Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Asegurar a calidade do arroz

Os expertos buscan solucións xenéticas para acabar con algunhas das principais enfermidades bacterianas deste cultivo e asegurar un alimento de maior calidade

O arroz, o terceiro cereal máis cultivado en todo o mundo, constitúe un alimento básico para uns 2.500 millóns de persoas. Trátase, por tanto, dunha das plantas máis importantes que se destinan a alimento. Asegurar o seu cultivo converteuse nunha das principais tarefas de numerosos investigadores de todo o mundo, sobre todo tendo en conta que gran parte da colleita de arroz pérdese cada ano polo ataque de insectos ou por enfermidades provocadas por fungos. Coñecer con máis precisión como se enfrontan certos xenes a determinadas bacterias pode axudar a mellorar o cultivo e a calidade do produto final.


As variedades de arroz que se cultivan en todo o mundo son moitas, aínda que a maior parte procede de dúas especies salvaxes, a “Oryza sativa” , procedente de Asia, e a “Oryza glaberrima”, de África occidental. Algunhas das particularidades de todas elas son a súa alta resistencia a condicións de calor, humidade e inundacións. A pesar da súa demostrada resistencia a condicións adversas, non están exentas de enfermidades bacterianas, como a provocada por Xanthomonas “pv. oryzae”, o axente causante da praga bacteriana en follas e responsable do 50% das perdas de produción deste cultivo. Segundo expertos en fitopatología, trátase dunha das “enfermidades bacterianas máis importantes do arroz”. A pesar de que a ciencia deu grandes pasos para compensar a produción, con mellores variedades e tecnoloxías máis avanzadas, a súa aplicación aínda é lenta. Os eixos de investigación actuais céntranse en aspectos como a mellora xenética e o control de pragas .

A clave xenética
Illar os xenes do arroz que se alteran pola acción de certas bacterias axudaría a reducir as perdas de produción

Froito deste interese por mellorar a calidade dun dos alimentos máis importante en todo o mundo, un grupo de investigadores da Universidade de Kansas iniciou un estudo para determinar cal é a clave xenética que explicaría a resistencia desta planta contra “Xanthomonas pv. oryzae” (tizón bacteriano), unha bacteria que atopa no arroz o principal hospedador, e que afecta de forma especial cultivos de países como Bangladesh, China, Vietnam, Nixeria e Australia, entre outros.

O seu método de acción empeza cando penetra a través de aperturas naturais da planta. A introdución no interior do cultivo pódese producir a través da auga de choiva, en condicións favorables de humidade e temperatura. A bacteria pode permanecer nas follas dunha estación a outra e cando se sementan grans infectados teñen a capacidade de germinar, o que aumenta o risco de propagación.

Resolver como se expoñen as distintas variedades de arroz aos patógenos é un dos obxectivos dos expertos estadounidenses. Segundo Adam Bogdanove, o responsable da investigación, a clave está en saber “illar os xenes que resisten, cando se activan e en que medida”. O obxectivo é coñecer tamén por que algúns tipos de arroz son resistentes ás bacterias e outro non.

Coñecer os xenes que quedan alterados polos patógenos permitiría, segundo os expertos, desenvolver variantes destes xenes e introducilos en diferentes variedades (calcúlase que en todo o mundo existen unhas 2.000, aínda que non todas se cultivan) de arroz. Para Bogdanove, a última finalidade é “reducir o risco ou eliminalo” e, para iso, se se descobre “que xenes están a ser alterados polos patógenos” poderase traballar en minimizar os efectos. O estudo, en fase de elaboración, pretende que os resultados sirvan para comprender o funcionamento doutras enfermidades deste cereal.

Proxecto GENBLAST

Outra das enfermidades máis importantes no cultivo de arroz é a piriculariosis, provocada por Pyricularia “oryzae”, cuxos ataques ás follas poden pór en perigo a viabilidade do cultivo. Tratar esta enfermidade, especialmente frecuente en condicións de humidade relativa superior ao 90% e en temperaturas entre 18º C e 24º C, implica ter en conta tanto métodos de prevención xenética (plantas resistentes) como química (uso de fungicidas), aínda que, segundo o proxecto europeo GENBLAST, o uso de variedades resistentes é o máis efectivo, aínda que o máis complexo. Antes deben quedar resoltas cuestións como cal é a resistencia, tanto en condicións controladas como de campo, dalgunhas variedades cultivadas en Europa, onde os maiores produtores son Italia, España, Grecia, Portugal, Francia e Hungría.

Algúns dos resultados obtidos do proxecto europeo indican que os fungos “P. oryzae” identificados en cultivos de Andalucía son distintos xeneticamente dos detectados en cultivos de Valencia e o Delta do Ebro, e moitos dos que se identificaron pertencen a grupos xenéticos que xa foron rexistrados noutros lugares de Europa.

ARROZ E ‘BACILLUS CEREUS’

O arroz fervido ou frito e a pasta son algúns dos alimentos implicados en enfermidades de transmisión alimentaria pola presenza de “Bacillus cereus“, unha bacteria que se atopa en chans, auga e en gran variedade de materias primas e produtos de orixe animal e vexetal. Trátase dunha bacteria que, de non atopar as condicións propicias para a súa multiplicación, non implica riscos para a saúde humana. Pero, para evitar que se dean estas condicións, debe terse especial coidado cos alimentos que se preparan con antelación e que se consomen máis tarde sen as medidas adecuadas de refrixeración.

Por este motivo é aconsellable consumir os pratos de arroz de forma inmediata tras a súa preparación, ou mantelos en refrixeración para evitar o crecemento bacteriano. Os síntomas da inxesta de “B. cereus” son diarrea e vómitos, que diminúen entre o seis e 24 horas posteriores. No caso do sushi, en cambio, o vinagre utilizado, e outras preparacións nas que se utiliza leste aderezo, actúa de antibactericida natural, xa que inhibe o crecemento da bacteria.

TIPOS, VARIEDADES E CATEGORÍAS

Segundo o tamaño do gran os tipos de arroz son:

  • De gran redondo ou tipo japónica (menos de 5,2 mm).
  • De gran medio ou tipo japónica (entre 5,2 e 6 mm).
  • De gran longo ou tipo índica (máis de 6 mm).

As variedades máis cultivadas en España:

  • Bomba: gran pequeno e redondo (Valencia, Calasparra, Delta do Ebro).
  • Senia baía: de tipo medio (Valencia, Delta do Ebro).
  • Balilla: gran redondo (Calasparra).
  • Guadiamar: gran redondo (Navarra e Aragón).
  • Puntal thaibonnet: gran longo (Andalucía e Estremadura).

O arroz envasado clasifícase en tres categorías, e a súa diferenza está na cantidade de grans enteiros no envase:

  • Extra.
  • Primeira.
  • Segunda.

Fonte: Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño (MARM)

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións