Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Avances xurídicos en materia de OMG

A controversia sobre os transxénicos levou a varios gobernos a ditar normas proteccionistas e aos consumidores a reivindicar o dereito á información

img_115 4

Os alimentos transxénicos espertan aínda certas reticencias e rexeitamentos, a pesar de que algúns gobernos e boa parte da ciencia tentan convencer das bondades das súas propiedades e de que os «venden» mesmo como unha solución para paliar a fame no mundo. O certo é que, a pesar de que non son poucos os avances que se realizaron respecto diso, urdiéndose cada vez máis unha maior flexibilidade cara á súa aceptación, aínda quedan moitas dúbidas sobre os seus posibles riscos, non só no medio ambiente, senón tamén na saúde humana e animal.

Img nutrition label

O que de ningún xeito están dispostos a perder un número importante de consumidores e asociacións, a pesar das presións que exercen certos países no seo da Organización Mundial do Comercio (OMC), é a posibilidade de estar ben informados para diferenciar os alimentos convencionais dos que conteñen ou son organismos modificados xeneticamente (OMG). Neste sentido, interesa que os gobernos aproben lexislacións máis proteccionistas para o consumidor e fomenten as accións xudiciais para reivindicar o que consideran que son dereitos fundamentais.

A cuestión exposta é tan importante que levou a 100 organizacións internacionais de máis de 40 países a declarar o 8 de abril de 2006 como o día internacional de oposición colectiva aos OMG. Durante este día realizáronse acontecementos públicos importantes en varios deses países para demostrar a oposición global e constante aos alimentos e ás plantas transxénicas.

Tal e como deixaron constancia xuíces e lexisladores, é evidente que os conflitos que suscita a cuestión, tanto no ámbito internacional como nacional, non son unicamente de carácter ambiental ou sanitario ou dos consumidores, senón de índole política e principalmente de poderosos intereses económicos entre os países industrializados. Ademais, enmárcase nun proceso de globalización no que se enfrontan o dereito ao libre comercio por unha banda e, por outro, o dereito das persoas a preservar a súa saúde e o medio ambiente, así como a estar informadas e a elixir aqueles alimentos que pretende consumir.

O caso arxentino
A norma arxentina esixe aos comercios dispor dunha listaxe cos produtos transxénicos que ofrecen ao consumidor

Fai agora apenas un ano que a xustiza arxentina, e máis concretamente o Superior Tribunal de Río Negro, tivo que pronunciarse sobre un curioso asunto exposto por Sofía A. Bordenave, de San Carlos de Bariloche, que recorreu aos tribunais na súa condición de consumidora e en representación da Fundación Centro de Dereitos Humanos e Ambiente (CEDHA). A demandante solicitaba unha condena para a Dirección de Inspección Xeral da Municipalidade de San Carlos de Bariloche, para que, nun prazo non superior a 60 días, confeccionase unha lista co nome dos produtos transxénicos que se comercializaban na súa xurisdición.

Esta petición facíaa ao amparo da Constitución rexional, a Lei de Protección do Consumidor e dunha Ordenanza municipal aprobada no ano 2001, pola que se recoñecía este dereito. Como era de esperar, a municipalidade de San Carlos de Bariloche opúxose a esta petición, alegando que a Ordenanza en cuestión era imposible de cumprir, de acordo á información dispoñible, e que dita acción opúñase diametralmente á postura do país en canto ao comercio internacional e que a norma en cuestión atopábase en trámite de derrogación, fundado precisamente na imposibilidade de cumprimento.

Doutra banda, o director nacional de Alimentación da Secretaría de Estado de Agricultura, Gandaría, Pesca e Alimentos da Nación, alegou que unha listaxe de alimentos que utilizan como materias primas e/ou ingredientes OMG podería inducir ao consumidor a sospeitar algún tipo de risco para a súa saúde, cando os organismos encargados da súa seguridade chegaran á conclusión de que o uso alimentario do produto avaliado é tan seguro como o seu homólogo convencional, de acordo coas pautas habituais de elaboración industrial ou caseira. A creación dunha listaxe non resultaba operante aos fins enunciados na ordenanza en alimentos equivalentes aos seus homólogos convencionais.

Da mesma forma, consideraban que os métodos analíticos non poderían diferenciar uns doutros e que, de maneira subxacente, crean dúbidas sobre o impacto ambiental e a inocuidad alimentaria dos OMG que se comercializan en Arxentina e cuxo goberno se opón á diferenciación obrigatoria de alimentos derivados de produtos OMG ao considerar que constitúe un obstáculo innecesario para o comercio de acordo ao establecido nos Acordos de Obstáculos Técnicos ao Comercio (TBT) da OMC.

Os xuíces arxentinos consideraron que o lexislador xa tivera en conta, ao ditar a polémica norma, os criterios da Unión Europea establecidos en senllos Regulamentos sobre a materia de 2003, entre eles o «principio de precaución» ou «principio de cautela», así como que as principais críticas eran os posibles perigos para a saúde humana, o dano ao medio ambiente e sobre a condición da tecnoloxía usada que permite facer combinacións non naturais de xenes. Tampouco se lles escapou o feito de que Suíza, Austria e Luxemburgo prohibiran a comercialización de produtos transxénicos, e de que a Organización Mundial da Saúde (OMS) avalía os alimentos transxénicos desde 1990.

Neste sentido, pronunciáronse a favor de que os alimentos que conteñen elementos transxénicos leven unha etiquetaxe que o explicite, a pesar de que se descoñecen os riscos destes experimentos. Unha das finalidades é que se respecte o dereito de información de todo individuo e a necesidade de que todo consumidor teña a posibilidade de elixir. A Sentenza ditada ordena a que no prazo de 90 días a partir da súa notificación proceda a dar cumprimento á Ordenanza incumprida, esixindo aos comercios habilitados a pór a disposición dos consumidores unha listaxe coa nómina de produtos transxénicos e un cartel visible que indique a dispoñibilidade desa listaxe.

A NECESIDADE DUNHA REGULAMENTACIÓN SEGURA

Img etiqueta
Actualmente existe un amplo debate sobre as dúbidas e incertezas que expón a comercialización de OMG, basicamente pola ausencia de información sobre os posibles riscos que poderían xerarse aos consumidores derivados da inxesta destes alimentos. Un debate que se dá tanto na comunidade científica como na sociedade e que determinou a aprobación de diferentes lexislacións nacionais destinadas a protexer ao consumidor.

Algúns gobernos tentaron regular o dereito dos consumidores a unha libre elección sobre a compra de transxénicos mediante unha correcta etiquetaxe específica. Con todo, a protección do consumidor debeu de conxugarse coa protección das innovacións biotecnológicas e a súa posterior explotación a través do mercado.

Todo iso puxo ao descuberto a insuficiencia dos principios do dereito clásico para resolver, con equidade e xustiza, os conflitos que se suscitan nunha sociedade entre o consumidor e as empresas que comercializan este tipo de produtos. O feito é que aínda hoxe en día hai países que non permiten a importación, cultivo, uso ou comercialización de produtos transxénicos e noutros moitos países non existe aínda unha lexislación adecuada para regular o cultivo, uso, e comercialización destes produtos.

Algúns xuristas especialistas sobre a materia, como Oriol Mir, e que apostan polo desenvolvemento dos OMG, impoñen dúas condicións fundamentais: que devandito desenvolvemento se produza baixo «unha regulación xurídica estrita, elaborada polas instancias políticas democráticas elixidas os cidadáns, que minimice os riscos e obxeccións éticas existentes»; e que a observancia da devandita regulación sexa «férreamente controlada polos poderes públicos, en xeral, e pola Administración pública, en particular». Mir considera que en ningún caso a materia dos OMG debe quedar suxeita unicamente á autorregulación e ao autocontrol do propio sector.

Bibliografía

Sentenza ditada o 17 de marzo de 2005 polo Superior Tribunal de Xustiza de Río Negro (Arxentina) no expediente número 18726/03-STJ seguido por Sofía A. Bordenave s/MANDAMUS.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións