Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Control ao mundo das lambetadas

Incidentes ocorridos ultimamente abriron un debate na UE sobre a necesidade de impulsar medidas paira o control das lambetadas

A comercialización de lambetadas esixe dun control e una lexislación adecuados ao perfil do público infantil, os seus destinatarios maioritarios, cuxa vulnerabilidade é moito máis alta que a do resto de consumidores. A última decisión da Comisión Europea de prohibir a venda dunhas lambetadas tivo en conta o potencial risco que estas representan paira os nenos, e abre un debate cuxo abanico é moito máis amplo con respecto a estes produtos, nun mercado moi «goloso» paira as multinacionais.

O mundo da lambetada engloba unha infinidade de alimentos de pequeno tamaño, elaborados industrialmente a base de azucre, e do que forman parte da súa composición una variedade amplísima de ingredientes e aditivos, saborizantes, colorantes ou emulsionantes. Os nenos son os destinatarios principais da maioría destes produtos. No entanto, a súa regulamentación técnico-sanitaria, aprobada en 1991, e que regula a elaboración, a circulación e a comercialización de caramelos, chicles, confites e lambetadas, non os ten en conta.

As últimas actuacións das autoridades europeas, así como doutros Estados do outro lado do Atlántico (EEUU e Venezuela), e que supuxeron a prohibición de determinadas lambetadas, pon de manifesto de que, ademais de conter nalgúns casos sustancias prohibidas ou estar inadecuadamente etiquetaxes, adoecen de «ilegalidade» pola súa falta de seguridade paira os nenos. Nestes supostos, una interpretación ampla das normas de seguridade alimentaria e as de consumo, poden determinar a prohibición dunha lambetada polo seu potencial perigo, aínda que a súa comercialización estivese con anterioridade permitida.

As múltiples variedades e presentacións destes produtos, acorde coa aberta imaxinación dos responsables de deseñalos, publicitalos e comercializalos, pon de manifesto a limitación dunha norma que co tempo queda en claro desfasamento con aquilo que se pon a disposición dos nenos e nenas no mercado. O feito de que os máis miúdos sexan os que, polo xeral, procedan á súa adquisición, dálle una connotación especial a este tipo de transacción comercial, que sen dúbida debe ser obxecto dunha atención administrativa, e especialmente lexislativa, máis contundente e eficaz na prevención de riscos.

Os casos máis recentes
A etiquetaxe de seguridade do envoltorio de moitas lambetadas afai ser insuficiente paira previr riscos nos máis pequenos
O pasado 13 de marzo de 2004, a portavoz europea de Saúde e Protección ao Consumidor deu a coñecer a noticia de que a Comisión Europea había prohibido a comercialización dunhas lambetadas elaboradas a partir de gelatina. A razón de tan drástica medida debeuse, por unha banda, ao risco potencial de que as citadas lambetadas puidesen provocar a asfixia dos nenos, atendendo ao seu tamaño, forma e consistencia; e por outro, á prohibición de determinadas sustancias presentes no produto final (aditivos derivados de algas e de gomas que estaban prohibidos na UE).

A etiquetaxe de seguridade que aparecía nos seus envases, segundo o Comisario europeo de Saúde e Protección do Consumidor, David Byrne, non era suficiente paira salvagardar a saúde dos nenos. Con todo, as medidas administrativas sobre o control da seguridade das lambetadas son exercidas por outros Estados, mesmo máis aló do ámbito comunitario. No continente americano, o pasado mes de abril de 2004, tanto en EEUU como en Venezuela, as súas autoridades sanitarias víronse na obrigación de adoptar medidas pola venda de produtos potencialmente perigosos.

En EEUU, a FDA (a Axencia estadounidense de Alimentos e do Medicamento) emitiu un comunicado polo que informaba que os doces con po de chicle e de tamarindo importados desde México presentaban riscos de contaminación por chumbo, aconsellando que os nenos evitasen o seu consumo. Algúns exemplos destes produtos eran as paletas cubertas con chicle e mesturas de po de sal, limón e condimentos de chicle que se venden como refrixerio. Doutra banda, indicou que as lambetadas que conteñen tamarindo, una sustancia moi popular en México, poderían contaminarse con chumbo se se venden en rústicos envases esmaltados de cerámica que desprenden este metal.

A fin de evitar as graves consecuencias que se poden derivar por unha inxesta excesiva de chumbo, a FDA púxose a disposición das autoridades mexicanas e da industria alimentaria paira liquidar este problema; e apuntou que eran precisos plans paira reforzar as medidas legais contra a contaminación de chumbo.

Pola súa banda, en Venezuela, o Ministerio de Saúde e Desenvolvemento Social procedeu a comisar 25 produtos do tipo lambetadas por carecer do preceptivo rexistro sanitario e por incumprir a legalidade vixente, especialmente polo que respectaba á etiquetaxe dos produtos. A medida completouse cunha información adicional á poboación para que comprobasen que as lambetadas cumprían coas normas obrigatorias en materia de etiquetaxe, que é a primeira información que o consumidor pode obter con respecto ao produto que pretende adquirir.

Algunhas destas lambetadas eran de orixe española, e as faltas detectadas consistían na omisión da identificación do importador, do fabricante, da lista de ingredientes na súa etiquetaxe, e mesmo, na presenza de sustancias non permitidas naquel Estado. As autoridades venezolanas teñen mesmo a intención de analizar as mesmas, que están sometidas a unha medida preventiva, e segundo o seu resultado, proceder á súa destrución ou á imposición das multas que correspondan aos seus distribuidores.

O deber de control
A regulamentación técnico-sanitaria que regula a elaboración, circulación e comercialización de caramelos, chicles, confites e lambetadas non ten en conta especificamente o feito evidente de que a maioría dos seus consumidores son nenos e nenas de pouca idade, e de que os mesmos acoden aos puntos de venda paira adquirir directamente do comerciante as lambetadas que eles mesmos elixen.

Ademais, ocorre que a etiquetaxe que presentan de ningún xeito está pensado paira ser entendido polos máis pequenos e vai dirixido, en cambio, a un consumidor medio, minimamente formado, que en nada se asemella ao «verdadeiro adquiriente» das lambetadas.

Doutra banda, se atendemos á maior vulnerabilidade que nenos e nenas poden presentar en caso dunha inxesta excesiva dalgúns dos seus compoñentes, especialmente aditivos e azucres, posta de manifesto por diferentes estudos científicos, evidenciamos, tras unha análise da normativa específica comentada, que nada menciónase respecto diso.

Quizais, cunha interpretación extensiva da normativa xeral sobre seguridade alimentaria, e das normas que regulan os dereitos do consumidor, poderemos observar que a responsabilidade de cumprimentar con todos estes aspectos trasládanse de forma directa ao fabricante, que ha de controlar o risco que poida presentar o seu propio produto con carácter previo á súa comercialización e informar adecuadamente ao consumidor, e no seu caso, ao destinatario final dos seus produtos, dos riscos que os mesmos poidan presentar.

Do mesmo xeito, pais, titores e educadores dos menores teñen a súa propia parcela de responsabilidade, debendo informar e formar a estes sobre una inxesta responsable de lambetadas, que sexa a máis adecuada á súa idade, constitución e características fisiológicas, controlando o que consumen e as súas cantidades, e ofrecéndolles unicamente produtos seguros, a pesar de que os mesmos se comercialicen lícitamente.

Una sentenza ditada polo Tribunal Supremo no ano 2002, xa fixou o deber de controlar a seguridade das lambetadas non só paira o fabricante senón tamén paira o pai do menor a quen llas ofreceu, e eximiu á vendedora de responsabilidade polo feito de que a adquisición, neste caso, e inusualmente, fíxoa o pai do neno, e non directamente a vendedora do quiosco, quen en caso contrario debese de responder xunto co fabricante, que non puxo a disposición da adulto información que lle advertise adecuadamente dos posibles riscos da inxesta dunha lambetada por un menor.

UN MERCADO MOI GOLOSO

Img caramelos2
Un informe elaborado o pasado ano polo Servizo de Defensa da Competencia do Ministerio de Economía, a consecuencia da operación de concentración consistente na adquisición por parte de Cadbury Schweppes PLC do negocio de lambetadas de Pfizer INC, analizou pormenorizadamente o mercado deste sector.

Deste informe despréndese, citando datos da Asociación Española de Fabricantes de Caramelos e Chicles (CAYCHI), que no período 1999-2000 este mercado creceu considerablemente, pasando dun volume de 892.000 toneladas a 968.000, permanecendo estable durante o ano 2001. A facturación paira este último ano cifrouse en 439,8 millóns de Euros.

O principal produto demandado no mercado nacional son os caramelos, cuxa participación en vendas constitúe entre un 65% e un 70 %, sendo os de goma os máis solicitados, seguidos dos duros clásicos e os balsámicos, situándose en último lugar os de pau. Os chicles, cunha porcentaxe do 20%-30%, son os segundos produtos máis demandados, sendo os de maior venda os denominados «sen azucre», aínda que os «masticables» teñen un maior nivel de produción. O resto de produtos de confeitaría tan só representan un 5%.

Uno dos aspectos que destaca no citado informe é a estrutura da demanda e a distribución dos produtos. Neste sentido, infórmase que a demanda vén constituída polos distintos establecementos comerciantes polo miúdo que, á súa vez, fornecen os produtos da confeitaría do azucre ao consumidor final.

Como se apunta, tradicionalmente a distribución destes produtos realizouse a través da denominada «canle impulso», constituído polos «piperos», gasolineiras, panadarías, quioscos e outros establecementos de pequeno tamaño que captan aos seus clientes «ao paso». Atendendo aos datos de MERCASA calcúlase que existen ao redor de 300.000 puntos de venda destas características en España, onde se concentra en torno ao 85 % das vendas en volume. O outro canle que apuntan paira este tipo de produtos son as farmacias.

No mercado español, os fabricantes realizan a distribución das lambetadas a través de almacenistas especializados, que adquiren os produtos de varios fabricantes, e que revenden os mesmos a comerciantes polo miúdo, sendo o primeiro operador destacado de «lambetadas en xeral», tras a autorización da operación de concentración, Cadbury Schweppes, cunha cota en valor do 15%-20%, segundo estímase no informe de referencia.

Polo que respecta ás estratexias globais das multinacionais, sinálase que na actualidade estas dirixen as súas estratexias globais a unha produción de liñas sen azucre, que lles permiten un maior valor engadido, máis posibilidades de expansión entre o consumidor adulto e mellores resultados.

A liña que separa o mundo dos nenos e o dos adultos polo que respecta ás lambetadas é cada vez máis difusa, especialmente polo que fai referencia aos chicles, que se perciben e comercializan en ocasións asociados a certa funcionalidade (hixiene bucal, prevención de carie ou efecto blanqueador), e que nalgunhas ocasións asócianse como instrumentos eficaces paira combater a ansiedade ou a sensación de fame. Non cabe dúbida, neste sentido, que o consumo de chicle está máis asociado cos adultos que o resto de confites e caramelos, que se asocian habitualmente con consumidores infantís.

Bibliografía

  • Real Decreto número 1810/1991, de 13 de decembro, polo que se aproba a Regulamentación Técnico-sanitaria paira a elaboración, circulación e comercialización de Caramelos Chicles, Confites e Lambetadas (BOE número 308/1991, de 25 decembro de 1991). Modificado por Real Decreto número 2002/1995, de 7 de decembro, polo que se aproba a lista positiva de Aditivos Edulcorantes autorizados paira o seu uso na elaboración de Produtos Alimenticios, así como as súas condicións de utilización (BOE número 11/1996, de 12 xaneiro 1996).

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións