Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Alternativas paira os residuos agroalimentarios

Intestinos, ollos, peles ou fígados de peixe, polo xeral refugados, son fontes potenciais de compostos de interese e alto valor engadido

Img mejillonp

Moitos subproductos e excedentes da industria agroalimentaria son susceptibles de ser aproveitados e, con todo, son destruídos por falta de usos viables. Ás coñecidas alternativas de produción de enerxía por incineración, produción de biogás ou transformación paira alimentación animal, vanse sumando aos poucos novas ideas paira reciclar estes residuos e obter produtos de alto valor engadido.

Img residuos1
Imaxe: ARS Image Gallery

A industria agroalimentaria busca alternativas ao tratamento dos residuos e subproductos que xera. Moitos deles son fontes potenciais de produtos de alto valor engadido, a condición de que se dea co proceso adecuado de revalorización e reciclaxe. A industria cárnica xa ten una longa tradición no uso de subproductos paira a obtención de fariñas cárnicas, gelatina, colágeno, xabón ou pegamento.

Pero hai outros sectores que producen residuos que, neste momento, non se reciclan. Un exemplo está no procesado de peixe. Intestinos, ollos, peles ou fígados non sempre se reutilizan e son fontes potenciais de compostos de interese. Sen ir máis lonxe, pénsase nos intestinos paira a obtención de proteasas, colagenasas e peptonas de uso microbiológico; no fígado paira aceites ricos en acedos grasos insaturados, e na pel paira gelatina ou, nalgúns casos, aceites.

Prezado ácido hialurónico
Investigadores do Instituto de Investigacións Mariñas (IIM) do CSIC en Vigo desenvolveron un proceso paira obter ácido hialurónico a partir de humor vítreo de peces. O ácido hialurónico é un composto de interese farmacolóxico e cirúrxico, usado principalmente paira o tratamento da osteoartritis, paira implantes cirúrxicos e cirurxía estética. É un produto extremadamente caro -o máis barato que se pode achar no mercado móvese ao redor dos 48.000 euros o quilo.

O ácido hialurónico, de gran interese biomédico, podería obterse a partir de residuos de peixe que hoxe se refugan

Até hai pouco, a fonte principal deste composto era o humor vítreo e líquido sinovial das articulacións de gando vacún, explica Miguel Anxo Murado, director deste grupo de investigación, «pero a raíz do problema das ‘vacas tolas’ estas fontes atópanse sometidas a fortes reservas». A produción agora só pode recorrer a outras alternativas, como o cordón umbilical humano ou a crista de galo, con menor rendemento por gramo fronte ao líquido sinovial de vacún, a fonte máis importante. O ácido hialurónico, detalla Murado, «non pode obterse por síntese, polo menos polo momento». Si, en cambio, pode obterse por fermentación, vía que será a predominante a breve prazo. Pero as fontes naturais seguen sendo una boa alternativa.

O método desenvolvido no IIM permite obter ácido hialurónico a partir de especies seleccionadas de peixes, como o atún, quenlla e gallineta, aínda que é aplicable ao humor vítreo de calquera entidade biolóxica con ollos de tipo vertebrado, explica Murado, «e con pequenas modificacións, a outras matrices, como medios postincubados de microorganismos produtores».

Os investigadores tamén estudaron as posibilidades dos efluentes do procesado de mexillón paira obter acedo giberélico (un fitoregulador de aplicación fundamental en agricultura). Consiste, di Murado, «nunha fermentación sobre espuma de poliuretano embebida en efluentes do procesado de mexillón». Os investigadores creen que os mesmos efluentes poderían ser útiles paira producir ácido hialurónico, produto cun valor engadido moi superior, o que faría o proceso «máis rendible economicamente».

Chitosan de crustáceos
Non é o ácido hialurónico o único produto de interese. Desde hai anos investigadores da Universidade de Maryland (EEUU) traballan con residuos de empresas procesadoras de peixe paira a obtención de subproductos de valor engadido. Este é o caso do chitosan, un polisacárido obtido a partir de residuos dunha empresa empaquetadora de marisco paira o que se describiron aplicacións na cosmética, na produción de pinturas ou na industria alimentaria.

O chitosan está composto do principal material que forma o caparazón dos crustáceos, o chitin, e pódese obter mediante un proceso encimático que foi adaptado e modificado polo grupo de investigación paira obter os resultados desexados.

Outras liñas de traballo perseguen dotar de maior valor a un produto que xa se produce e que está pouco valorado, e contribuír con iso ao desenvolvemento económico. É o que ocorre coas carpas. O 90% da produción da acuicultura en India son carpas (calcúlase que cada ano se producen 1, 77 millóns de toneladas de peixe en total). Con todo, este peixe ten un baixo valor de mercado debido á presenza de espiñas intramusculares.

Na Universidade Agrícola de Punxab (India) desenvolvéronse novos preparados de peixe sen espiñas a partir da carne de carpa (bautizados como fish patty, fish finger e fish salgade) e os seus respectivos procesos de preparación foron transferidos ás granxas da rexión de Punxab. «O sector da carpa», explican os investigadores, «ten un gran potencial paira o establecemento dunha industria secundaria». O desenvolvemento de produtos de valor engadido, agregan, «xoga un importante papel en mellóraa socio-económica da poboación».

Aproveitar os excedentes agrícolas
Máis próximo xeograficamente falando está o desenvolvemento dun equipo murciano, do Centro de Edafología e Bioloxía Aplicada do Segura, que buscaron una saída á gran cantidade de excedentes agrícolas que hai cada ano, e en particular á froita. Trátase dun proceso e un produto conxelado, que xa patentaron, que incorpora aromas e froitas troceadas e confitadas paira engadir ao viño, e proporciona a cantidade adecuada de azucres e aromas (albaricoque, pexego, limón, laranxa..) paira obter sangría.

Un reto da investigación foi conseguir conxelar a froita sen deteriorala. O produto permite obter de forma case instantánea sangría, pero sobre todo, salienta Félix Romojaro, investigador principal do proxecto, «é una forma de dar saída comercial a un excedente e seguiremos, na medida que poidamos, desenvolvendo produtos nesta liña».

Aínda que as cifras son fluctuantes, e dependen da produción de cada ano, en España destrúense anualmente miles de toneladas de froitas. En 2002, que foi un ano en que se retiraron «poucos» excedentes, destruíronse 1410 toneladas de limón, 286 toneladas de clementinas, 2960 de pexego e 190 de albaricoques.

CASCAS DE OVO CONTRA E.COLI

Investigadores da Universidade de Carolina do Norte (EEUU) deron cunha idea un tanto sorprendente paira as cascas de ovo, outro dos residuos habituais na industria agroalimentaria. As cascas de ovo conteñen no seu membrana, dicían, varias encimas bactericidas como a lisozima ou a beta-N-acetilglucosaminidasa, un factor que quizá podería aproveitarse paira loitar contra patógenos como Salmonella, E.coli ou Listeria monocytogenes. O achado, aínda que moi preliminar, suxería una aplicación potencial paira o residuo: alterar a resistencia termal destes patógenos.

Os investigadores Brian Sheldon e A. Poland, utilizaron un extracto de membrana de casca de ovo paira tratar cultivos que contiñan estes xermes durante 45 minutos. Despois, quentaron os cultivos a diferentes temperaturas tolerables paira os xermes e nunca superiores a 56 ºC. O resultado foi una considerable redución dos patógenos en comparación coas mostras de control que non foran tratadas co extracto de membrana, reducións que ían dun 27,6% no caso de Estafilococo aureus, até o 99,8% de Listeria. Pero quizais máis espectacular era a redución nun 83,3% dos cultivos con E. coli, se se ten en conta que só foi quentada até 52 ºC e que esta bacteria soporta até 60º C.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións