Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Contaminantes alimentarios: novas recomendacións sobre o seu consumo

A AESAN identificou tres casos concretos de consumo especiais de alimentos para bebés, nenos e embarazadas

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 09 de Xuño de 2011

Non dar espinacas nin acelgas aos nenos menores dun ano e limitalas ata o tres, non consumir peixe espada ou atún vermello durante o embarazo ou a lactación e non comer a “carne escura” dos crustáceos son algúns dos consellos facilitados polos expertos para reducir a exposición de grupos de risco a certos contaminantes alimentarios. Aínda que a fixación de límites máximos na lexislación é a medida de xestión do risco máis eficaz, en ocasións non supón unha protección adecuada para certos grupos da poboación considerados “de risco”, polo que é necesario recorrer a recomendacións de consumo especiais para reducir a exposición dos consumidores destas poboacións sensibles ao factor de risco. Esta é a afirmación da Autoridade Española de Seguridade Alimentaria (AESAN), que identificou tres casos concretos nos que se consideran necesarias estas medidas. A AESAN emitiu recomendacións de consumo de hortalizas pola presenza de nitratos , de peixe pola presenza de mercurio e de crustáceos para reducir a exposición ao cadmio.


Nitratos en hortalizas e verduras

Co obxecto de diminuír a exposición a nitratos nas poboacións máis sensibles como bebés e nenos de pouca idade, a AESAN realizou recomendacións relacionadas con verduras e hortalizas, alimentos nos que os nitratos se atopan, en maior ou menor medida, de forma natural. Así, recomenda non incluír as espinacas nin as acelgas nos seus purés antes do primeiro ano de vida; en caso contrario, procurar que o contido de espinacas ou acelgas non sexa maior do 20% do contido total do puré.

Entre un e tres anos non debe darse máis dunha ración de espinacas ou acelgas ao día, así como evitar fornecer estes alimentos a nenos con infeccións bacterianas gastrointestinales, máis sensibles aos nitratos. Respecto da conservación das verduras xa cociñadas, e para evitar conversións de nitratos a nitritos, recoméndase non mantelas a temperatura ambiente (enteiras ou en puré) e conservalas en frigorífico se se van a consumir no mesmo día. Pola contra, deben conxelarse.

Peixe e mercurio

Respecto ao consumo de peixe e a inxestión de mercurio, as recomendacións diríxense sobre todo ás mulleres embarazadas, en fase de lactación e aos nenos pequenos, colectivos aos cales se aconsella tomar outro tipo de peixe e evitar as especies con maior contido en mercurio. En concreto, o consumo de peixe espada, atún vermello e lucio deberá evitarse en mulleres embarazadas, en idade fértil ou en período de lactación, así como en nenos menores de 3 anos.

Respecto de nenos máis maiores, ata 12 anos, deberá limitarse o seu consumo a 50 g á semana ou 100 g cada dúas semanas, e non consumir ningún dos peixes desta categoría nese período. Con todo, todos os especialistas, incluída a AESAN, insisten en considerar o peixe unha parte importante da dieta dentro dunha alimentación saudable.

Crustáceos e cadmio

O cadmio non ten ningunha función biolóxica no organismo pero, aínda que a súa absorción no aparello dixestivo é baixa, tende a acumularse sobre todo no fígado e ril, durante un tempo estimado de entre 10 e 30 anos. Este metal pesado é tóxico para o ril e pode chegar a provocar un fallo renal e, a longo prazo, mesmo cancro, tamén pode causar desmineralización dos ósos. A maior fonte de exposición humana ao cadmio é a alimentación, por iso é polo que sexa considerado un risco alimentario. Pola súa acumulación en fígado e riles nos animais, os niveis máis altos atopados en alimentos danse en refugallos comestibles.

Tamén se atopan niveis altos en marisco debido a que en moitos casos consómese o animal enteiro, incluso vísceras, onde se concentra o cadmio. En produtos de orixe vexetal, os maiores niveis atópanse en algas, cacao, cogomelos silvestres e sementes oleaginosas. Cabe destacar que o grupo de alimentos que máis cadmio achega á inxesta total é o de cereais, non por conter un nivel alto, senón debido a que supón unha parte moi importante da dieta.

Para manter os niveis de cadmio nos alimentos dentro duns niveis aceptables para o consumidor, a regulamentación actual establece os contidos máximos admitidos. No caso dos crustáceos, o contido máximo permitido, que foi modificado hai pouco, aplícase á carne branca dos apéndices e o abdome, excepto para os cangrexos e crustáceos de tipo cangrexo (centola, boi de mar, etc.) aos que o límite é aplicable só na “carne branca dos apéndices”. A presenza de cadmio nestas partes dos crustáceos considérase baixa. Con todo, nalgúns países europeos, entre os que se atopa España, consómese, ademais da parte “branca”, outras partes dos crustáceos como pode ser a cabeza das gambas, lagostinos ou lagostinos, e o corpo dos crustáceos de tipo cangrexo, cuxos niveis de cadmio son altos, debido a que o cadmio acumúlase na cabeza.

Controis especiais

Os controis realizados pola Comisión Europea durante 2009 e 2010 revelaron que os niveis atopados na carne do interior do caparazón do crustáceos tipo cangrexo eran moi altos e moi variables, cuns niveis 100 veces superiores aos da carne branca das patas. A situación nos demais crustáceos, como as gambas e similares, non é tan extrema como no caso dos cangrexos e apuntan a que a inxesta de cadmio cando se consome a cabeza supón catro veces a inxesta que se obtería ao consumir só o abdome. Os consumidores destes produtos deben ser conscientes de que o consumo destas partes dos crustáceos pode conducir a unha exposición inaceptable de cadmio, sobre todo cando o consumo é habitual.

Por esta razón, a Comisión Europea ha instado aos Estados membros onde hai un consumo elevado deste marisco enteiro a facer recomendacións de consumo debido ao elevado contido deste metal pesado en certas partes do animal. Así, a AESAN recomenda limitar á poboación en xeral e, na medida do posible, o consumo da carne escura dos crustáceos, localizada na cabeza, co obxectivo de reducir a exposición de cadmio.

Os RISCOS

Os nitratos atópanse de maneira natural nos vexetais, sobre todo nas hortalizas de folla verde, como as acelgas, as espinacas e a leituga, pero tamén na remolacha e o apio. O seu contido está inversamente relacionado coa intensidade lumínica do cultivo, a maior luz, menor contido. En si, os nitratos son pouco tóxicos. Con todo, a súa redución a nitritos no corpo humano pode orixinar serias afeccións no organismo, sobre todo a elevadas concentracións. É o caso da chamada “síndrome do bebé azul”, no que bebés e nenos de pouca idade que están expostos a altas concentracións de nitratos a través da dieta, presentan esta característica cor debida á cianosis producida pola alteración da súa hemoglobina.

O mercurio ten unha toxicidade variable en función da súa forma química, tipo e dose de exposición así como idade do consumidor. A súa forma orgánica, o metil-mercurio, posúe unha elevada toxicidade, disólvese de forma fácil na graxa, chega ata o embrión durante o embarazo e pode provocar alteracións no seu desenvolvemento neuronal, así como en nenos de pouca idade. Atópase de forma maioritaria en peixes e mariscos, procedente da contaminación ambiental, sobre todo en grandes depredadores migratorios que o acumulan ao longo da súa vida.

O cadmio é un metal pesado que se atopa no medioambiente de forma natural asociado a outros minerais de cinc, cobre ou chumbo, polo que é un subproducto inevitable nas actividades mineiras relacionadas con estes metais. Ademais, ten moitas aplicacións industriais, polo que a súa liberación ao medio ambiente vese incrementada pola acción do home como no caso de combustión de combustibles fósiles, a metalurgia ou a incineración de lixos, así como polo uso de fertilizantes a base de fosfatos e de lodos residuais.

RSS. Sigue informado

Ao publicar un comentario aceptas a política de protección de datos

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións