Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Combater as aflatoxinas nos froitos secos

Un fermento compite, por espazo e nutrientes, contra A. flavus, un moho que afecta a certos froitos secos
Por Natàlia Gimferrer Morató 16 de Abril de 2012
Img pistachos
Imagen: paolo zanin

As aflatoxinas son unha especie de toxinas naturais presentes en froitos secos como as noces, os cacahuetes, os pistachos ou os higos secos, que son os seus principais reservorios. Estas toxinas sintetízanse pola especie de moho Aspergillus, en concreto por A. flavus, A. parasiticus e A. nominus. Estes poden desenvolver toxinas nunha gran variedade de substratos, xa que os mohos sobreviven en condicións de almacenamento moi severas. Unha nova investigación demostra a eficacia do fermento Pichia anomala para inhibir A. flavus.

Imaxe: paolo zanin

Para evitar as aflatoxinas nos alimentos, é imprescindible levar a cabo unhas boas prácticas de manipulación, xa sexa antes ou despois da colleita. Ademais, e ata a data, son necesarios os praguicidas para previr posibles enfermidades. É importante destacar o control que requiren os mohos durante o secado e o almacenamento dos alimentos para previr este tipo de contaminación nos produtos finais.

Aínda que as aflatoxinas poden rexistrarse en diferentes tipos de cultivos, como os cereais, os froitos secos son os máis expostos a estes fungos. Un estudo realizado polo Servizo de Investigación Agrícola de Estados Unidos (ARS) demostrou a eficacia do fermento Pichia anomala como inhibidor natural do moho A. flavus. Segundo os expertos, este fermento compite contra A. flavus de maneira exitosa, por espazo e nutrientes.

Método eficaz e ecolóxico contra as aflatoxinas

A aplicación do fermento Pichia anomala é eficaz na prevención de aflatoxinas en froitos secos e en cultivos de millo

Os expertos confirman a eficacia do novo método e o seu inocuo efecto sobre o medio ambiente. O estudo demostra a súa acción non só nos froitos, senón tamén nos cultivos de millo, moi susceptibles á contaminación por aflatoxinas. As probas leváronse a cabo nunha plantación de pistachos situada en California (EE.UU.), onde os expertos asperxeron algunhas árbores co fermento Pichia anomala e outro non. Os resultados foron sorprendentes, xa que as árbores asperxidas inhibiron a frecuencia de A. flavus nos pistachos nun 97%, en comparación coas árbores non asperxidas.

O grupo do Servizo de Investigación Agrícola, capitaneado por Sui-Sheng, garante tamén a súa eficacia nos froitos secos cultivados e almacenados, é dicir, non só asegúranse resultados no tratamento directo nas árbores. O estudo confirma ademais que o uso do fermento é moi versátil, xa que tamén se comprobou a súa eficacia na protección doutros cultivos contra, polo menos, seis especies de microorganismos que poderían alterar as características organolépticas, como o sabor e a textura, ou o rendemento e a seguridade dos alimentos, entre eles o patógeno Botrytis cinerea, responsable do moho gris nas uvas.

Niveis de aflatoxinas permitidos

Os últimos niveis permitidos de aflatoxinas, segundo a Comisión Europea, son de 4 µg/kg a 10 µg/kg en améndoas, abelás e pistachos, segundo o establecido tamén polo Codex Alimentarius baixo o Regulamento nº165/2010. Nas sementes oleaginosas, tamén susceptibles de contaminación por aflatoxinas, os niveis permitidos deben ser máis estritos. Segundo informa a EFSA, o Sistema de Alerta Rápida para Alimentos e Pensos (RASFF) advertiu en varias ocasións de niveis elevados de aflatoxinas en sementes como as de girasol. Con todo, cabe destacar que a elaboración de aceites procedentes destas sementes oleaginosas non corre perigo, xa que se eliminan as toxinas durante o procesado.

O contido máximo de aflatoxinas é de 4 µg/kg en todos os cereais e todos os produtos derivados dos cereais. No caso do millo e do arroz que se sometan a tratamento previo antes de comercializarse, estímase un nivel máis permisivo, un contido máximo total de 10 µg/kg.

Control de alimentos nas fronteiras europeas

A importación de froitos secos á Unión Europea abarca a unha gran cantidade de países en todo o mundo: pistachos de China, cacahuetes de Exipto, améndoas de EE.UU. ou noces de Brasil son algúns exemplos. Co fin de garantir a seguridade dos alimentos que entran na UE, o artigo 23 do Regulamento 882/2004 autoriza os controis específicos de pensos e alimentos xusto antes da súa exportación, co obxectivo de verificar que se cumpren todos os requisitos comunitarios.

EFECTOS DAS AFLATOXINAS SOBRE A SAÚDE

As aflatoxinas poden ser un problema serio para a saúde do consumidor, aínda que non se coñece de maneira exacta cal é o nivel tóxico desta micotoxina. O ser humano inxérea mediante o consumo de alimentos vexetais contaminados ou de produtos como os ovos ou o leite. A intoxicación con aflatoxinas maniféstase sobre todo con lesións hepáticas, considéranse o carcinógeno ambiental máis potente que existe. Ademais, poden ser responsables de tumoraciones noutros órganos, cadros de inmunodepresión ou deformidades no feto.

Tamén se estudaron efectos mutagénicos que alteran factores nutricionais como cambios na graxa, proteínas, vitaminas ou procesos enerxéticos. Pode desenvolverse tamén a denominada síndrome de aflacotoxicosis, que se caracteriza por vómitos, dor abdominal, convulsións e, no peor dos casos, alteracións en riles e corazón.