Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Anisakis e control legal

No caso do parásito anisakis, como noutros casos, a normativa debe ir acompañada dunha información adecuada dos riscos.

Img salmon2p

A realización de controis sistemáticos tanto nas lonxas como en alto mar ten como misión fundamental refugar o peixe que poida conter parásitos. Ás veces, estes controis non son suficientes se non se seguen determinadas pautas de consumo previamente informadas. A cuestión a dilucidar é se o consumidor está debidamente protexido fronte a este risco pola normativa ou pola información que recibe.

Img pescado

En ocasións, precísase algo máis que o control legal establecido pola norma, e debe informarse adecuadamente ao consumidor sobre posibles riscos que puidese representar a inxesta de determinados alimentos, non só polas autoridades competentes, senón tamén por quen comercializa peixe ou produtos derivados do mesmo ao consumidor final. Agora, a Axencia Española de Seguridade Alimentaria (AESA) ofreceu unhas simples pautas de manipulación para o seu consumo caseiro co fin de evitar a presenza de anisakis.

E é que o parásito anisakis, segundo refiren, só supón un risco relativo se se inxere o peixe cru, marinado ou pouco cociñado. O certo é que é un risco que, aínda que relativo, é pouco coñecido polo consumidor español, cada vez máis interesado en descubrir novas gastronomías, incluídas aquelas que poidan utilizar o peixe cru como base da súa cociña. E é que parece ser que o que é evidente é que os novos hábitos alimentarios dalgúns consumidores determinaron un maior aumento de casos de anisakis, que convén controlar cun estrito control e aplicación da normativa establecida para ese efecto, e cunha maior información ao consumidor, tanto por parte das autoridades, como por parte dos operadores, especialmente vendedores de peixe e restauradores.

As regras fundamentais para previr os seus posibles efectos pasan, segundo a AESA, por conxelar o peixe (se se vai a comer cru ou marinado, como sushi, ceviche ou en vinagre) a temperaturas de -20ºC, un mínimo de 24 horas (mellor dúas ou tres días se a conxelación faise en casa). Doutra banda, refiren que a posible presenza do parásito anisakis desactívase no peixe que se prepara cociñado (frito ou asado, entre outros) a temperaturas superiores a 60ºC, como xa tiña establecido por norma a UE mediante unha Directiva que data de 1991.

Normas sanitarias en produtos da pesca
A industria pesqueira é a responsable de asegurar que o produto cumpre cos requisitos sanitarios que establece a norma comunitaria

Os servizos de inspección en portos e lonxas permiten refugar o peixe parasitado que non conta coas garantías adecuadas para a súa comercialización. Unha Directiva da UE, aprobada en xullo de 1991, fixa as normas sanitarias aplicables á produción e á posta no mercado dos produtos da pesca. A mesma foi trasposta ao noso ordenamento xurídico mediante Real Decreto 1437/1992, de 27 de novembro de 1992, cumprindo dentro de prazo a adaptación das nosas normas ao dereito comunitario dentro do límite temporal, que finalizaba o 1 de xaneiro de 1993.

A norma comunitaria trataba de establecer a maior armonización posible con respecto aos requisitos sanitarios durante a produción e a posta no mercado dos produtos da pesca. Neste sentido, considerábase esencial establecer os requisitos esenciais para que exista unha hixiene correcta durante a manipulación dos produtos pesqueiros frescos ou transformados en todas as fases da produción, así como durante o seu almacenamento e transporte.

E, aínda que as autoridades competentes dos Estados membros teñen como misión principal a de asegurar, mediante inspeccións e controis, que os produtores e fabricantes cumpren os requisitos sanitarios citados, corresponde en primeiro lugar á industria pesqueira asegurar que os produtos cumpren os requisitos sanitarios establecidos na norma comunitaria.

Control contra parásitos

A norma española, reflexo da transposición comunitaria á nosa normativa, establece un apartado específico sobre requisitos referentes á presenza de parásitos. Así, establécese que durante a produción e antes do seu despacho ao consumo humano, os peixes e produtos de peixes serán sometidos a un control visual para detectar e retirar os parásitos visibles. Neste sentido, establécese a obrigación de non comercializar para o consumo humano os peixes manifestamente parasitados ou as partes dos peixes manifestamente parasitados que sexan retirados.

Ademais, e como medida preventiva para os peixes e produtos a base de peixe que están destinados ao consumo sen ulterior transformación, establécese a obrigación de someterse a un tratamento por conxelación a unha temperatura igual ou inferior a -20ºC no interior do peixe, durante un período de polo menos vinte e catro horas. Un tratamento por conxelación que deberá aplicarse ao produto cru ou ao produto acabado, e que afecta a peixe para consumir cru ou practicamente cru, como o arenque (maatje); a toda unha serie de especies como o arenque, a caballa, espadín ou salmón salvaxe do Atlántico ou do Pacífico, cando se traten mediante afumado en frío durante o cal a temperatura no interior do peixe sexa inferior a 60ºC; ou ao arenque en escabeche e/ou salgado cando este proceso non baste para matar as larvas de nematodos.

Unha lista que poderá ser modificada en función de novos datos científicos. Neste ámbito, o dos parásitos, os produtores son os que deben velar para que o peixe e os produtos pesqueiros mencionados sexan sometidos ao tratamento de conxelación comentado antes do seu consumo. A garantía que se establece é que, á hora de comercializar, deben levar un certificado do fabricante no indíquese a que tratamento foron sometidos.

DA INSPECCIÓN Á INFORMACIÓN

Img salmon2
Segundo dispón a normativa, as autoridades competentes están obrigadas a crear un sistema de control e inspección para verificar o cumprimento dos requisitos establecidos nas presentes normas, entre outros os que fan referencia ao control contra parásitos. E é que, antes de que se destinen ao consumo humano, os peixes e produtos a base de peixe deberán ser sometidos a un control visual por mostraxe para a detección de parásitos visibles, non podéndose comercializar con ese destino aqueles peixes ou partes de peixe que fosen retirados por presentar manifestamente parásitos.

O sistema de control e inspección inclúe como puntos o control dos barcos de pesca, o control das condicións de descarga e primeira venda, o control periódico dos establecementos, o control dos mercados por xunto e das lonxas de poxas, e o control das condicións de almacenamento e transporte. E, salvo excepcións, cada lote de produtos pesqueiros deberá presentarse á autoridade competente para a súa inspección no momento da descarga ou antes da primeira venda co fin de comprobar se son aptos para o consumo humano.

Tal inspección consistirá nunha proba organoléptica realizada por mostraxe e tomando como basee o estipulado nun regulamento comunitario. No caso de que as probas organolépticas revelasen que os produtos pesqueiros non son aptos para o consumo humano, tomaranse as medidas para que sexan retirados do mercado e desnaturalizaranse de maneira que non poidan volver ser destinados ao consumo humano.

Con todo, se a cuestión sobre o anisakis é evitable mediante as pautas recomendadas polas autoridades, o que debe establecerse de forma inmediata, atendendo ao risco previsible, son campañas informativas para que, por unha banda, o consumidor coñeza perfectamente que riscos poden derivarse dunha inadecuada manipulación do produto no seu domicilio, que peixes poden producir as consecuencias do anisakis e que medidas preventivas poden utilizarse para evitalo.

Unha tarefa que corresponde especialmente ás autoridades públicas que teñen como obxectivo preservar a saúde pública. Con todo, naqueles casos en que o consumidor final adquira ou consuma directamente produtos de especial risco para a súa saúde, sen sabelo, ten o dereito a ser advertido por quen o pon á súa disposición, independentemente das campañas públicas que respecto diso se realicen. E é que parece que, no caso do anisakis, os controis e inspeccións establecidos legalmente, tal e como xa foi denunciado por algún científico, non son suficientes para evitar as súas consecuencias, se non vai acompañada dunha adecuada información e comunicación dos seus riscos.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Directiva 493/1991 (CEE) do Consello, de 22 de xullo de 1991, pola que se fixan as normas sanitarias aplicables á produción e á posta no mercado dos produtos pesqueiros (DOCE número 268/1991, de 24 setembro 1991).
  • Real Decreto 1437/1992, de 27 de novembro, polo que se fixan as normas sanitarias aplicables á produción e comercialización dos produtos pesqueiros e da acuicultura (BOE número 11/1993, de 13 xaneiro 1993).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións