Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Contrólelos da auga potable

O brote de Legionella detectado en Murcia puxo en dúbida a seguridade da auga potable de consumo público. As autoridades sanitarias, como medida preventiva, chegaron a cortar a subministración de auga en fontes públicas ante a posibilidade de que o brote declarado teña a súa causa na presenza desta bacteria nos canos de auga.

En Murcia, paira descartar que a causa do brote de Legionella puidese estar na auga potable realizáronse análises especiais e ocasionais sobre determinados puntos de subministración, que van máis aló dos que a norma regulamentaria esixe paira declarar ás augas como potables. Isto sérvenos como escusa paira penetrarnos no estudo do concepto de augas potables de consumo público e de control que se realizan.

O concepto regulamentario de potabilidade depende duns parámetros previamente establecidos e debe coincidir co de auga saudable e segura. O control da potabilidade da auga realízase contrastando as análises das mostras de auga recollida cuns parámetros de calidade mínima denominados “concentracións máximas admisibles”, non admitíndose que devanditos valores sexan pasados nin en cantidades significativas nin de modo sistemático. Da mesma forma establécense o que se denomina “niveles guía”, que corresponden á calidade desexable da auga potable. A toma de mostras realízase á saída de cada planta de tratamento, na entrada na rede de distribución ou na mesma rede de distribución. Os puntos de toma de mostras fíxanse atendendo á máxima representatividade das mostras, e no caso da rede de distribución, téñense en conta as variacións de caudal, os tramos con maior risco de contaminación e os de baixo consumo.

A potabilidade regulamentaria, nalgúns supostos e dependendo dos parámetros establecidos, pode non coincidir co concepto técnico-científico de salubridade ou seguridade das augas. Neste sentido, déixase a porta aberta para que o ministro de Sanidade e Consumo, previos os informes dos restantes departamentos ministeriais competentes, determine os niveis, condicións e requisitos sanitarios que deben esixirse a efectos de determinar o que debe entenderse por auga “potable”.

Os concellos e, no seu caso, as empresas provedoras e/ou distribuidoras de augas potables de consumo público, están obrigados a realizar as análises-tipo mínimo, normais e completos que sexan necesarios, máis aló mesmo dos que reglamentariamente determínanse. As empresas provedoras-distribuidoras teñen a obrigación de pór en coñecemento das autoridades municipais e sanitarias competentes a perda de potabilidade da auga fornecida. No caso de que a falta de potabilidade implique un risco inminente paira a saúde da poboación, quedan facultadas paira a suspensión total ou parcial da subministración. A toma desta decisión realízase sen prexuízo da inmediata comunicación de devandita suspensión ás autoridades municipais e sanitarias competentes, quen ordenarán a adopción das medidas oportunas. En caso de anomalía sanitaria das augas estarán obrigadas a difundir aos consumidores os avisos que a Administración Sanitaria ordene sobre as medidas precautorias que deben adoptarse paira evitar os prexuízos que poidan derivarse.

Con todo, e a pesar de que a normativa obriga unicamente ao control regulamentario, o control dunha subministración segura e saudable de auga potable de consumo público tamén debe ser responsabilidade de concellos e empresas provedoras-distribuidoras. O consumidor non só espera que a auga sexa potable, senón tamén que sexa segura e non prexudique a súa saúde; e se isto non é así, deben adoptarse os mecanismos para que, sen prexuízo do establecido reglamentariamente, adóptense medidas preventivas e parámetros que vaian máis aló.

Os caracteres e o control das augas potables

A auga, como ben necesario e imprescindible paira a vida do ser humano, debe ser garantido polos poderes públicos. Así, establécese que todo asentamento humano debe fornecerse, mediante o correspondente sistema de abastecemento de augas potables, cunha dotación suficiente paira o desenvolvemento da súa actividade, que se fixa en 100 litros por habitante e día. A auga que chega aos fogares ou ás fontes públicas pode ter unha orixe natural ou derivada dun tratamento adecuado. As augas potables destínanse prioritariamente ao consumo directo dos cidadáns, a través da rede de abastecemento que chega aos domicilios, establecementos ou fontes públicas. Tamén é un produto utilizado, de forma obrigatoria, pola industria alimenticia na fabricación, tratamento, conservación ou comercialización de produtos ou sustancias destinadas ao consumo humano.

As augas potables deben cumprir con toda una serie de requisitos relacionados cos caracteres organolépticos, físico-químicos, relativos a sustancias non desexables, a sustancias tóxicas, microbiológicos e relativos a radioactividade. O control analítico da potabilidade das augas distribuídas debe realizarse seguindo catro modelos de análises-tipo: análise mínima, análise normal, análise completa e análise ocasional. A diferenza entre as análises-tipo baséase nos contidos dos parámetros utilizados.

En todo sistema de abastecemento de augas potables paira o consumo público deberán existir, coa distribución tecnicamente aconsellable, puntos de toma adecuados para que poidan efectuarse as tomas de mostras necesarias. O obxectivo é controlar as condicións das augas nos distintos tramos do sistema. Tamén se disporá en todo momento, e en perfecto estado de funcionamento, das instalacións de tratamento necesarias para que a auga destinada ao consumo público poida ser transformada en auga potable antes da entrada na rede de distribución. En todo caso, deberá estar dotado das instalacións necesarias para que a auga destinada ao consumo público sexa sometida ao tratamento de desinfección.

A periodicidade e o número mínimo de toma de mostras dependerá de factores como o lugar -saída de planta de tratamento, entrada en rede de distribución, rede de distribución, e da poboación abastecida. Na rede de distribución deberán realizarse análises mínimas diarios paira poboacións con máis de 100.000 persoas de poboación abastecida. Esta análise mínima realizarase cunha periodicidade dun mes paira poboacións abastecidas de até 5.000 persoas. No caso da análise normal, e paira as tomas na rede de distribución, a periodicidade é dun ano paira poboacións de até 2.000 habitantes, de seis meses paira poboacións de até 5.000 habitantes, dun mes paira poboacións de 100.000 a 150.000 persoas abastecidas, e de catro días paira poboacións de máis de 500.000 persoas.

No caso da análise completa, as poboacións con máis de 300.000 habitantes deben realizalo cunha periodicidade dunha por mes, mentres que no caso de poboacións de até 2.000 habitantes será una cada cinco anos, e naquelas de até 5.000 habitantes una cada tres anos, sempre que non se utilicen paira o abastecemento de industrias alimenticias, nese caso será dun ao ano. A norma dispón que deberá realizarse unha análise diaria paira a determinación de cloro residual, ou outro axente desinfectante autorizado, tanto á saída da planta de tratamento e antes da entrada na rede de distribución.

O número de análise establecida poderá ser reducido se os valores dos resultados obtidos das análises-tipo mínimo, normal e completo, durante os dous anos anteriores, constantes e significativamente mellores que os límites previstos paira os distintos parámetros, e sempre que non se detectou ningún factor que poida empeorar a calidade da auga.

Todo iso, sen prexuízo de que a Administración Sanitaria, poida determinar análises ocasionais sobre os aspectos que considere máis relevantes en relación á potabilidade da auga.

Análise de augas potables

Na análise mínima realízase a determinación de caracteres organolépticos (cheiro e sabor); caracteres físico-químicos (conductividad); caracteres relativos a sustancias non desexables (nitritos e amoníaco); caracteres microbiológicos (coliformes totais e coliformes fecais); e axente desinfectante (cloro residual e outro axente desinfectante autorizado).

A análise normal, ademais do determinado anteriormente, incluirá as determinacións de caracteres organolépticos (turbiez); caracteres físico-químicos (temperatura e Ph); caracteres relativos a sustancias non desexables (nitratos, oxidabilidad); caracteres microbiológicos (bacterias aerobias a 37°C e a 22°C).

A análise completa consistirá na determinación dos parámetros anteriores máis aqueloutros organolépticos (cor); físico-químicos (concentración en ión hidróxeno, cloruros, sulfatos, sílice, sodio, magnesio, entre outros); sustancias non desexables (amonio, carbono orgánico, hidróxeno sulfurado, hidrocarburos, aceites minerais, boro, cloro, flúor, entre outros); sustancias tóxicas (prata, arsénico, cianuros, chumbo, praguicidas e produtos similares, hidrocarburos policíclicos aromáticos, entre outros); microbiológicos (estreptococos fecais, clostridiums sulfitorreductores e test complementarios de salmonelas; estafilococos patógenos; bacteriófagos fecais; enterovirus; protozoos, animálculos (vermes-larvas); radioactividade.

A análise ocasional consistirá na determinación de cantos parámetros sexan fixados pola Administración Sanitaria competente, paira garantir a potabilidade da auga fornecida por un sistema de abastecemento de augas de consumo público, en situacións particulares ou accidentais que requiran una especial vixilancia sanitaria da auga do sistema.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Real Decreto 1138/1990, de 14 de setembro, polo que se aproba a regulamentación técnico-sanitaria paira o abastecemento e control de calidade das augas potables de consumo público.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións