Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alimentos vitaminados e penalizados

Francia prohibe, co asentimiento da UE, a comercialización de alimentos vitaminados que se venden libremente noutros Estados membro

O feito de que un país autorice o uso de vitaminas, minerais ou outros compostos en alimentos, non impide que poidan ser prohibidos noutro estado. Así o entende o Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas, segundo unha sentenza feita pública recentemente sobre un litixio exposto polas autoridades francesas contra unha empresa de leste mesmo país.

Una Sentenza ditada o 5 de febreiro de 2004 polo Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas determina que un Estado membro é competente paira prohibir, salvo autorización previa, a comercialización de produtos alimenticios legalmente fabricados e comercializados noutro Estado membro cando se lles engadiron sustancias nutritivas, como vitaminas e minerais, distintas daquelas cuxa utilización se declarou lícita no primeiro.

A solución adoptada polo Tribunal europeo terá a súa aplicación práctica nun proceso penal instado os administradores dunha empresa alimenticia dun Estado membro, que ao amparo dunha normativa de consumo moi estrita, poden acabar con penas de prisión e multa, ao comercializar produtos alimenticios que ao non respectar a normativa específica que lles pertoca, nin estar os mesmos debidamente autorizados, produciron fraude ou engano aos consumidores.

A acusación
O asunto C-95/01 -tramitado ante o Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas- tiña por obxecto obter, no proceso penal seguido ante o Tribunal de Grande Instance de Paris (Francia) contra dous cidadáns franceses, una decisión prejudicial sobre a interpretación dos artigos 28 e 30 do Tratado da CE, que fan referencia á libre circulación de mercadorías. A petición do tribunal francés formalizouse en data 19 de febreiro de 2001.

O Tribunal de Xustiza europeo entende que a normativa comunitaria non se opón a que un Estado membro prohiba a comercialización de produtos alimenticios legalmente fabricados e comercializados noutro

A cuestión suscitouse no marco dun proceso penal incoado contra os administradores de NSA France SARL, una sociedade que distribúe produtos alimenticios procedentes da mercantil NSA International, establecida no Reino Unido. Os administradores da citada empresa foron procesados por cometer dúas infraccións relativas á venda de produtos alimenticios durante 1998. Os datos analíticos obtidos dunhas mostras tomadas de varios produtos comercializados pola citada sociedade foi o que motivou á Direction générale da concurrence, da consommation et da répression deas fraudes (Dirección xeral da competencia, do consumo e da represión de fraudes) a formalizar a correspondente denuncia en marzo de 1998.

A xustiza francesa, segundo relata a propia sentenza, acusáballes de expor e pór á venda produtos alimenticios presuntamente fraudulentos (complementos alimenticios «Juice Plus+mestura de verduras», e «Juice Plus+mestura de froitas») aos que se engadiron «coenzima Q10», una sustancia nutritiva cuxa adición na alimentación humana non estaba autorizada en Francia, e vitaminas cuxas cantidades superaban as cantidades diarias recomendadas ou os límites de seguridade fixados polo entón órgano dictaminador, Conseil supérieur d’hygiène publique de France.

Ademais, e aínda por riba, foron inculpados de enganar aos consumidores polo que respecta á calidade substancial dos produtos, ao comercializar produtos sustitutivos de comidas denominados «Juice Plus+Lite, aroma chocolate e aroma vainilla», que presuntamente non cumprían cos requisitos regulamentarios vixentes. Os citados produtos tiñan un achegue enerxético inferior ao limiar determinado pola normativa, carecendo, ao mesmo tempo, de determinados minerais.

A defensa
Os imputados no procedemento penal alegaron que, no momento no que asumiron as súas funcións, os produtos alimenticios sospeitosos comercializábanse legalmente nos demais Estados membro da Unión Europea e, por outra, que a «coenzima Q10» estaba autorizada, entre outros países, como España, Italia, Alemaña e o Reino Unido. A defensa ante os tribunais franceses baseábase nunha infracción dos principios reitores da Unión Europea: a libre circulación de mercadorías.

Neste sentido, argumentaban que as autoridades francesas non podían oporse á libre circulación e á comercialización dos citados produtos en Francia. Esta alegación determinou a suspensión do procedemento penal no país veciño, expondo ante o Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas a seguinte cuestión: «Deben interpretarse os artigos 28 e 30 do Tratado no sentido de que prohiben a un Estado membro oporse á libre circulación e á comercialización dun complemento alimenticio legalmente vendido noutro Estado membro?».

Una normativa moi estrita
Na data dos feitos que orixinaron o litixio principal, non existían na normativa comunitaria disposicións que establecesen os requisitos paira poder engadir sustancias nutritivas, como vitaminas e minerais, aos produtos alimenticios de consumo ordinario. E polo que respecta aos produtos alimenticios destinados a unha alimentación especial, algúns deles foron obxecto de directivas aprobadas pola Comisión sobre a base dunha Directiva específica de 1989. Esta circunstancia, ademais dunha falta de armonización sobre a materia, facilitou que a normativa francesa aplicable en materia de consumo, que por certo, é moi estrita, salpicase aos empresarios franceses.

O Código francés sobre o Consumo contemplaba pena de prisión de dous anos e una multa equivalente a 250.000 dos antigos francos franceses, a quen sendo ou non parte do contrato, engane ou tente enganar ao contratante (consumidor incluído), por calquera medio, mesmo a través dun terceiro, en canto a:

  • A natureza, a especie, a orixe, as calidades substanciais, a composición ou a proporción de principios útiles de calquera mercadoría.
  • A cantidade de cousas entregadas ou á súa identidade mediante a entrega dunha mercadoría distinta da cousa determinada obxecto do contrato.
  • A aptitude do produto paira ser empregado, aos riscos inherentes á súa utilización, aos controis realizados, aos modos de emprego ou ás precaucións que deben tomarse.

A normativa francesa aplicable á comercialización dos complementos alimenticios e dos produtos alimenticios de consumo ordinario enriquecidos con vitaminas, minerais e outros nutrientes como os aminoácidos aplicable ao caso concreto estaba contida no Decreto de 15 de abril de 1912 polo que se aproba o regulamento de administración pública paira a aplicación da Lei de 1 de agosto de 1905 sobre a «represión de fraudes na venda de mercadorías e de falsificacións polo que se refire aos produtos alimenticios e en especial ás carnes, os produtos de charcutería, as froitas, as verduras, os peixes e consérvalas».

A normativa en cuestión, a pesar de ser case centenaria, foise actualizando durante os últimos anos. No país veciño estaba prohibida a posesión paira a venda, a comercialización a venda de calquera mercadoría e produto destinado á alimentación humana cando se lle engadiron produtos químicos distintos daqueles cuxa utilización sexa declarada lícita polas Ordes adoptadas conxuntamente polo Ministre de l’agriculture et du développement rural, o Ministre de l’économie et deas finances, o Ministre du développement industriel et scientifique e o Ministre da santé publique. Ademais, desde 1999 precisaba do ditame previo da Agence française de sécurité sanitaire deas aliments (AFSSA).

Alegacións definitivas
Na tramitación do procedemento ante o Tribunal de Xustiza comunitario presentáronse alegacións, non só por parte dos demandados, e o Estado francés, senón tamén por outros Estados membros como Grecia e España. Os demandados no procedemento principal sostiveron que una normativa nacional como aquela de a que se trata en devandito procedemento, que se opón á libre comercialización de complementos alimenticios legalmente comercializados noutro Estado membro, cando non se demostrou que exista algún risco serio paira a saúde, constitúe una medida de efecto equivalente contraria á normativa comunitaria. E é que segundo alegaban, as autoridades francesas non puideron demostrar que a normativa nacional sexa necesaria paira evitar un risco serio paira a saúde pública e que non pode substituírse por unha medida menos restritiva paira os intercambios intracomunitarios, como a etiquetaxe.

O Goberno francés, pola súa banda, alegou que un sistema de prohibición de comercialización destas sustancias, salvo autorización, é compatible co Dereito comunitario sempre que cumpra determinadas esixencias establecidas por este, como son que devandito procedemento de autorización sexa facilmente accesible, poida concluírse dentro dun prazo razoable e permita un recurso xurisdiccional en caso de denegación. Aduce en defensa dos seus intereses que no asunto obxecto da litis, non se presentou ningunha solicitude de autorización por parte de NSA France, comercializando deliberadamente os produtos controvertidos sen presentar previamente una solicitude que puidese ser tramitada polas autoridades francesas.

Grecia, pola súa banda, dálle a razón á interpretación francesa, e apunta que o mero feito de que un determinado complemento alimenticio comercialícese libremente noutros Estados membro non é suficiente por si só para que a súa comercialización sexa autorizada automaticamente no país afectado, sen que devandito produto someteuse ao procedemento de autorización previsto no mesmo.

Doutra banda, o Goberno español, aínda que decide absterse sobre a cuestión exposta, sinala que, no marco da súa normativa en materia de alimentación, ningún dos produtos obxecto da cuestión prejudicial considérase produto alimenticio e que, en consecuencia, non poden comercializarse libremente no mercado alimenticio español. Alega así mesmo que a adición da coenzima Q10 non está prevista en dita normativa.

A Comisión aduciu que a adición aos produtos alimenticios dunha determinada sustancia nutritiva admitida noutro Estado membro debe autorizarse no caso dun produto importado deste Estado sempre que, tendo en conta, por unha banda, os resultados da investigación científica internacional e, por outra, os hábitos alimentarios no Estado membro de importación, dita sustancia non presentase perigo paira a saúde pública. Por iso, entendeu que correspondía ao órgano xurisdiccional nacional avaliar se as autoridades competentes do Estado membro afectado analizaron os riscos inherentes ás sustancias nutritivas de que se trata, permitindo así apreciar se a normativa relativa a estas é necesaria paira protexer a saúde pública de maneira efectiva.

A RESPOSTA DO TRIBUNAL DE XUSTIZA

Img obesidad2

O Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas sentenciou que a normativa comunitaria non se opón a que un Estado membro prohiba, salvo autorización previa, a comercialización de produtos alimenticios legalmente fabricados e comercializados noutro Estado membro cando se lles engadiron sustancias nutritivas, como vitaminas e minerais, distintas daquelas cuxa utilización se declarou lícita no primeiro Estado membro, sempre que se cumpran determinados requisitos.

Así, por unha banda, considera que ha de establecerse un procedemento de autorización previa paira todos aqueles operadores económicos que comercialicen as citadas sustancias nutritivas, a fin de obter a inclusión destas na lista nacional de sustancias autorizadas; que este debe ser facilmente accesible, debe poder concluírse dentro dun prazo razoable e, se desemboca nunha decisión denegatoria, esta debe ser recurrible xudicialmente. E por outro, establece que a denegación da autorización de comercialización debe basearse nunha análise detida do risco paira a saúde pública, realizado a partir dos datos científicos máis fiables de que se dispoña e dos resultados máis recentes da investigación internacional.

E é que segundo argumentan, ante a falta de armonización, e na medida en que subsisten dúbidas no estado actual da investigación científica, os Estados membro teñen a facultade de decidir o grao de protección da saúde e da vida das persoas que pretenden garantir e de esixir una autorización previa á comercialización dos produtos alimenticios, tendo en conta as esixencias da libre circulación de mercadorías dentro da Comunidade. Una facultade que considera particularmente importante, cando se acredita que subsisten dúbidas no estado actual da investigación científica acerca de determinadas sustancias nutritivas, como as vitaminas, que por regra xeral non son nocivas en si mesmas, pero que poden producir efectos prexudiciais concretos só en caso de consumo excesivo co conxunto da alimentación cuxa composición non se pode previr nin controlar. O límite que establece aos Estados membros cando exercen esta facultade é que respecten o principio de proporcionalidade.

Bibliografía

  • Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas (SalaSexta) de data 5 de febreiro de 2004.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións