Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Alimentos con sorpresa

O consumidor ten dereito a reclamar polos danos que poida causar a presenza de obxectos estraños nos alimentos de consumo

img_comida_p

As reclamacións dun consumidor por danos causados na súa cavidade bucal ou outras partes do seu corpo pola inxesta de alimentos que conteñen «obxectos estraños» aparecidos durante o proceso de produción, e que non foron convenientemente eliminados ou detectados por quen elaboran, distribúen ou comercializan, non precisan de probas exhaustivas que acrediten, sen dúbida, que o alimento en cuestión ten algún ingrediente non desexado.


O feito de que os consumidores teñan ante os tribunais de xustiza na súa condición de prexudicados polos produtos de consumo e con respecto ás reclamacións contra produtores, distribuidores e comerciantes? unha condición especial, avalada legalmente, atendendo á súa menor protección no ámbito do mercado alimentario, facilitoulles o camiño para obter unha indemnización adecuada aos danos e prexuízos que puidesen padecer.

Nos últimos anos, outros factores contribuíron a que as reclamacións por consumo alimentario sexan cada vez máis frecuentes, mesmo respecto de feitos insólitos ou moi excepcionais, chegándose a presentar peticións por danos psicolóxicos ante a presenza de determinados obxectos e a presunta situación postraumática que puido padecer o consumidor. Nalgún caso chegouse a manifestar que algúns feitos produciron aversión cara a certo tipo de alimentos ou medo a realizar a súa inxesta, especialmente se se trata de nenos.

O referente xudicial
As reclamacións por obxectos estraños en alimentos están exentas polo xeral de probas que acreditan unha relación de causalidade adecuada
Os xuíces van ter a última palabra neste tipo de reclamacións a fin de dilucidar se a petición realizada e os danos ocasionados axústanse aos parámetros legais para que sexan aceptadas. As apreciacións dos xuíces non sempre foron as mesmas ante este tipo de solicitudes, nas que moitas veces falta unha proba exacta da presenza destes obxectos estraños nos alimentos, o billete de compra ou unha relación de causalidade adecuada entre o defecto do alimento (pola presenza destes indesexables obxectos) e os danos producidos. Nalgún caso, uns mesmos feitos foron axuizados de maneira diferente.

Algúns casos xudiciais han servido de base para fundamentar futuras reclamacións dalgúns consumidores que se consideraron prexudicados polos danos padecidos tras a inxesta de determinados alimentos. Cando un tribunal superior dita unha sentenza que outorga a razón ao consumidor, os feitos que describe parecen insólitos (por excepcionais) e, ademais, revoga unha sentenza anterior, convértese en noticia a reter para quen sofre casos parecidos, e de referente, como fundamento legal, para o avogado que pretende facer unha reclamación exitosa.

O caso da galleta
O «caso da galleta» foi un deles, e aínda que non crea xurisprudencia, é un referente xudicial a ter en conta. Os fundamentos da sentenza serviron de base para a presentación doutras reclamacións por feitos ou consecuencias parecidas, ofrecendo ferramentas suficientes para expor un novo caso ante os tribunais de xustiza. O último caso que tomou como base estes fundamentos podería chegar a denominarse «o caso da rosquilla», pois os danos sufridos por un consumidor na súa dentadura foron consecuencia da inxesta dunha rosquilla que tiña como «ingrediente» un remache metálico.

Os feitos do caso xudicial remóntanse en 1999, cando unha muller rompeu o cairo inferior dereito ao morder unha galleta na que había dous corpos estraños duros. En primeira instancia, un xulgado da Coruña desestimou a demanda, impóndolle incluso as costas xudiciais, ao considerar que non estaba acreditado que os corpos estraños duros achados no interior da galleta fosen das elaboradas polo fabricante demandado. A resolución do recurso de apelación exposto pola prexudicada deulle a razón. E así, en sentenza ditada pola Audiencia Provincial da Coruña, condenou ao fabricante e a súa compañía de seguros, de forma solidaria, ao pago dunha indemnización de oito mil euros polos danos padecidos pola reclamante.

Os intríngulis da proba
As análises de laboratorio determinaron que un fallo no proceso de fabricación favoreceu a dureza do azucre utilizado
Un dos aspectos fundamentais deste tipo de reclamacións reside na acreditación de certos feitos, como son o produto defectuoso, o dano padecido, a relación de causalidade entre ambos ou a procedencia dos corpos estraños. Neste sentido convén apuntar que a sentenza de instancia negaba a existencia de relación de causalidade, pois aínda que non se cuestionaba a perda do cairo polo feito de morder un dos dous obxectos duros, si que cuestionaba que se atopasen no interior da galleta de referencia, fabricada polo demandado.

Con todo, a acreditación deste feito si que quedou acreditada para a Audiencia Provincial, pois analizando as distintas probas do caso chega a conclusións diferentes. Así, a titular do establecemento de alimentación (cuxa máquina rexistradora non expide recibos nos que se especifique o produto comprado) declarou que a actora era consumidora habitual destas galletas e que ela mesma llas vendeu, presentándose ao día seguinte para queixarse da presenza dos dous obxectos estraños na galleta, mostrándollos, e derivando a reclamación cara ao fabricante. Da mesma forma, queda acreditado que a prexudicada mantivera diversos contactos coa aseguradora do fabricante e as diferentes visitas ao dentista.

O informe emitido por un laboratorio, xunto co resto de probas, foi determinante para o tribunal á hora de determinar a procedencia dos obxectos estraños atopados na galleta e tomar a decisión adoptada. Así, determinou que os obxectos en cuestión son un azucre usado con profusión en repostaría, cuxa dureza se formou por un fallo no proceso de fabricación e non, como se aducía polo fabricante, por unha inadecuada conservación posterior do produto.

Aínda que neste caso o laboratorio non pode chegar a determinar se os citados obxectos estaban ou non na galleta elaborada polo fabricante, o tribunal considera que o feito determinado no informe xunto ao resto de probas levan ao convencemento de que os dous obxectos si que se atopaban dentro das galletas adquiridas pola reclamante. Da mesma forma, exonera o consumidor de ofrecer unha proba tan exhaustiva que non deixe lugar a físgoa algún sobre o particular, pois, como di, «esixiría pouco menos que a presenza dun fedatario público, ou múltiples testemuñas, cada vez que alguén inxere calquera alimento ou bebida».

O valor do dano
O valor pola perda dunha peza dental non é de oito mil euros, pero si a contía na que o tribunal considerou que deben indemnizarse as consecuencias concretas que padeceu a prexudicada, para quen o cairo perdido era algo máis. No momento dos feitos, a reclamante levaba unha prótese dental na arcada inferior, que tiña, precisamente, o seu punto de suxeición na peza accidentada. A función do cairo neste caso concreto ía moito máis alá da súa función normal, pois sustentaba unha prótese dental que lle servía para facer as funcións propias da masticación, sen maiores problemas.

O feito que teñen en conta os xuíces é que tras a mordedura da galleta a consumidora converteuse nunha desdentada total e que para a súa corrección debíanse colocar catro implantes osteointegrados, a fin de colocar, posteriormente, unha soa dentadura. O dano sufrido neste caso é moito maior, segundo reflexionan, ao que sufriría unha persoa co resto da dentadura sa. Ademais, na valoración realizada téñense en conta as lóxicas molestias ocasionadas, como son o tempo de curación, visitas a especialistas, intervencións cirúrxicas a realizar, entre outras.

ACCIÓN EXERCITADA E LEXISLACIÓN APLICABLE

A acción exercitada na demanda, aínda que tiña a súa base na Lei 26/1984, de 19 de xullo, Xeneral para a Defensa dos Consumidores e Usuarios, e máis concretamente, os artigos 25, 27, 28 e 29, foi admitida e aceptada en segunda instancia. Estes preceptos non resultaban de aplicación ao caso concreto por disposición legal. O feito de que o letrado errase con respecto á lei aplicable non foi obstáculo para que o tribunal aceptase as súas peticións.

A lexislación aplicable é a Lei 22/1994, de 6 de xullo, de Responsabilidade Civil polos Danos causados por Produtos Defectuosos, que establece que o prexudicado deberá probar o defecto, o dano e a relación de causalidade. O consumidor ten dereito a percibir unha indemnización adecuada unha vez que se acreditaron todos estes elementos, aínda que limita o ámbito das indemnizacións exclusivamente aos casos de morte do prexudicado, as lesións corporais e outros danos materiais diferentes ao produto defectuoso, polo que non poderían reclamarse por esta vía os denominados danos morais. Iso non limita que o consumidor poida invocar o dereito civil xeneral para resarcirse destes danos.

A Lei en cuestión establece que os fabricantes e os importadores serán responsables dos danos causados polos defectos dos produtos que produzan, comercialicen ou distribúan. No caso dos distribuidores ou subministradores de produtos, queda condicionada a súa responsabilidade a que no prazo de tres meses, desde que son requiridos polo prexudicado, faciliten a identidade do fabricante real.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Lei 22/1994, de 6 de xullo, de responsabilidade civil polos danos causados por produtos defectuosos. A disposición final 1ª determina que os artigos 25 a 28 da Lei 26/1984, de 19 de xullo, Xeneral para a Defensa dos Consumidores e Usuarios, non serán de aplicación á responsabilidade por danos causados por produtos defectuosos incluídos no artigo 2 da presente Lei.
REFERENCIA XUDICIAL
  • Sentenza da Audiencia Provincial da Coruña, Sección 3ª, de 21 de xuño de 2002, Recurso número 188/2002.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións