Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alimentos xudicialmente defectuosos

Os casos xudiciais sobre alimentación son máis ben escasos

img_comprando 3

A aplicación xudicial da Lei 22/1994, de 6 de xullo, de responsabilidade civil por danos causados por produtos defectuosos, que se elabora a petición do Instituto Nacional de Consumo (INC), ten escasa aplicación no ámbito alimentario, a pesar de que ofrece aos consumidores amplas posibilidades de reclamación.

Img halal2

O pasado mes de setembro de 2005, o catedrático D. Juan José Marín López, do Centro de Estudos de Consumo da Universidade de Castela-A Mancha, presentou o Informe sobre a aplicación xudicial da Lei 22/1994, de 6 de xullo, de responsabilidade civil polos danos causados por produtos defectuosos durante o período 2002-2005, que se elabora a petición do Instituto Nacional de Consumo.

O obxectivo do informe é analizar as sentenzas ditadas polos tribunais españois en aplicación da citada Lei desde o segundo semestre do ano 2002 ata a data, en relación a aspectos como o concepto de defecto, a súa proba, tendencia dos tribunais a aplicar unha análise custo/beneficio ou a avaliación sobre as «expectativas en materia de seguridade», responsabilidade do fabricante en ámbitos particularmente reglamentados, danos indemnizados ou riscos de desenvolvemento, entre outros aspectos.

Así mesmo, e segundo o informe, realízase tamén, con respecto a determinadas sentenzas, unha avaliación sobre as causas que poden incidir en que se presenten un maior ou menor número de demandas sobre a materia e o resultado do proceso (regras de proceso ou dificultade de proba, entre outras) e, no seu caso, unha somera avaliación sobre posibles discrepancias entre os tribunais dos distintos Estados membros da Unión Europea.

Como advertencia, o autor do informe indica que non existe unha verdadeira xurisprudencia (criterio que se considera consolidado por dúas resolucións xudiciais pola Sala Civil do Tribunal Supremo) con respecto á interpretación da Lei de Responsabilidade Civil polos danos causados por produtos defectuosos. Unha situación que, como advirte, xa derivou en que decisións xudiciais para supostos aparentemente idénticos resólvanse de maneira diferente en Audiencias Provinciais. Nalgún caso chegouse a denegar o amparo ao consumidor polo insólito da súa reclamación.

Escaseza de reclamacións
A inxesta de bebidas con sustancias impropias ou o estalido de botellas de bebidas carbónicas centran os casos de reclamacións

Segundo puidemos observar, os casos xudiciais analizados sobre alimentación son máis ben escasos, o que evidencia que a maioría das reclamacións efectuadas non se formalizan en sede xudicial, ou son resoltas de forma amigable durante a súa tramitación procesual. Nalgúns casos, podería mesmo falarse de inacción dos propios consumidores que, a pesar de sufrir danos e prexuízos durante a manipulación ou inxesta de alimentos, ou non se consideran prexudicados ou ben desisten de acudir aos tribunais, xa sexa pola escasa consecuencia das lesións padecidas ou por certos temores a enfrontarse xudicialmente ao produtor.

As sentenzas incluídas no citado informe, e que fan referencia ao ámbito alimentario, non son máis dunha decena, aínda que poden chegar a representar entre un 12% e un 15% dos produtos defectuosos. A maioría das reclamacións efectuadas corresponden a danos graves para a saúde ou seguridade dos consumidores. Os casos máis comúns son a inxesta de bebidas con sustancias ou obxectos impropios ou o estalido de botellas de bebidas carbónicas.

Entre o resto dos asuntos analizados, tan só localizamos unha toxiinfección alimentaria por botulismo e un caso de asfixia por inxestión dunha lambetada nun menor. Algúns destes casos xa foron analizados anteriormente por consumaseguridad.com . O certo é que, a pesar das poucas reclamacións presentadas ao amparo deste instrumento legal, tanto o lexislador como o propio produtor terían que aprender das graves consecuencias dalgúns dos supostos casos analizados, e tomar así as medidas correctoras e preventivas necesarias. Ás veces, tan só trátase de advertir ou de informar o consumidor de certos riscos ou da consideración de certas precaucións na manipulación ou consumo de certos alimentos.

Olivas sen conserva
Entre os asuntos analizados, o único que derivou en reclamación derivada dunha intoxicación alimentaria foi o que resolveu o pasado 5 de abril a Audiencia Provincial de Asturias. Neste caso, a reclamación efectuárona varios afectados de botulismo provocado pola inxesta dunhas olivas presentes nunha ensalada servida nunha pizzaría.

O Xuíz de Primeira Instancia condenou aos donos da pizzaría e ao fabricante das olivas ao pago dunhas indemnizacións que ían desde os case 8.000 € a máis de 32.000 €, segundo as lesións e secuelas padecidas, e que nalgún caso foi elevada a case 35.000 € pola Audiencia Provincial. Segundo o informe, o fabricante tentou eludir a súa responsabilidade durante a fase de apelación alegando que o defecto do produto non se atopaba na súa fabricación, senón na súa ulterior manipulación no restaurante.

O certo é que tras a análise dos Servizos de Saúde doutras latas do mesmo produto e envasadas na mesma data (que non puido analizarse por tirarse ao lixo), determinouse que ningunha delas contiña nin as toxinas nin as bacterias que provocan o botulismo. Con todo, si incumprían as prescricións legais mínimas sobre concentración mínima de sal e pH, con capacidade por tanto de provocar danos na saúde dos consumidores.

Neste sentido, o Tribunal determinou que toda a investigación conclúe na orixe das olivas como causantes do dano, ao incumprir as prescricións de conservación esixibles, independentemente da manipulación que puidesen realizar terceiras persoas, como os donos da pizzaría, ou da non acreditación da esterilización da conserva.

RECLAMACIÓN INSÓLITA

Img obesidad2

A Audiencia Provincial de Biscaia tivo que resolver, o 23 de marzo de 2004, unha demanda de indemnización por dano moral contra un fabricante de latas de refrescos e contra o detallista por atoparse unha moa de leite dun menor no interior dunha das latas. O informe considérao un escabroso suposto de danos por produtos. A demanda foi desestimada tanto en primeira instancia como en apelación. Os xuíces consideran que a reclamante non logrou acreditar «coa certeza esixible» que a moa se atopase no interior da lata desde a súa fabricación.

A mesma acalara durante a súa declaración que convivía con ela o seu fillo menor, de 11 anos, e non aclaraba se estaba presente cando abriu a lata de refresco ou despois, mentres estaba aberta. Neste caso, o informe do perito achegado polo fabricante resulta crucial, así como a análise que efectúa o tribunal das probas achegadas nos seus fundamentos, pois se deduce que non é factible que nas visitas de escolares á empresa estes entren en contacto coa cadea de produción, pois a zona de tránsito está acristalada desde 1999, data de fabricación do produto; e que, por razóns obvias, a moa non pode pertencer aos traballadores ao ser persoas maiores de idade.

Doutra banda, considera que, aínda que durante a fase de produción e envasado as latas están abertas e baleiras, o lavado ao que llas somete implica un movemento rápido no que é difícil que se introduza un obxecto tan pequeno. Ademais, cando se enchen pola natureza gaseosa do produto, emprégase un sistema no que o espazo do aparello expendedor á lata é tan pequeno que non cabe unha moa. E así continúa fundamentando que só se durante a produción a cadea parásese, podería darse a introdución, aínda que tamén considera improbable esta cuestión, atendendo ás explicacións do perito, pois determinou que se a parada duraba cinco minutos, o produto sen envasar e aberto refugábase polo control de calidade.

En caso dunha parada de menor tempo, argumenta a sentenza, tan só cabía pensar nunha posible sabotaxe, pouco probable, entende, pois non había indicios de conflitos laborais ou de problemas anteriores. O tribunal considera que non queda acreditada que a presenza da moa na lata sexa debida á manipulación inadecuada da demandada na fabricación do produto e o seu envasado. E é que, segundo o criterio xudicial, non basta que a moa apareza no seu interior, cando ao parecer na casa residía tamén un menor, que non consta que non estivese cando acaeceron os feitos. Neste caso, o fundamento da reclamación non reside nunha indemnización por danos á saúde do consumidor senón nunha petición de danos morais, que casualmente non ampara a lei comentada.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Lei 22/1994, de 6 de xullo, de responsabilidade civil polos danos causados por produtos defectuosos (BOE número 161/1994, de 7 de xullo). Modificada por Lei 14/2000, de 29 de decembro, de Medidas fiscais, administrativas e de orde social (BOE número 313/2000, de 30 de decembro de 2000), que dá nova redacción ao artigo 2 por medio da súa Disposición Adicional 12).
BIBLIOGRAFÍA
  • MARÍN LÓPEZ, Juan José; Informe sobre a aplicación xudicial da lei 22/1994, de 6 de xullo, de responsabilidade civil polos danos causados por produtos defectuosos (2002-2005). Centro de Estudos de Consumo. Universidade de Castela-A Mancha. Setembro de 2005.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións