Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

As interaccións dos antidepresivos cos alimentos

Algunhas aminas presentes de forma natural en alimentos poden provocar unha interacción grave con antidepresivos da familia dos IMAO

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Martes, 07deSetembrode2004

A tiramina é un aminoácido presente en numerosos alimentos cuxa interacción con determinados antidepresivos, concretamente os inhibidores da monoaminooxidasa (IMAO), pode dar pé a reaccións perigosas. Tanto médicos como pacientes sometidos a un tratamento con IMAO deben coñecer e identificar os alimentos que poden comprometer a seguridade do recurso terapéutico utilizado polo risco de efectos secundarios de carácter grave.

Como unha lenda urbana, circula en ámbitos psiquiátricos a historia dun paciente depresivo que consegue vencer o seu estado grazas a un tratamento eficaz e organiza unha festa cos seus amigos para celebralo, na que non falta unha selección dos mellores queixos, embutidos e viños franceses. A festa acaba embazada coa morte do anfitrión por un paro cardíaco, provocado pola interacción do tratamento antidepresivo cun aminoácido abundante nos alimentos fermentados: a tirosina.

A pesar de que os psiquiatras utilizan cada vez menos os IMAO (inhibidores da monoaminooxidasa) como antidepresivos de referencia, de forma que foron progresivamente substituídos por fármacos máis seguros e eficaces, estes seguen formando parte do armamentario terapéutico. O seu emprego require importantes restriciones dietéticas a fin de evitar efectos secundarios de natureza grave.

Efecto simpaticomimético
A tiramina é un aminoácido que actúa como un simpaticomimético indirecto e é capaz de desencadear unha reacción hipertensa grave en pacientes que estean a ser tratados con IMAO. Estes axentes inhiben a monoaminooxidasa, unha encima presente no tracto gastrointestinal e que ten precisamente a función de contrarrestar a tiramina. Cando o IMAO administrado a un paciente depresivo inhibe o catabolismo da tiramina proviniente da dieta, devandito aminoácido absórbese, despraza a norepinefrina do nervio simpático e acaba coa potenciación de epinefrina desde as glándulas adrenais.

Médicos e pacientes deben coñecer as posibles interaccións de fármacos coa dieta para evitar riscos innecesarios
Pero se non se consegue unha contención eficaz de dita amina, o paciente experimenta unha cefalea importante tanto temporal como occipital, diaferesis, midriasis, rixidez da caluga, palpitaciones e elevacións da presión arterial tanto sistólica como diastólica.

Para complicar máis as cousas, a inxestión de produtos alimentarios envellecidos, madurados, curados, fermentados ou accidentalmente colonizados por bacterias pode agravar sensiblemente devandito cadro. Os expertos estiman que son suficientes doses de 25 mg de tiramina para desencadear reaccións graves que inclúen a morte súbita.

Acéptase en xeral que a depresión está relacionada coa redución da trasmisión do impulso nervioso en zonas específicas do sistema nervioso central; unha redución motivada por un déficit de neurotransmisores na sinapsis.

De feito, todos os antidepresivos actúan aumentando a concentración de aminas neurotrasmisoras na sinapsis. Unha vez producido o impulso nervioso, o 95% de aminas liberadas son voltas a recaptar pola neurona presináptica en preparación do seguinte impulso. O 5% non recaptado é destruído pola encima mono-amino-oxidasa (MAO). As perdas de neurotrasmisores son repostas a partir de precursores metabólicos.

Os IMAO utilízanse agora sobre todo en casos resistentes aos medicamentos máis xeneralizados e nas denominadas «depresións atípicas». Introducíronse en terapéutica ao mesmo tempo que os antidepresivos tricíclicos clásicos, pero o potencial de interaccións con outros medicamentos e con alimentos ricos en tiramina relegounos ao papel de medicamentos de segundo chanzo.

Eficacia xeral
A eficacia xeral dos IMAO é comparable á dos antidepresivos tricíclicos, pero hai subgrupos de pacientes que adoitan responder mellor a eles, como os depresivos con ansiedade intensa ou fobias.

O mono-amino-oxidasa é unha encima amplamente distribuída no organismo. Na actualidade acéptase que hai polo menos dúas variantes (isoenzimas) da MAO que se designan como MAO-A e MAO-B. Diferéncianse na distribución no organismo e no substrato que catalizan (a MAO-A é selectiva cara á noradrenalina e a serotonina, entre outros) pero as diferenzas son moi relativas. Os IMAO tradicionais son inhibidores inespecíficos e irreversibles da MAO, que manteñen o efecto ata que volve xerarse a encima (unhas 2 semanas). Hainos non selectivos e irreversibles (IMAO clásicos), como a tranilcipromina; outros actúan como inhibidores reversibles de MAO-A (moclobemida) ou da MAO-B (selegilina).

O único IMAO clásico que permanece no mercado é a tranilcipromina. Non é precisamente o máis desexable: ten unha incidencia bastante alta de crise hipertensivas e unha acción estimulante de tipo anfetamínico que pode inducir ao abuso.

A moclobemida é un inhibidor específico e reversible da MAO-A. Por consideracións teóricas e experimentais, o feito de ser reversible (non a especificidade) fai que sexan menos probables as reaccións adversas por interferencia con alimentos e medicamentos aínda que, de momento, non se pode asegurar que sexa inocuo en tal sentido. A moclobemida é un fármaco pouco experimentado e o seu papel en terapéutica non está definido aínda. A eficacia parece semellante á dos demais antidepresivos.

Os inhibidores selectivos da MAO-B, pola súa banda, ostentan unha acción antidepresiva moi débil. A selegilina úsase sobre todo no tratamento da enfermidade de Parkinson.
A capacidade dos IMAO de inhibir de forma total e non selectiva a monoaminooxidasa favorece a acumulación no organismo de aminas vasopresoras exógenas podendo dar lugar a crise hipertensivas. É posible esta interacción con moitos medicamentos e con alimentos ricos en tiramina. A incidencia e gravidade do fenómeno é menor do que se creu noutros tempos, pero o paciente debe ser coidadosamente instruído sobre os medicamentos e alimentos que debe evitar.

ALIMENTOS E DORES DE CABEZA

Img imaging4
Moitas persoas que padecen jaquecas asocian a súa aparición á inxestión de determinados alimentos. A incapacidade do organismo para desactivar as aminas naturais presentes nos alimentos podería explicar a razón pola que algunhas persoas son máis propensas a sufrir tales dores de cabeza.

As jaquecas son unha doenza recoñecida clinicamente que afecta de forma sistemática entre un 8% e un 20% da poboación. Poden causar dores crónicas agudos que impiden mesmo acudir ao traballo; así mesmo adoitan trastornar a vida familiar.

Sábese que nesta dor de cabeza interveñen numerosos factores, entre os que se inclúe un historial familiar con antecedentes, tensións e determinados cambios hormonais. Polo xeral afectan máis as mulleres que aos homes. Os cambios nos hábitos de soño, saltarse as comidas ou ayunar son outros factores que poden provocar fortes dores de cabeza nas persoas propensas.

Dáse por feito que, na maioría dos casos, as jaquecas débense a factores relacionados co comportamento e non hai unha estimación exacta da porcentaxe de dores de cabeza directamente imputables á dieta. Con todo, estableceuse unha relación entre as jaquecas e certos alimentos, como os queixos curados, as bebidas alcohólicas (especialmente o viño tinto), os alimentos en escabeche, en conserva ou marinados, a col fermentada e froitas como o aguacate, as frambuesas e os plátanos.

Os ataques de jaqueca relacionáronse nestes casos coa presenza de determinadas aminas que se producen naturalmente nos alimentos e que conteñen nitróxeno. Moitas delas contribúen precisamente a dar aos alimentos o seu sabor e aroma característicos.
De entre as aminas dos alimentos, a tiramina, a feniletilamina e a histamina son coñecidas polos seus efectos sobre o organismo. Aparentemente, as persoas que padecen jaquecas non son capaces de metabolizar estas sustancias con suficiente rapidez, polo que estas permanecen máis tempo do normal no organismo e provocan a característica dor de cabeza.

A primeira vez que se observou a relación entre as aminas e as dores de cabeza foi casualmente nos pacientes depresivos que tomaban IMAO, fármacos que anulan o mecanismo natural de desintoxicación e provocan un incremento dos niveis de aminas en sangue.

Tanto médicos como pacientes sometidos a un tratamento con IMAO deben coñecer e identificar os alimentos que poden comprometer a seguridade do recurso terapéutico utilizado. Queixos, extractos de carne para o caldo (pastillas), fermentos, vainas de fabas, alimentos afumados ou escabechados, embutidos, froita moi madura (especialmente plátanos e aguacates), bebidas ricas en cafeína ou edulcoradas con ciclamato, vísceras e chocolate integrarían unha lista nada exigua de alimentos prohibidos en depresivos tratados con IMAO, polo risco de efectos secundarios de carácter grave.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións