Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Control de tallas mínimas en especies pesqueiras

Tanto a normativa comunitaria, como a estatal e a autonómica, prohiben o transporte e a comercialización de peixe de medida antirreglamentaria

A captura e posterior comercialización e o consumo de especies pesqueiras inmaturas pon en perigo os recursos alimenticios do mar. As medidas adoptadas para erradicar este comercio ilegal e pouco responsable non resultaron do todo eficaces ata o momento a pesar de que cobren os distintos niveis territoriais lexislativos, comunitario, nacional e autonómico.

Durante os meses de verán o consumo de peixe e de marisco dispárase nas zonas costeiras. Nalgunhas ocasións chegan aos nosos pratos produtos do mar que non respectan as tallas mínimas permitidas para a súa comercialización; e noutras, é o propio consumidor quen solicita unha ración de pescadito “ inmaturo. As autoridades están en alerta ante tanta irresponsabilidade, e así, non é de estrañar que os medios de comunicación nestas datas fáganse eco de comisos de peixe inmaturo en calquera latitude da nosa xeografía.

Unha das últimas actuacións desenvolveuse a primeiros deste mes de agosto na Jonquera (Xirona), onde a Garda Civil ha intervido 1.520 quilos de peixe inmaturo en dous camións procedentes de Italia, destinados ao noso mercado nacional. As diferentes medidas de control de peixe inmaturo, entre as que caben destacar as colaboracións subscritas por algunhas Comunidades Autónomas co Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación, a través da Secretaría Xeral de Pesca Marítima, e a Dirección Xeral da Garda Civil, non impediron que nalgunhas zonas, como Andalucía, os comisos do presente ano superen aos que se produciron durante o mesmo período de 2003.

Cerco ao comercio ilegal
Os comisos de peixe inmaturo practicados en España no primeiro trimestre de 2004 superan con fartura as cantidades para o mesmo período do ano anterior
As distintas Administracións están a impulsar medidas para conseguir unha pesca e un comercio responsable, levando a cabo actuacións contra a extracción, o transporte e o consumo de peixe con tallas inferiores ás permitidas, a fin de pór en práctica unha política máis eficaz de conservación dos recursos alimenticios do mar, que como lembran frecuentemente, son limitados.

Entre os responsables da Administración hai conciencia de que o consumo de inmaturos é o final dunha longa cadea na que se implican desde o pescador ao propio consumidor, pasando por comerciantes, restauradores e administracións públicas. A fin de pór coto ao comercio ilegal destes produtos é preciso interesar unha maior participación e responsabilidade de cada un destes colectivos.

Polo que respecta ás administracións implicadas, un máis alto nivel de colaboración alcanzado entre elas fixo posible que na maior parte do territorio nacional complétese o cerco ao comercio ilegal nos transportes de peixe por estrada. Unha actuación que se viu reforzada coa implantación do control ao comercio de peixe sen a preceptiva etiqueta.

As primeiras accións efectuáronse a raíz do Acordo-Marco sobre o control, inspección e vixilancia das actividades de pesca, asinado en 1997 entre os Ministerios do Interior e de Agricultura, Pesca e Alimentación, no que se contemplaba a colaboración coas Comunidades Autónomas. As actuacións conxuntas concretáronse nun Programa Anual -que se desenvolveu desde 1998 ata a actualidade, e ao que se sumaron Andalucía, Murcia, Valencia, Castela e León, Cantabria, Baleares, Canarias, Madrid, Castela A Mancha, Cataluña e Asturias- e en varios cursos de formación, que se impartiron aos inspectores destas Comunidades Autónomas e ao persoal do SEPRONA que intervén nas patrullas.

Desde entón, por mor das inspeccións realizadas, comisáronse cantidades importantes de peixe ilegal, sendo as especies pesqueiras máis afectadas por este tráfico o boquerón, a pescada, o xurelo e a chirla. Durante 2002 levaron a cabo unhas 2.000 actuacións en toda España, que determinaron a aprehensión de 220.000 quilos de diferentes especies pesqueiras, e a apertura dos correspondentes expedientes sancionadores aos infractores.

A normativa sobre inmaturos
A sobreexplotación dos recursos pesqueiros e a crecente inquietude pola conservación da biodiversidade mariña motivaron que a Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación aprobase un código de conduta coa finalidade de garantir o exercicio dunha pesca responsable. En consonancia con este código, diferentes regulacións, tanto a nivel comunitario como nacional ou autonómico, establecen directrices cuxo desenvolvemento debese permitir unha explotación equilibrada dos recursos.

As directrices fixan principios xerais para o exercicio dun comercio responsable, en orde a garantir que non se distribúan e vendan produtos cuxa pesca ou comercialización estean prohibidas porque atentan contra a protección dos recursos mariños. Neste sentido, a normativa comunitaria fixou hai anos como obxectivo xeneral da política común de pesca, a protección e conservación dos recursos mariños, e a organización sobre unha base sustentable da explotación nacional e responsable dos mesmos, en condicións económicas apropiadas para o sector, tendo en conta as súas repercusións no ecosistema mariño, e tomando en consideración, en particular, tanto as necesidades dos produtores como as dos consumidores.

Un Regulamento comunitario, aprobado en 1986, estableceu medidas técnicas de conservación dos recursos pesqueiros, entre as que se dispuxeron as tallas mínimas para diversas especies de interese pesqueiro; e outro, de 1994, relativo a medidas técnicas de conservación dos recursos pesqueiros no Mediterráneo, medidas que comprendían as tallas mínimas de certas especies de peixes, crustáceos e moluscos.

Pero non foi ata 1995, cando unha normativa nacional, ante a dispersión normativa existente -e sen prexuízo da aplicabilidade directa dos Regulamentos comunitarios- recolleu nunha soa disposición as tallas mínimas autorizadas para as diferentes especies pesqueiras capturadas por buques españois en cada un dos caladoiros englobados no caladoiro nacional (os caladoiros do Cantábrico e noroeste, e do golfo de Cádiz; o caladoiro mediterráneo; e o caladoiro canario).

A normativa establece que un peixe, crustáceo, molusco ou calquera outro produto da pesca non ten a talla esixida cando as súas dimensións sexan inferiores ás fixadas pola mesma. Quen infrinxan a prohibición de reter a bordo, transbordar, desembarcar, transportar, almacenar, vender, expor ou comercializar peces, crustáceos, moluscos ou outros produtos da pesca que non teñan a talla esixida, enfróntanse ás infraccións e sancións establecidas na Lei sobre Pesca Marítima do Estado e demais disposicións concordantes, que establecen unha multa de ata 60.000,00 €, e sancións accesorias que poden ir desde o comiso da mercadoría, ata a inhabilitación para o exercicio ou desenvolvemento de actividades pesqueiras ou a suspensión, retirada ou non renovación das autorizacións durante un período non superior a tres ou cinco anos, segundo trátese de sancións en materia de pesca marítima en augas exteriores ou de ordenación do sector pesqueiro e comercialización de produtos pesqueiros, respectivamente.

Diferentes Comunidades Autónomas, como a andaluza, asumindo as competencias que lle son propias, ditaron recentemente a súa propia normativa en materia de ordenación, fomento e control da pesca marítima, o marisqueo e a acuicultura. A normativa en cuestión recolle un réxime de infraccións e sancións en materia de pesca profesional en augas interiores e marisqueo; de pesca marítima de recreo en augas interiores; de cultivos mariños; e de ordenación do sector pesqueiro e comercialización de produtos da pesca, cuxas sancións poden chegar a ser de multa de ata 60.000,00 €, segundo os casos.

A norma autonómica polo menos aclara o destino dos produtos da pesca incautados ou comisados de talla ou peso antirreglamentario, que non é outro que a súa destrución ou a súa entrega a institucións sen ánimo de lucro, previa estimación do seu valor, a fin de devolver este se non se apreciase comisión da infracción na resolución do expediente sancionador e non puidese devolverse o produto en cuestión.

O caso andaluz
En Andalucía as cantidades de peixe inmaturo retirado do mercado nos últimos meses de 2004 superaron as que se produciron durante o mesmo período de 2003. Segundo informa a Xunta de Andalucía, a incautación de peixe inmaturo nas lonxas e portos andaluces situouse para o primeiro trimestre deste ano en 17.853,80 quilos. Do total de comisos, máis do 84% (14.997,80 quilos) foron realizados polos servizos de Inspección Pesqueira da Consellería de Agricultura e Pesca; e o resto (2.856 quilos) en actuacións desenvolvidas conxuntamente entre este departamento e a Garda Civil.

De acordo cos datos facilitados, a chirla e a pescada acapararon case o 74% dos comisos do tres primeiros meses do ano, con 7.212,60 e 5.948,60 quilos, respectivamente. Outras actuacións determinaron a retirada de inmaturos nas lonxas e mercados andaluces de boquerón, que sumaron 2.893 quilos; peixe espada (792 quilos), bacaladilla (365 quilos), linguado (200), coquina (171) e atún vermello (135 quilos), entre outras especies.

Atendendo aos datos facilitados, por provincias, Huelva e Sevilla foron as que rexistraron un maior volume de incautacións no citado período, concentrando o 60% do total, e sumando 10.525 quilos entre as dúas. A continuación situáronse Málaga, con 3.916, e Cádiz, con outros 2.429 quilos. En Almería, Granada e Xaén efectuáronse comisos de 736, 235 e 12 quilos de inmaturos; mentres que en Córdoba non se rexistrou ningún.

En resumo, as operacións realizadas, tanto por parte da Inspección Pesqueira da Xunta de Andalucía como da Garda Civil, supuxeron o levantamento de 116 actas de inspección. Do total de actas levantadas no tres primeiros meses do ano, a maior parte da actividade desenvolvida centráronse en lonxas e mercados (un total de 35); transportes (con 34 actas), e nas embarcacións pesqueiras (que sumaron 31).

A fin de evitar o consumo de peixe inmaturo, a Consellería correspondente complementa os seus labores de inspección con campañas publicitarias de sensibilización do consumidor, así como con talleres educativos destinados aos escolares andaluces. Dada a importancia que este sector ten para Andalucía, en 2002 aprobouse o marco xurídico autonómico que obriga a ordenar a pesca de forma que a explotación racional dos seus recursos e a comercialización responsable dos produtos garantan un desenvolvemento sustentable da actividade, respectuosa co medio mariño e en condicións socioeconómicas dignas para os profesionais do sector.

O PROBLEMA DE SANCIONAR ACTOS EXTERNOS

Img sobrepesca1
Unha Sentenza ditada pola Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña no ano 2001 advirte da problemática de sancionar actos externos detectados en territorio español, e a falta do principio de perseguibilidad do noso dereito administrativo sobre a materia en cuestión para que as autoridades estatais ou autonómicas puidesen intervir exercitando a súa potestade sancionadora en aplicación da normativa interna por condutas desenvolvidas en territorio doutro Estado membro da Unión Europea.

O asunto xudicial en cuestión trataba de dilucidar a legalidade da multa imposta de 6.469.338 pesetas en data 24 de agosto de 1999 polo Conselleiro de Agricultura, Gandaría e Pesca a unha empresa do sector pola comercialización de peixes de talla inferior á regulamentaria.

A sentenza de primeira instancia estimou o recurso ao considerar que a Generalitat de Cataluña non era competente, pois os feitos polos que se sanciona tiveran lugar en Italia, a pesar de que a infracción se detectou en territorio catalán. Tanto a normativa comunitaria, a estatal como a autonómica, prohiben o transporte e a comercialización de peixe de medida antirreglamentaria. Considerábase, neste sentido, que na Unión Europea é un mercado único e a mercadoría móvese libremente por todo o seu territorio.

A Sala do Contencioso-Administrativo deu a razón á empresa que se opuxo ao recurso exposto pola Generalitat de Cataluña alegando que en virtude da normativa comunitaria unifícase e harmoniza as lexislacións dos Estados membro, pero non é posible vulnerar o principio de territorialidade e soberanía. Unha problemática que debería poder solucionarse para os efectos de que as autoridades competentes dos Estados membro puidesen perseguir nos seus propios territorios aquelas condutas desenvolvidas dentro dun mercado único e harmonizado legalmente.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Real Decreto 560/1995, de 7 de abril, polo que se establece as Tallas mínimas de determinadas Especies Pesqueiras (BOE número 84, de 8 abril de 1995).
  • ANDALUCIA: Lei 1/2002, de 4 de abril, de Ordenación, Fomento e Control da Pesca Marítima, o Marisqueo e a Acuicultura Mariña (BOJA número 45, de 18 de abril de 2002; BOE número 106, de 3 de maio de 2002).
RESOLUCIÓN XUDICIAL
  • Sentenza de 11 de xaneiro de 2001, número 10/2001, do Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña, Sala do Contencioso-Administrativo, Sección 5ª. Recurso de Apelación número 76/2000.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións