Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As causas da ‘lingua azul’

A aparición da enfermidade adoita relacionarse cunha diminución do sistema inmunitario dos animais afectados

A enfermidade caracterízase por producir procesos febrís con inflamación catarral nas mucosas respiratorias e dixestivas, inflamación nas bandas coronarias e láminas sensibles das pezuñas, así como tamén dexeneración muscular. Na femia gestante produce placentitis, abortos e malformacións congénitas. No macho, infertilidade temporal con debilidade e emanación que dan lugar a unha convalecencia prolongada e considerables perdas na produtividade.

Os animais adultos que se recuperan da infección xeralmente desenvolven inmunidade unicamente á cepa do virus responsable da mesma, e non son portadores do axente causal.

A transmisión da enfermidade

O axente causal da lingua azul pertence á familia Reoviridae, do xénero Orbivirus, ao que tamén pertencen o virus da enfermidade epizoótica hemorrágica dos venados e o virus ibaraki. Os orbivirus teñen un xenoma formado por dez segmentos de ARN de dobre cadea paira os que, até a data, identificáronse no mundo 24 serotipos relacionados coa enfermidade.

Os produtos elaborados con animais infectados polo virus da lingua azul non teñen efectos negativos sobre a saúde do consumidor

O virus da lingua azul foi illado en ovinos, bovinos, caprinos, venado de cola branca e noutros rumiantes silvestres. En EE.UU. a transmisión realízase por un único vector artrópodo (Culicoides variipennis) e no Subtrópico e o Caribe por C. insignes e C. pussilus. Este último vector esténdese até a rexión de Brasil e Ecuador. O virus está presente nunha franxa de países que se estende aproximadamente entre 40°N e 35°S. Demostrouse por serología a presenza do virus da lingua azul en rexións en que está presente o vector Culicoides (por exemplo, en África, EE.UU., América Central, América do Sur e algúns países de Asia e Oceanía). Con todo, só se observou nuns poucos países a enfermidade clínica con confirmación por illamento do virus, o que indica que o problema pode ser moito máis extenso e que probablemente a súa aparición poida estar relacionada cunha diminución da inmunidade dos animais.

Foi comprobada a transmisión vertical de vacas gestantes aos seus descendentes e dos machos ás femias por medio do seme. O virus da lingua azul replica en células hematopoyéticas e dos vasos sanguíneos. A destrución destas células ocasiona as hemorraxias e inflamacións que xeralmente se observan no animal.

A lingua azul non é una zoonosis, polo que non se transmite a humanos. Isto implica que os produtos elaborados con animais que posúan o virus non terán ningunha repercusión paira os consumidores, polo que se trata dun problema de sanidade animal.

Os signos clínicos

A duración do período de incubación en ovellas é de sete a dez días, mentres que en bovinos pode superar os 40 días. Nestes últimos, os síntomas clínicos non son frecuentes e ademais, non todas as cepas de lingua azul que infectan aos ovinos poden causar os signos clínicos da enfermidade. Cando aparecen estes signos, o rabaño pode mostrar evidencia clínica de até o 30%, a morbilidad pode alcanzar o 80% e a mortalidade ascender até o 50%. Con todo, o máis frecuente é que a mortalidade media das ovellas sitúese no 10%.

O primeiro signo clínico en ovinos é un aumento da temperatura até 41 ºC ó 42 °C. A febre iníciase de sete a oito días despois da infección e poden prolongarse de catro a doce días. Posteriormente, ás 24 horas do incremento da temperatura desenvólvese una salivación excesiva e espuma na boca.

Ao comezo obsérvase un exudado nasal seroso, que logo se seca e adhire aos orificios nasais en forma de costra. Na mucosa bucal obsérvanse úlceras e erosións. Na superficie da lingua, así como no rodete dental, as úlceras cóbrense de tecido necrótico cor grisáceo. Nesta fase a lingua vólvese de cor azul, de aí a denominación da enfermidade. A cabeza e o pescozo poden presentar edema e é frecuente a existencia de vómitos. Nestas condicións o animal pode morrer de pneumonía por aspiración. As bandas coronarias das pezuñas acumulan máis sangue, desbasten e até pode ocorrer o desprendemento do casco. Isto ocasiona una forte cojera; os animais rexeitan camiñar e mantéñense parados co lombo arqueado. En animais severamente afectados a evolución caracterízase por debilidade, depresión, perda de peso e morte. As femias infectadas poden abortar ou parir animais deformes. Os animais que se recuperan da enfermidade presentan rotura da la.

Nos bovinos, os síntomas clínicos non son frecuentes. Na súa fase primaria é una infección inaparente na maioría dos casos. En brotes de lingua azul o rabaño afectado pode mostrar signos clínicos menores ao 5%. A mortalidade tamén é baixa (menor do 5%).

Os síntomas clínicos son similares aos dos ovinos e preséntanse en animais susceptibles. Hai hiperemia (acumulación de sangue) leve na cavidade bucal e nas bandas coronarias. Preséntanse vesículas e ulceraciones na mucosa bucal, rodete dentario, dentes incisivos e na punta da lingua e mamilas. O pelo vese hirsuto e apelmazado. As patas presentan lesións que levan á cojera.

Os touros enfermos vólvense estériles temporalmente e ao recuperarse normalizan a produción de esperma. As femias gestantes enfermas poden sufrir reabsorciones, morte fetal, abortos ou malformacións do feto. As infeccións fetales suceden entre a metade do primeiro terzo da preñez e comezos do segundo.

Diagnóstico

O diagnóstico clínico da enfermidade en ovellas non representa un problema, pero en bovinos resulta máis difícil. A enfermidade da lingua azul pode ser confundida con enfermidade vesicular, diarrea viral bovina, rinotraqueítis infecciosa bovina, febre catarral maligna ou febre aftosa, entre outras.

O signo de patoloxía macroscópica post mortem máis importante é a presenza de hemorraxias na base da arteria pulmonar. O virus da lingua azul é difícil de illar no laboratorio. As mostras que se prefiren paira illamento viral son: sangue heparinizada estéril de animais enfermos en fase aguda; bazo, medula ósea, encéfalo e pulmón de animais mortos. As mostras deben estar refrigeradas, pero non conxeladas.

Os illamentos realízanse preferentemente en ovos embrionados de 11 días de idade e logo adáptanse a cultivos celulares. O virus identifícase por técnica de anticorpos fluorescentes.

DIFÍCIL PREVENCIÓN E CONTROL

Img vitaminae2

Os mecanismos de prevención paira a lingua azul defínense clasicamente en dous niveis, a vacinación cando sexa posible, e a eliminación dos parásitos que actúan como transmisores da enfermidade. A prevención por vacinación considérase necesaria onde os virus da lingua azul son enzoóticos (propios dun área restrinxida); con todo, é necesario ter presente o tipo de vacina que se está aplicando na área.

Debido a que é una enfermidade non contaxiosa, o control dos ectoparásitos faise fundamental, especialmente dos hematófagos responsables da infección. Paira iso, conséguense bos resultados tratando o medio con insecticidas e larvicidas, pero tamén con repelentes de insectos. Do mesmo xeito, e dada a asociación coa perda de defensas do animal, recoméndase estimular o seu sistema inmunitario.

En paralelo, nos animais de alto valor xenético, como sementais, é recomendable efectuar probas que descarten a presenza do virus tanto en soro como en seme, posto que a enfermidade pode transmitirse por vía sexual. A recomendación é especialmente importante en animais importados.

Bibliografía

  • Barrat-Aboies, S. e J. MacLachan. 1995. Pathogenesis of bletongue virus infection of cattle. JAVMA. Vol. 206. N° 9: 1322-1327.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións