Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Biotoxinas mariñas

A EFSA propón rebaixar os niveis de ácido ocadaico, un tipo de biotoxina mariña, en moluscos bivalvos

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 14deFebreirode2008

A Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA, nas súas siglas inglesas) foi requirida pola Comisión Europea para realizar unha valoración dos niveis máximos actuais de varias biotoxinas mariñas permitidos na Unión Europea. Ademais de protexer a saúde humana, o obxectivo é valorar os métodos de análises empregadas para detectar estas toxinas.


A primeira das biotoxinas estudadas foi o ácido ocadaico (OA) e as toxinas relacionadas que conforman o grupo de toxinas OA. Está cientificamente demostrado que algunhas biotoxinas mariñas, como as do grupo da intoxicación diarreica (DSP), entre as que se atopan o ácido ocadaico (OA) e toxinas relacionadas, constitúen un perigo grave para a saúde humana cando están presentes por encima de determinados límites en moluscos bivalvos, equinodermos, tunicados ou gasterópodos mariños.

Niveis máximos
Os expertos propoñen o uso de métodos biomoleculares e químicos que substitúan as análises con animais na determinación de biotoxinas

O Panel Científico de Contaminantes da Cadea Alimentaria (CONTAM ) da EFSA realizou a avaliación das toxinas do grupo OA co fin de establecer niveis máximos seguros en marisco e facer unha recomendación sobre métodos de detección alternativos aos biolóxicos para a determinación destas biotoxinas.

O nivel máximo total de ácido ocadaico actualmente permitido na parte comestible de mariscos é de 160 µg de equivalentes de ácido ocadaico/kg (Decisión da Comisión de 15/03/2002 referente a niveis máximos de biotoxinas mariñas e os seus métodos de análises e Regulamento do Parlamento Europeo do Consello de 29/04/2004 de normas específicas de hixiene dos alimentos de orixe animal) e proponse rebaixalo substancialmente a 45 µg de equivalentes de OA /kg de carne de marisco.

O panel de expertos determinou este valor cos datos dispoñibles baseándose en parámetros toxicolóxicos como o ARfD (cantidade de sustancia que pode ser consumida por un período curto de tempo sen ningún risco apreciable para o consumidor) establecido en 0,3 µg de equivalentes OA/kg de peso corporal. Estimouse que un adulto dun 60 kg de peso cunha dieta na que se inclúan racións abundantes de carne de marisco duns 400 gr. (por exemplo, un bol de mexillóns) contaminados co nivel máximo de OA permitido actualmente na UE, non só excedería en moito o nivel ArfD, senón que ademais estaría perigosamente próximo a outro parámetro estimado, o LOAEL (nivel máis baixo no que se observan efectos adversos). Para non pasar este nivel ARfD en racións deste tamaño, a carne de marisco debería non conter máis de 45 µg de equivalentes de OA /kg. de carne.

Niveis de control

Ademais, o panel CONTAM considerou os actuais métodos oficiais na UE de análise para a determinación de biotoxinas do grupo OA con ratos e ratas. Para este grupo de expertos, os métodos presentan fallos tales como a limitada capacidade de detección destes compostos nos máximos establecidos actualmente pola UE e inferiores. Os métodos biomoleculares e químicos alternativos posúen un gran potencial para substituír as análises con animais na determinación de biotoxinas do grupo OA. Con todo, e segundo establece a UE, estes métodos deben ser previamente validados seguindo os protocolos internacionalmente recoñecidos. Os expertos da EFSA aseguran que estas probas de validación entre laboratorios deberían ser un obxectivo a longo prazo.

TOXINAS EN ORGANISMOS MARIÑOS

Img marisco1
As biotoxinas mariñas son sustancias tóxicas acumuladas nos organismos mariños, principalmente por inxestión de fitoplancto, é dicir, algas microscópicas capaces de producir as ditas toxinas. Os moluscos bivalvos, os equinodermos, os tunicados e os gasterópodos mariños, con orixe na pesca, marisqueo ou a acuicultura, son susceptibles de acumular biotoxinas e de ser consumidos polo ser humano. Os episodios tóxicos que constitúen no noso ámbito xeográfico un problema de saúde pública prodúcense como incremento significativo da concentración dunha poboación dalgunha das especies tóxicas nas augas mariñas, de tal maneira que se orixine unha acumulación de biotoxinas nos organismos mariños ou exista unha alta probabilidade de que esta se produza.

Os moluscos que están máis frecuentemente implicados son as ameixas, os mexillóns e, ocasionalmente, as vieiras e as recoiro. Neste grupo de moluscos describíronse as intoxicacións paralizante (PSP), diarreica (DSP), neurotóxica (NSP) e amnésica (ASP). Todas as toxinas son de natureza non proteica e extremadamente estables. Así, o cociñado, afumado, secado ou salgado non as destrúe, e tampouco pode determinarse polo aspecto do produto se o alimento é ou non tóxico.

A síndrome da intoxicación diarreica (DSP) ligada á presenza de biotoxinas describiuse por primeira vez en Xapón en 1978. En España, en 1981 declaráronse 5.000 casos asociados a esta intoxicación. Actualmente, considérase que presenta unha ampla distribución xeográfica, describíndose casos en Xapón, Europa, Sudamérica e Nova Zelandia. Esta síndrome asóciase á acumulación nos moluscos bivalvos de diferentes grupos de biotoxinas. Estas toxinas poden dividirse en catro grupos: o grupo do ácido ocadaico e as dinofisistoxinas, o das pectenotoxinas, o das yesotoxinas e o dos azaspirácidos. En xeral, provocan alteracións de tipo gastrointestinal, con náuseas e diarreas que en moitas ocasións non son declaradas oficialmente xa que a miúdo, non precisan de intervención médica.

Control exhaustivo

O Community Referente Laboratory for the Control of Marine Biotoxins (CRLMB) é o Laboratorio de Referencia do Control de Biotoxinas Mariñas na Unión Europea. Como tal, coordina os NRL (Laboratorios Nacionais de Referencia) de cada estado membro da UE para garantir un sistema de control eficaz na detección de biotoxinas mariñas. Pola aprobación do Consello Europeo da Unión na decisión 93/383/CEE, do 14 de xuño de 1993, o Laboratorio de Biotoxinas Mariñas da área de Saúde de Vigo é designado como Laboratorio Comunitario de Referencia.

O control de biotoxinas mariñas resulta ser un proceso nada sinxelo. A principal medida preventiva é a inspección e mostraxe baseada en plans correctamente deseñados das zonas de pesca e dos bancos de moluscos bivalvos ou poboacións de gasterópodos, e a posterior análise das toxinas a través de métodos eficaces. O bioensaio en ratos utilízase a miúdo para este propósito e realízase unha determinación confirmatoria pola técnica HPLC (Cromatografía Líquida de Alta Resolución) se a morte sobrevén despois de 15 minutos. Se se atopan niveis altos de toxinas interrómpense as capturas comerciais.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións