento ten que ver coa información que poida aparecer na etiquetaxe dos produtos, na súa presentación ou na súa publicidade. Así, establece un principio básico, respecto ao cal os produtos comercializados deben ser seguros e posuír unha etiquetaxe adecuada que garanta un elevado nivel de protección dos consumidores. Ademais, os consumidores deben atopar facilidades para elixir entre os diferentes alimentos que se lles presentan con coñecemento de causa.

O novo regulamento mantén a prohibición de que o uso da información poida inducir a erro ao consumidor ou atribúa virtudes medicinais aos alimentos. Trátase de completar os principios xerais establecidos na normativa comunitaria sobre etiquetaxe, presentación e publicidade dos alimentos, establecéndose disposicións específicas relativas ao uso das alegacións nutricionais e de propiedades saudables en alimentos que vaian fornecerse como tales aos consumidores.

A norma comunitaria considera que para garantir a veracidade das alegacións efectuadas é necesario que a sustancia obxecto da alegación estea presente no produto final en cantidades que sexan suficientes, ou que a sustancia estea ausente ou presente nas cantidades reducidas adecuadas, para producir o efecto nutricional ou fisiológico alegado. A sustancia tamén debe estar dispoñible para a súa utilización polo corpo. Ademais, unha cantidade de alimento que sexa razoable esperar que se consuma debe proporcionar unha cantidade significativa da sustancia que produce o efecto nutricional ou fisiológico alegado.

O aspecto principal a ter en conta para o uso de declaracións nutricionais e de propiedades saudables debe ser o fundamento científico, cuxa xustificación corresponde aos explotadores de empresas alimentarias. Por iso, a norma comunitaria establece que unha declaración debe estar fundamentada cientificamente mediante a toma en consideración da totalidade dos datos científicos dispoñibles e a ponderación das probas.

Alegacións de propiedades saudables
A normativa comunitaria prohibe expresamente atribuír a un alimento propiedades de prevención, tratamento ou curación dunha enfermidade humana, ou calquera referencia a estas propiedades. Con todo, permitirá a partir de agora declaracións de propiedades saudables, sempre que estean previamente autorizadas para o seu uso na etiquetaxe, a presentación e a publicidade dos alimentos comercializados na Comunidade, teñan un fundamento científico, e previa avaliación científica do nivel máis elevado posible pola Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA, nas súas siglas inglesas). Mesmo autoriza o uso de declaracións de redución do risco de enfermidade cando fose autorizada, de conformidade co procedemento establecido na nova norma regulamentaria, a súa inclusión nunha lista comunitaria de declaracións permitidas dese tipo, xunto con certas condicións para o seu uso. Así, cando se inclúa unha declaración deste tipo, na etiquetaxe, ou ben na presentación do produto ou na súa publicidade, a falta daquel, deberá incluírse unha exposición na que se indique que a enfermidade á que se refire a declaración posúe múltiples factores de risco e que a alteración dun destes factores de risco pode ter ou non un efecto benéfico.

As declaracións de propiedades saudables por parte dos explotadores de empresas alimentarias unicamente poden realizarse tras someterse a un procedemento de autorización previsto reglamentariamente. Segundo fontes do propio Parlamento Europeo, a obtención desta autorización pode tardar un ano e medio ou dous anos, aínda que se introduciu un «procedemento acelerado», que permitirá reducir o tempo a un máximo de oito meses, por canto establécese que a Autoridade EFSA deberá pronunciarse no prazo de cinco meses, e no caso de requirir máis información, terá dous meses máis para facelo.

O Regulamento comunitario tamén prevé que, nalgúns casos, as declaracións de propiedades saudables poderán realizarse sen necesidade de autorización previa. Unicamente serán aquelas que figuren nunha lista que debe confeccionarse a nivel comunitario de declaracións permitidas, e describan ou se refiran a a función dun nutriente ou doutra sustancia no crecemento, o desenvolvemento e as funcións corporais; ás funcións psicolóxicas e comportamentales; ou ao adelgazamento, ao control de peso, ou a unha diminución da sensación de saciedade, ou a redución do achegue enerxético da dieta. As declaracións deben basearse en datos científicos xeralmente aceptados e comprensibles.

A protección do consumidor medio
As declaracións dos alimentos que se establezan a través da etiquetaxe, a presentación ou a publicidade dos alimentos van tomar como referencia a figura teórica do consumidor medio, descrita polo Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas como aquel que está normalmente informado e é razoablemente atento e perspicaz, tendo en conta factores sociais, culturais e lingüísticos. Neste sentido, considera que é importante que as declaracións dos alimentos poidan ser comprendidas polo consumidor e conveniente que todos os consumidores estean protexidos das declaracións enganosas.

Esta circunstancia non impide que se inclúan ademais disposicións encamiñadas a impedir a explotación de consumidores cuxas características os fan especialmente vulnerables ás declaracións enganosas. Nos casos en que unha declaración se dirixa especificamente a un grupo particular de consumidores, como a poboación infantil, é desexable que o impacto da declaración avalíese desde a perspectiva do membro medio dese grupo. Non cabe dúbida de que esta referencia ao consumidor medio deixa aberta a porta ás autoridades administrativas ou xudiciais de cada Estado membro para que controlen a adecuación das declaracións efectuadas na etiquetaxe ou a publicidade dos alimentos, tras pescudar a reacción típica do consumidor medio nun caso determinado.

O PAPEL DA NOVA ALIMENTACIÓN EN SAÚDE

Img comprando
O tema dos novos alimentos foi tratado no XI Reunión Científica da Sociedade Española de Nutrición (SEN), celebrada en Vitoria-Gasteiz do 25 ao 27 de maio de 2006, onde por primeira vez tiveron un papel destacado os aspectos legais da nova alimentación, así como Consumaseguridad.com, a través do seu responsable xurídico, Juan Ramón Hidalgo Moya, que na súa condición de Vicepresidente da Sociedade Española de Seguridade Alimentaria (SESAL) tratou o tema «Da información científica á etiquetaxe alimentaria» na mesa redonda «Novos alimentos: concepto e aspectos sociais», moderada por Gregorio Varela Moreiras, da Universidade San Pablo-CEU, e por Aquilino García Perea, vogal nacional de Alimentación do Consello Xeral de Colexios Oficiais de Farmacéuticos.

A conclusión final á que se chegou é que «a etiquetaxe alimentaria, ademais de rigorosamente científico, ha de ser adecuado ás lexítimas expectativas do consumidor actual, dependendo a súa eficacia do control estrito das autoridades competentes para protexer o dereito a información dos consumidores e a leal competencia entre as empresas alimentarias». O broche final á Reunión Científica púxoo Andreu Palou, presidente do Comité Científico da Axencia Española de Seguridade Alimentaria (AESA) co relatorio «Da nutrigenómica á nutrición personalizada» na que destacou o feito de que xa algunhas empresas aplican a nutrigenómica para desenvolver novos produtos, a posibilidade de aplicar unha nutrición máis personalizada, os avances científicos neste sentido con efectos preventivos para a saúde e a relevancia dun marco xurídico adecuado.

Bibliografía

REFERENCIAS LEGAIS

  • Resolución lexislativa do Parlamento Europeo sobre a Posición Común do Consello con vistas á adopción do Regulamento do Parlamento Europeo e do Consello relativo ás declaracións nutricionais e de propiedades saudables nos alimentos (9858/3/2005 - C6-0018/2006 - 2003/0165(COD)) de 16 de maio de 2006.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións