Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As diferenzas entre peixe de extracción e de piscifactoría

O peixe de piscifactoría ten na súa graxa menos proporción de acedos grasos n-3 que o peixe de extracción, deficiencia compensada porque tamén ten máis graxa.

img_acuiculturap1

Hai diferenzas substanciais entre o peixe de piscifactoría e o salvaxe ou de extracción? Teñen os uns máis contaminantes que os outros ou hai diferenza no contido nutricional? Segundo un informe que acaba de facer público a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA, nas súas siglas inglesas) hai poucos datos dispoñibles e o que se deduce deles é que «se houbese algunha diferenza, esta seria pequena», se se teñen en conta outros factores que tamén son determinantes.

Img piscicultura1
Imaxe: CSIC

Os factores que son determinantes no contido nutricional e o nivel de contaminantes do peixe son, entre outros, a época, a procedencia, a dieta ou a idade dos peixes. Por exemplo, dous exemplares dunha mesma especie e unha mesma zona poden variar o seu contido nutricional só en función da estación do ano. É o caso da caballa que, ao contrario que durante o resto o ano, na primavera non ten practicamente graxa. Tamén se sabe, por exemplo, que os animais máis maduros tiveron máis tempo de acumular máis contaminantes.

Con todo, afirman os expertos, si que hai diferenzas no nivel de contaminantes en función da rexión, especialmente polo que respecta á zona do Báltico, onde por razóns que aínda non están do todo claras hai, desde hai anos, unha moi elevada concentración de contaminantes, especialmente dibenzodioxinas e furanos (PCDD/F ou dioxinas) e policlorobifenilos ou PCB (similares ás dioxinas). Este aspecto non é novo e as conclusións do informe, concordan as autoridades sanitarias de Finlandia e Suecia, demostran que hai tempo veñen recomendando á poboación daqueles países que limiten o seu consumo de peixe do Báltico.

Máis ou menos, di o panel de expertos, o arenque do Báltico ten ata 3,5 veces máis PCDD e PCB que o arenque doutras procedencias. No caso do salmón de extracción do Báltico, ten ata cinco veces máis contaminantes que o salmón de piscifactoría. Tendo en conta estes niveis, non é recomendable consumir máis dunha vez á semana un destes dous tipos de peixe polas súas elevadas concentracións de contaminantes.

O informe, que desde o pasado mes de xullo pódese consultar na páxina web da EFSA, foi elaborado polo panel de expertos sobre contaminantes na cadea alimentaria (COMTAN) da EFSA, a requirimento do Parlamento Europeo, que lles encomendou unha avaliación dos riscos sobre a saúde derivados do consumo de peixe de piscifactoría e de extracción. Elaborouse sobre as especies de peixe azul cun consumo máis estendido en toda Europa, o salmón, o arenque, a anchoa, o atún, a caballa, as sardiñas, a troita e a carpa. Das especies escollidas, o salmón, a troita e a carpa que se consomen no mercado europeo son case na súa totalidade de piscifactoría; o resto son predominantemente de extracción. Ao redor de dous terzos do peixe consumido en Europa é de extracción.

A importancia da dieta para os ácidos grasos n-3

Unha opción para reducir a carga contaminante no alimento para acuicultura sería a súa extracción con carbón activado ou tratamentos con baixas presións e temperaturas.

O factor determinante na acumulación de contaminantes é, segue o informe, a dieta. No caso do peixe salvaxe, as especies carnívoras como o atún terían máis contaminantes que as especies omnívoras, á marxe de se aquelas son de acuicultura ou de extracción, xa que ao consumir peixe estarían tamén inxerindo os contaminantes que acumularon as diferentes presas. Non se libra diso o peixe de acuicultura, que é alimentado con peixe ou aceite de peixe. Como non é posible controlar a dieta do peixe salvaxe, a única opción viable de control está na dieta do peixe de acuicultura.

Nese sentido, os científicos lembran que calquera intervención debe ter presente a adecuada proporción de acedos grasos polinsaturados n-3 como omega-3. E é que o peixe de piscifactoría ten na súa graxa menos proporción de acedos grasos n-3 que o peixe de extracción, deficiencia que é compensada porque tamén ten máis graxa. Nunha ración de peixe, ao final, a cantidade de acedos grasos n-3 seria equivalente.

Con todo, as cousas poderían cambiar se se substituíse, con vistas a eliminar a contaminación, o aceite de peixe por aceites vexetais. Un traballo presentado leste mesmo ano por un equipo dirixido por M. H. Berntssen, do Instituto Nacional de Nutrición noruegués (NIFES, nas súas siglas inglesas) demostraba que con esa substitución conséguense salmóns con niveis de dioxinas vinte veces máis baixos. Con todo, e aí está o risco, os ácidos grasos n-3, que só se poden obter do peixe, tamén poderían diminuír o suficiente como para supor un déficit nutricional.

Por iso outra das posibilidades, lembra o panel de expertos, sería usar ingredientes mariños seleccionados que teñan un contido relativamente baixo de contaminantes, como certas especies do Océano Pacífico. Outra opción seria reducir a carga contaminante mediante a súa extracción con tratamentos (carbón activado en combinación con baixas presións e temperaturas). Aínda que son procesos que aínda están en proceso de desenvolvemento, serían unha alternativa de futuro.

CONTAMINANTES EN TROITAS

Img lago

O control dos contaminantes no mar e na dieta dos peixes, di o informe da EFSA, non será posible ata que non se controle, limite ou evite a emisión de contaminantes nos residuos, que antes ou despois van parar ao mar. O problema é que a dispersión destes contaminantes é sinxelamente imparable. Así o mostraba en 2004 un estudo levado a cabo por investigadores do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) en colaboración co Norwegian Institut for Water Research, que detectaron a presenza de polibromodifenil éter (PBDE) en troitas de 11 lagos de alta montaña de Europa e Groenlandia.

O descubrimento realizouse tras analizar mostras de músculo, fígado e graxa de ambos os tecidos. As mostras analizadas revelaron concentracións medias de 0,1 a 1,3 nanogramos por gramo en fígado (de 2,4 a 40 nanogramos en graxa), e de 0,06 a 0,7 nanogramos por gramo en músculo (de 2,9 a 410 nanogramos por gramo en graxa).

O científico do CSIC Joan Grimalt, director da investigación, explica que os resultados «non son preocupantes dado que as concentracións son relativamente baixas». Con todo, o interese do traballo estaba en que demostraba que nin sequera zonas remotas, como os lagos de alta montaña, están libres da contaminación.
Un dos 11 lagos analizados era o Redon, no Val de Arán. Nos exemplares analizados neste lago acháronse niveis de 0,4 nanogramos en fígado (9 nanogramos por graxa) e 0,6 nanogramos en músculo (14 nanogramos en graxa). Son cantidades baixas, di o traballo, que non representan perigo para a saúde humana.

Outro lago analizado era o emblemático Lochnagar, en Balmoral (Escocia), en terras propiedade da familia real británica, que tiña concentracións elevadas de contaminación (ata 10 veces máis que os niveis medios). Estes resultados espertaron una certa preocupación no Reino Unido, dado que o Lochnagar está considerado como un dos poucos lugares británicos relativamente virxes e limpos.
Os polibromodifenil éteres (PBDE) son compostos bromados retardantes de chama que se empregan na industria e en numerosos compoñentes para previr incendios. Aínda se sabe pouco sobre a súa degradación e efectos sobre a saúde aínda que, en principio, sábese que están lonxe da toxicidade dos PCB.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións