Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alimentos con garantía

Os alimentos son bens de consumo sometidos ao réxime de garantía establecido pola lei

O estudo, ao que tivo acceso Consumaseguridad, conclúe que case un 70% dos cataláns non coñece nin ha oido falar da Lei. O complexo redactado e o feito de que sexa de aplicación a todos os denominados Bens de Consumo (xa sexa un vehículo, un electrodoméstico ou un alimento) non axuda á súa implementación, á súa asimilación por parte do sector comercial de referencia e coñecemento profundo por parte do consumidor. E aínda que é certo que a Lei prevé o propio desenvolvemento regulamentario -que puidese aclarar certos conceptos indeterminados ou non precisos- ninguén ouviu falar do mesmo, algo que foi reclamado desde diferentes Comunidades Autónomas e polos sectores económicos implicados, que se queixan dunha falta de seguridade xurídica.

De momento, co único que se conta é coa interpretación -non vinculante para as autoridades de consumo autonómicas, que contan con competencias propias na aplicación da mesma, nin para as instancias xudiciais, no seu caso- do Instituto Nacional de Consumo (INC), desde onde xa se facilitaron un total de 72 notas interpretativas sobre determinados preceptos da Lei, o que nos dá unha idea da confusión existente sobre unha materia tan relevante para o consumidor, e tan pouco grata para o vendedor, que agora se atopa como responsable máis directo fronte ao consumidor pola non conformidade do produto. Unha das recomendacións elementais é gardar a factura ou o billete de compra, pois tal e como di o slogan da campaña desenvolvida pola Axencia Catalá de Consumo, «se tes a factura, tes a garantía».

Unha lei pouco alimentaria
O vendedor asume un papel relevante en materia de responsabilidade derivado das garantías dos produtos
A Lei de Garantías na Venda de Bens de Consumo está pouco adaptada á natureza do produto alimenticio, cuxa caducidade ou consumo preferente está, normalmente, moi por baixo do prazo fixado na nova normativa para responder pola falta de conformidade, fixado agora, novedosamente, en dous anos. É máis, atendendo ao dereito á reparación ou substitución do ben que a norma determina, o lexislador tiña pouco presentes os alimentos como posibles bens de consumo conflitivos en materia de garantías.

Pero o certo é que os alimentos non están excluídos, e que os dereitos que a norma establece para os consumidores son esixibles directamente ao vendedor, quen agora asume un papel relevante en materia de responsabilidade derivado das garantías dos produtos. E é que o alimento ten «mala solución» a efectos de garantía cando a conformidade do mesmo detéctase tras o seu consumo, que supón normalmente a inxesta, e a súa consecuente «desaparición».

Nos termos desta Lei recoñécese ao consumidor o dereito á reparación do ben, á súa substitución, á rebaixa do prezo e á resolución do contrato. Solucións todas elas que teñen un mal encaixe no ámbito alimentario, a non ser que o consumidor detecte a falta de conformidade antes da inxesta do produto, xa sexa durante o período de almacenamento do produto (oxidación dalgunha lata, presenza de invertebrados, moho, deterioración do produto, alerta alimentaria, inadecuación do produto ao publicitado ou non conforme coa etiqueta), ou durante a súa preparación.

Un dos aspectos máis controvertidos recae sobre a obrigación que iso supón para o consumidor de gardar todos e cada un dos billetes de compra dos alimentos que adquire, se quere contar cos dereitos que amparan a garantía, pois a entrega do produto en cuestión enténdese feita no día que figure no billete de compra. A maior dificultade está en identificar dentro da factura o alimento concreto, dado que actualmente son elementos que non aparecen, e poden ser adquiridos noutros establecementos ou outros lugares, dando lugar a situacións de indefensión ou de reclamación abusiva por parte do consumidor.

A conformidade na venda
A Lei establece que, salvo proba en contra, os bens son conformes co contrato sempre que cumpran todos e cada un dos requisitos que a normativa establece, agás que por outras circunstancias non resulten aplicables. Os requisitos que deben cumprir os produtos para ser conformes son os seguintes:

  • Axústense á descrición realizada polo vendedor e posúan as cualidades do ben que o vendedor presentase ao consumidor en forma de mostra ou modelo.
  • Sexan aptos para os usos aos que ordinariamente destínense os bens do mesmo tipo.
  • Sexan aptos para calquera uso especial requirido polo consumidor cando o puxo en coñecemento do vendedor no momento de celebración do contrato, sempre que este admitise que o ben é apto para o devandito uso.
  • Presenten a calidade e prestacións habituais dun ben do mesmo tipo que o consumidor poida fundadamente esperar, tendo en conta a natureza do ben e, no seu caso, das declaracións públicas sobre as características concretas dos bens feitas polo vendedor, o produtor ou o seu representante, en particular na publicidade ou na etiquetaxe.

Neste sentido, a Lei establece unha carga superior de responsabilidade para o vendedor, que agora responde directamente o consumidor de calquera falta de conformidade no momento da entrega do ben, salvo certas excepcións. Así, por exemplo, o vendedor non quedará obrigado diante do consumidor naqueles casos en que demostre que descoñecía as declaracións públicas realizadas sobre as características dos produtos realizadas por terceiros, ou naqueloutros nos que o consumidor sexa coñecedor ou puidese coñecer a falta de conformidade do produto, ou fose como consecuencia en materiais ou sustancias fornecidos polo propio consumidor.

Non cabe dúbida de que a información ofrecida a través da publicidade e a etiquetaxe dos produtos é un elemento importante a ter en conta na conformidade ou non dun produto, e na activación do sistema de garantías establecido pola Lei. Unha información que, ademais, ha de ser filtrada polo vendedor, considerado un experto profesional respecto dos produtos que pon a disposición do consumidor, a fin de non incorrer en responsabilidade a efectos da garantía que se establece para todos e cada un dos bens de consumo que se ofrecen no mercado.

No caso alimentario, a obrigación do vendedor en caso de non conformidade do produto parece que quedaría limitada á substitución do produto, a rebaixa do prezo ou a resolución do contrato, coa consecuente devolución do diñeiro. Tal e como resulta da literalidad da propia Lei, no suposto de compras por Internet ou a distancia, a substitución do produto debe realizarse sen custo algún para o consumidor, incluíndo os gastos de envío.

Os PRAZOS DE RECLAMACIÓN

Img comprando
A norma dio ben claro: o vendedor responde as faltas de conformidade que se manifesten nun prazo de dous anos desde a entrega. E, salvo proba que demostre o contrario, presumirase que as faltas de conformidade que se manifesten no seis meses posteriores á entrega xa existían cando a cousa se entregou, excepto cando esta presunción sexa incompatible coa natureza do ben ou a índole de falta de conformidade que presente.

Nestes supostos, a factura ou o billete son os que van acreditar a data da entrega do produto en cuestión, polo que a súa falta ou perda vannos a impedir reclamar en base aos dereitos que se derivan da garantía do mesmo. A acción do consumidor para reclamar o cumprimento dos seus dereitos de garantía prescriben ao tres anos desde a entrega do ben, impóndoselle a obrigación de informar o vendedor a falta de conformidade do produto no prazo de dous meses desde que tivo coñecemento dela.

No ámbito alimentario, a natureza dos produtos determina que estes prazos se reduzan, no seu caso, aos que o propio fabricante determina como de caducidade ou de consumo preferente. Da enquisa realizada pola Axencia Catalá do Consumo conclúese que, con respecto á alimentación, os problemas derivados polas incidencias que teñen que ver con defectos dos produtos son mínimos, ocupando os últimos lugares da mesma (do 21,50% das persoas que manifestaron ter algún problema derivado dos defectos dos produtos, tan só un 0,3% manifestou telos cos alimentos).

Entre as razóns que alegaron a relatoras da aula de Consumo con respecto aos datos do ámbito alimentario, resaltaron o feito de dispor dunha lexislación moi estrita sobre seguridade alimentaria. Con todo, non cabe dúbida de que tanto os consumidores como os vendedores descoñecen maioritariamente que os alimentos se venden coa mesma garantía legal que un vehículo ou un electrodoméstico, e que salvo que a natureza do produto ou a súa vida útil sexa inferior, esta pode chegar a ser de dous anos.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Lei 23/2003, de 10 de xullo, de Garantías na Venda de Bens de Consumo (BOE número 165/2003, de 11 de xullo de 2003).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións