Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Cando está prohibida a recollida de cogomelos

A recollida de cogomelos pode ser penalmente punible si realízase en zonas protexidas ou en reservas micolóxicas declaradas polo seu propietario

Por definición, segundo dispón a lexislación vixente, quen chega primeiro ten prioridade paira facerse cos cogomelos silvestres que atope, sen dar contas a ninguén, salvo que leis especiais non dispoñan doutra cousa ou que a propiedade se ache especialmente protexida ou teña a consideración legal de reserva micolóxica. Así o teñen declarado os tribunais de xustiza nunha sentenza ditada pola Audiencia Provincial de Soria, nunha das poucas resolucións ilustrativas sobre esta cuestión, e que trouxo non poucos quebradizos de cabeza a quen se viron involucrados nun procedemento penal pola inocente acción de recoller uns cogomelos.

A partir de agora, e ante o desenvolvemento regulamentario que están a ter os cotos micolóxicos en diversas Comunidades Autónomas, deberá terse en conta este criterio xudicial polos afeccionados aos cogomelos. Os propietarios dos cotos deberán informar da existencia do mesmo e da prohibición de colleitar cogomelos sen estar autorizado.

Un bo susto
Os cogomelos, así como a caza ou os froitos silvestres, non teñen propietario legal aínda que se atopen nunha leira privada

O Xulgado de Instrución número 1 de Soria ditou sentenza en data 7 de xuño de 2001, pola que condenou a José Luís e a Félix, como autores penalmente responsables dunha falta de furto, coa pena -paira cada un deles- dun mes de multa a razón dunha cota diaria de 500 pesetas (uns 3 €), con responsabilidade persoal en caso de insolvencia dun día de privación de liberdade por cada dúas cotas impagadas, ademais do pago das costas causadas. O seu «crime» consistiu en coller unas cantos cogomelos de cardo o día 28 de novembro de 2000, cando se atopaban nunha leira do termo municipal de Alconaba.

O propietario da leira consideraba que os controvertidos cogomelos eran da súa propiedade, así como todos os bens que se producían na mesma de forma natural. Afortunadamente paira os interesados, o recurso de apelación que interpuxeron os condenados contra a Sentenza do Xulgado de Instrución de Soria foi estimado, sendo finalmente absoltos da simple e inocente acción de coller uns cogomelos de cardo.

No presente caso, segundo a sentenza a Audiencia Provincial de Soria, estamos ante un aproveitamento de cogomelos esporádico ou consuetudinario que está permitido legalmente e non constitúe furto. Con todo, advirte que en determinadas situacións, a mesma acción, pode constituír una infracción penal.

Os cogomelos, cousas de ninguén
A consideración dos cogomelos como «cousas de ninguén», elimina a posibilidade de incorrer nun delito ou una falta de furto, que requiren paira a súa comisión o elemento de ajeneidad. Neste suposto, a pesar de que a leira era propiedade dun terceiro, non tiña a condición de coto micolóxico ou de reserva declarada. Por conseguinte, os froitos naturais que se producían na mencionada leira non eran propiedade do seu titular, como el e o Xuíz de Instrución crían.

Os cogomelos -como os animais de caza, as flores e os froitos silvestres- son considerados pola lei como «cousas de ninguén» que poden ser colleitas e tomadas en propiedade, se a normativa non previu una protección especial que prohiban a súa recollida. O Tribunal especifica que con respecto aos cogomelos, que son bens que carecen de dono, ocupar é «chegar primeiro» a elas «na forma precisa» paira adquirir a súa propiedade, que normalmente será realizada coa toma de posesión.

Os cogomelos recollidos por José Luís e Félix eran produto da natureza e non produto da explotación realizada polo propietario da leira, pois non xeraban ningún gasto paira a súa produción, como poderían ser arado, sementa, rega, abono, ou outras tarefas propias dunha explotación agraria. De aí a súa consideración de «cousas de ninguén», que non teñen dono, aínda que o seu desenvolvemento biolóxico realícese nunha leira de titularidade privada. É máis, mesmo una norma especial ditada pola Xunta de Castela e León no ano 1999 permitía o aproveitamento esporádico ou consuetudinario dos cogomelos, se o propietario do terreo non tiña reservado o aproveitamento micolóxico do mesmo.

As conclusións da Audiencia Provincial de Soria, seguindo a doutrina exposta polo Tribunal Constitucional paira os animais de caza, resúmese no seguinte:

  • Os cogomelos silvestres, como as plantas e froitos silvestres, teñen o mesmo tratamento que a caza e a pesca.
  • Non constitúen un ben accesorio á propiedade dos terreos nos que se desenvolven.
  • Non teñen a cualificación de «froito» no sentido máis xurídico e económico do termo ofrecido pola normativa civil xeneral.
  • A súa adquisición realízase por ocupación das mesmas, salvo que as leis dispoña o contrario.

O COTO MICOLÓXICO

Img setas2
Algunhas Comunidades Autónomas contan con regulación propia sobre aproveitamento de cogomelos e regulación dos cotos micolóxicos. Entre elas, podemos mencionar Aragón, o Principado de Asturias, Castela e León, Cataluña, Galicia, Navarra e País Vasco. Uno dos constituídos máis recentemente é o «Coto micolóxico de Castrove» en Galicia. A Comunidade Autónoma de Castela e León, que foi onde se desenvolveron os feitos que comentamos, dispón dunha regulación propia de aprobada o 17 de xuño de 1999, pola que se ordenan e regulan os aproveitamentos micolóxicos nos montes situados nesta Comunidade.

A regulación legal sobre a materia é máis ben escasa, e afecta especialmente ao aproveitamento das trufas. Algunhas delas determinan que no caso de que o monte sexa de utilidade pública, e propiedade dun concello, entidade local menor ou comunidade autónoma, deberán proceder a sinalizar a zona acoutada con carteis que indiquen «Aproveitamento de cogomelos, prohibido colleitar sen autorización». Neste caso, a recolección de cogomelos que non estivese suxeita á licenza de aproveitamento, podería constituír una infracción penal.

Con respecto aos montes privados pertencentes a un único propietario, a normativa específica determina que o propietario poderá permitir a recolección libre, consentir tácitamente a recollida consuetudinaria ou episódica, someter a recollida a autorización, prohibir a recollida ou crear un coto e ceder, no seu caso, os aproveitamentos a un terceiro. A constitución dun coto comportará a certificación da propiedade e sinalización adecuada con tablillas da zona acoutada, entre outros requisitos. Sen dúbida, o aviso informativo informará a terceiros que os cogomelos «teñen dono», evitando consecuencias xurídicas non desexadas.

Bibliografía

RESOLUCIÓN XUDICIAL

  • Sentenza da Audiencia Provincial de Soria, de data 28 de setembro de 2001.

LEXISLACIÓN

  • En Aragón: Orde de 10 de outubro de 1995, do Departamento de Agricultura e Medio Ambiente, pola que se regula a recollida de cogomelos silvestres no Parque da Serra e Canóns de Guara (BOA nº 130 de 30 de outubro).
  • En Castela e León: Decreto 130/1999, de 17 de xuño, polo que se ordenan e regulan os aproveitamentos micolóxicos nos montes situados na Comunidade de Castela-León (BOCyL nº 119 de 23/6/99).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións