Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As guerras xudiciais do cava

A dispersión de normas favoreceu a aparición de prácticas contraditorias relativas á comercialización do cava

En novembro de 2003, o diario «O Dereito» deu a coñecer a última resolución que recaeu no que se veu a denominar a «guerra do cava». O control do proceso de produción e elaboración do cava recae no Consello Regulador do Cava. Este organismo, adscrito ao Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, e con sede en Vilafranca do Penedés (Barcelona), responsabilizouse o pasado ano, segundo relata esta publicación especializada, nada menos que de garantir a orixe e a calidade de 205.089.000 de botellas de cava, das que máis da metade foron destinadas ao mercado exterior.

O Regulamento que regula a Denominación de Orixe de viños «cava» e o seu Consello Regulador foi obxecto de diferentes preitos que chegaron ás máis altas instancias xudiciais, o Tribunal Supremo e o Tribunal Constitucional. Agora, este Regulamento, que foi aprobado por Orde Ministerial en novembro de 1991, carece de forza legal suficiente paira sancionar infraccións administrativas.

Os preparativos dunha primeira batalla
O cava debe verificar un período mínimo de elaboración de nove meses e empregar viño de base recoñecido con Denominación de Orixe
En marzo de 2003 o Tribunal Constitucional deu por resolta en España una das primeiras batallas abertas no sector do cava, e no que estaba implicada una dos seus máis prestixiosas marcas, Freixenet S.A. A orixe da mesma remontábase ao 5 de xullo de 1996, cando por acordo do Pleno do Consello Regulador da Denominación «Cava» incoouse contra Freixenet un expediente sancionador por tres presuntas infraccións do Regulamento da Denominación de Orixe “Cava” e do seu Consello Regulador, aprobado por Orde do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación o día 14 de novembro de 1991.

O Consello de Ministros, como órgano competente, resolveu o expediente mediante acordo de 21 de marzo de 1997, impondo á citada empresa tres multas, cuxa contía total ascendía a 345.054.799 pesetas (2,074 millóns de euros). A multa máis elevada, 338.959.962 pesetas (2,037 millóns de euros) correspondíase á sanción derivada pola comercialización de 18.736.708 botellas que non completaran o período mínimo de elaboración do cava, fixado en nove meses polo artigo 12 do Regulamento do Cava; e a contía restante, pola falta de actualización dos libros-rexistro durante o período de 31 de agosto de 1994 a 10 de xaneiro de 1995 (4.948.118 pesetas-29.738,79 €); e pola adquisición de 48.047 litros de viño basee a unha adega non inscrita nos Rexistros do Consello Regulador da Denominación de Orixe «Cava» (1.136.719 pesetas-6.831,82 €).

As infraccións consideradas facían referencia, tanto ao Regulamento do Cava, como aos entón vixentes Regulamento do viño de 1972 e Estatuto do viño de 1970.
Anulación millonaria do Constitucional
O Acordo do Consello de Ministros foi recorrido ante o Tribunal Supremo por Freixenet. A sentenza foi ditada en data 20 de decembro de 1999, e o recurso, aínda que foi estimado parcialmente, rebaixou substancialmente a primeira das sancións á contía de 131.156.956 pesetas (788.269 €). Con todo, correu mellor sorte o recurso de amparo exposto contra a sentenza do Supremo ante o Tribunal Constitucional, cuxa resolución, ditada pola Sala Primeira en data 17 de marzo de 2003, anulou a primeira e a terceira das sancións impostas polo Consello de Ministros, ao serlle recoñecido o dereito da sociedade recorrente á legalidade en materia sancionadora establecido no artigo 25.1 da Constitución, que establece que «Ninguén pode ser condenado ou sancionado por accións ou omisións que no momento de producirse non constitúan delito, falta ou infracción administrativa, segundo a lexislación vixente naquel momento».

Tal e como argumenta o Tribunal Constitucional, a Orde que aproba o denominado Regulamento do Cava de 1991 non ten o rango legal necesario paira levar a cabo o establecemento do cadro completo de infraccións e sancións sobre a materia, dado que se trata exclusivamente dunha Orde ministerial.

Entre os argumentos de Freixenet, que finalmente foron acollidos, deben destacarse aqueles que fan referencia a que cos entón vixentes Estatuto do viño e Regulamento do viño non podía sancionarse ao carecer estas regulacións normativas de tipificación mínima suficiente de infraccións. E é que a falta dunha lei previa e certa sobre a materia non pode salvarse coa simple referencia por parte dunha norma inferior aos Regulamentos comunitarios, se estes carecen dun cadro sancionador de referencia, como sucedeu no presente caso.
As solucións á falta de tipificación
A Sentenza do Tribunal Constitucional non deixou impasible ao lexislador español ante a falta dunha regulación adecuada paira sancionar este tipo de condutas. A Lei da Viña e do Viño, aprobada o 10 de xullo de 2003, determinou a previsión dun réxime sancionador aplicable ás infraccións administrativas en materia de vitivinicultura e en relación cos niveis de protección dos viños que, como determina, «necesariamente debe establecerse nunha norma de rango legal en cumprimento do principio de legalidade recollido na Constitución».

De acordo con esta formulación, os incumprimentos do disposto tanto nesta Lei, como na normativa comunitaria, nas disposicións das Comunidades Autónomas ou nas disposicións de desenvolvemento, serán considerados como infraccións administrativas, que poderán ser leves, graves ou moi graves.

Neste sentido, son consideradas, entre outras, como infraccións graves paira os operadores voluntariamente acollidos a un nivel de protección, determinadas inexactitudes ou omisións nos datos e comprobantes que en cada caso sexan precisos nos rexistros do nivel de protección correspondente; o incumprimento das normas específicas do nivel de protección, sobre prácticas de produción, elaboración, transformación, conservación, transporte, acondicionamento, etiquetaxe, envasado e presentación; así como a elaboración e comercialización dun «viño espumoso de calidade producido en rexión determinada» (vecprd) mediante a utilización de viño basee procedente de instalacións non inscritas no nivel de protección correspondente.

No ámbito das infraccións moi graves, contémplanse aquelas accións que consisten na elaboración, transformación ou comercialización dos produtos regulados pola Lei mediante tratamentos, prácticas ou procesos non autorizados, pero sempre que existan riscos paira a saúde.

A REVISIÓN XUDICIAL DUN CURIOSO CASO

Img.
Una resolución curiosa é a que ditou a Audiencia Provincial de Barcelona o 26 de xaneiro de 2000. Nesa data enfrontábanse dúas empresas produtoras de viño espumoso que se reclamaban mutuamente por competencia desleal pola fabricación e comercialización de cava, interesando o pago de cuantiosos danos e prexuízos. En primeira instancia, una das produtoras foi condenada por realizar de forma dolosa os seguintes actos de competencia desleal: ter un comportamento que resultaba obxectivamente contrario ás esixencias da boa fe; utilizar e difundir indicacións incorrectas que inducían a erro á clientela en canto á forma de elaboración e a calidade dos viños espumosos elaborados por esta, cando a etiqueta promocionaba e comercializaba un produto como cava, sendo en realidade mero viño espumoso; e aproveitarse de forma indebida e en beneficio propio das vantaxes competitivas que obtivo mediante a infracción de normas xurídicas de elaboración e comercialización do cava, logrando con iso aforro de custos e aumentos de beneficios que lle permitían competir de forma desleal no mercado en detrimento de a competidora contraria.

O xuíz decretou que non volvese comercializar os seus viños espumosos como cava, nin no mercado interior nin no mercado exterior, salvo que cumprise todas as normas reguladoras da elaboración, etiquetaxe, comercialización e distribución do cava; e ademais a que retirase do mercado interior e exterior todas as botellas elaboradas e comercializadas como cava que non se adecuasen en todos os seus extremos á normativa vixente en materia de elaboración, almacenaxe, etiquetaxe, comercialización e distribución.

A indemnización establecida, e que debía pagar á demandante, fixouse na suma correspondente ao 5% das ganancias obtidas nos exercicios 1994-1995 e 1995-1996, en concepto de danos patrimoniais, así como á suma de cen millóns de pesetas, en concepto de danos morais. Como castigo adicional, obrigou á publicación íntegra da presente resolución no tres periódicos de ámbito nacional de maior tirada, e ao seu cargo, e o pago das costas.

A Audiencia, despois dos recursos expostos, decidiu, «tras unha análise pormenorizada dos preceptos alegados» polas partes como violados pola contraria, que a demandada infrinxiu o proceso de fabricación do cava -pois non respectou o tempo de duración requirido polo mesmo e non utilizou uvas das zonas seleccionadas paira dita elaboración-, e a demandante infrinxiuno, ao utilizar una variedade de uva non permitida. Ambas quedaron sen indemnización de danos e prexuízos ao executar actos de competencia desleal por infracción de normas sobre elaboración do cava, engano e aproveitamento da reputación allea, e ademais foron condenadas a retirar do mercado as botellas postas por elas indebidamente en circulación, prohibíndolles a repetición dos citados actos.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Orde do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación de 14 de novembro de 1991, modificada pola Orde de 15 de setembro de 1995 e pola Orde de 6 de febreiro de 1998.
  • Lei 24/2003, de 10 de xullo, da Viña e do Viño (BOE número 165/2003, de 11 de xullo de 2003).
SENTENZAS

  • Sentenza do Tribunal Constitucional, Salga 1ª, de data 17 de marzo de 2003, publicada no BOE número 91/2003, de 16 de abril 2003, recurso número 923/2000.
  • Sentenza do Tribunal Supremo, Salga 3ª, Sección 4ª, de data 23 de maio de 2003.
  • Sentenza da Audiencia Provincial de Barcelona, Sección 15ª, de data 26 de xaneiro de 2000.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións