Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Control legal en produtos fitosanitarios

O Tribunal de Xustiza europeo aclara aspectos relacionados co uso de aldicarb , sustancia utilizada para o control de pragas en cultivos

img_plagasp2

Unha recente sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas aclara aspectos relacionados coa correcta aplicación da normativa comunitaria que autoriza comercializar produtos fitosanitarios e, en concreto, sobre a polémica sustancia activa denominada aldicarb, utilizada en España desde hai máis de 25 anos para salvagardar os cultivos de pataca, remolacha ou vide. Algúns expertos consideran que a sustancia é tóxica para o ser humano e ten efectos contaminantes na auga e no medio ambiente.

Img

A recente resolución xudicial vén ao fío por mor das disposicións dunha Decisión comunitaria de fai tres anos, pola que se decidiu retirar do mercado a sustancia aldicarb en 2007, permitindo ata entón o uso restrinxido nalgúns países da Unión Europea. O Consello das Comunidades Europeas ditou, o 18 de marzo de 2003, unha Decisión que acordaba a non inclusión de aldicarb no anexo de sustancias activas, cuxa incorporación nos produtos fitosanitarios estaba autorizada, así como a retirada das autorizacións dos produtos fitosanitarios que a contiñan.

A Decisión adoptouse tras unha intensa polémica sobre a nocividad ou non da sustancia activa para a saúde humana ou animal, así como para o medio ambiente, e rexeitada por Suecia, Alemaña e Luxemburgo. Aínda que a proposta inicial establecía a eliminación do aldicarb en seis meses, cun período de graza non máis longo de 18 meses, ao final a Decisión adoptada polo Consello establece a retirada do mercado dos produtos fitosanitarios que conteñan a sustancia en 2007, permitíndose, ata esa data, o seu uso de forma restrinxida en oito dos Estados membros da UE, entre eles España, e para cultivos determinados e diferenciados segundo o Estado membro.

Unha polémica decisión
O uso de produtos fitosanitarios, como os que conteñen aldicarb, está cada vez máis restrinxido debido ao potencial risco sobre a saúde humana, animal e o medio ambiente

A norma comunitaria establece que se poderán manter en vigor as autorizacións dos produtos fitosanitarios que conteñan aldicarb ata o 30 de xuño de 2007 en Bélxica, Grecia, España, Francia, Italia, Países Baixos, Portugal e Reino Unido, sempre que os Estados membros garantan a renovación da etiquetaxe daqueles produtos fitosanitarios que permanezan no mercado para indicar as condicións de uso restrinxidas (en España só se permite o seu uso para os cultivos de algodón, cítricos -en plantacións novas- e viveiros de plantas leñosas; e no Reino Unido, para patacas, cenorias, cebolas e plantas ornamentais).

Ademais, os Estados membros deben establecer as medidas adecuadas para reducir posibles riscos e garantir a protección da saúde humana e animal e do medio ambiente e garantir que se toman seriamente en conta os produtos ou métodos alternativos para este uso, en particular mediante plans de acción. Doutra banda, establecéronse prórrogas limitadas a un novo período vexetativo para a eliminación, almacenamento, comercialización e utilización das existencias actuais de produtos fitosanitarios con aldicarb e que fosen autorizados polos Estados membros.

Eficacia na interpretación xudicial
A Decisión adoptada pola Comisión para a retirada das autorizacións vixentes de produtos fitosanitarios con aldicarb non foi moi acertada con respecto ás diferentes versións lingüísticas que se fixeron do texto legal. Segundo a versión neerlandesa, orixe do preito principal, os Estados membros interesados podían conceder novas autorizacións para a comercialización de produtos fitosanitarios coa incorporación da sustancia activa de referencia. As outras versións do mesmo texto, con todo, dispuñan que os Estados membros só podían manter tales autorizacións.

O Tribunal de Xustiza tivo que resolver o caso atendendo á interpretación máis axustada á norma comunitaria. Neste sentido, considera que cando unha disposición de Dereito comunitario poida ser obxecto de varias interpretacións das cales só unha poida garantir o seu efecto útil, debe darse prioridade a esta interpretación e á que non pon en dúbida a súa validez. É máis, segundo considera a sentenza, a necesidade dunha interpretación uniforme do Dereito comunitario exclúe a posibilidade de que, en caso de dúbida, o texto dunha disposición sexa considerado aisladamente e, en cambio, esixe que sexa interpretado á luz das versións redactadas nas demais linguas oficiais.

O Tribunal considera que a Decisión en cuestión establece, sen dúbida, que deben adoptarse medidas para que as autorizacións vixentes de produtos fitosanitarios que conteñan aldicarb retírense dentro dun prazo prescrito e non se renoven, e para que non se concedan novas autorizacións. Ademais, considera que o uso prorrogado obedece á falta de alternativas eficaces para determinados usos limitados nalgúns Estados membros, o que supón tan só un período máis longo para a retirada das autorizacións existentes, pero non o establecemento de novas autorizacións.

Sustancia nociva e contaminante
O aldicarb é unha sustancia activa de uso fitosanitario que se empregou e comercializado en España nos últimos 25 anos como desinfectante de chans, especialmente en horticultura, e tamén noutros cultivos, como a remolacha, a cebola, a pataca, os cítricos ou a vide. O composto en si ten propiedades insecticidas, acaricidas e nematicidas, e comercializouse co nome de Temik en forma de granulado que contén un 10% en peso do ingrediente activo.

O composto estaba autorizado para o uso en diversos cultivos, efectivo sobre numerosas pragas, ata que se adoptou a Decisión de 2003. O problema que expuña a sustancia, segundo o informe do Comité Científico da UE, é que a súa presentación granular supuña certo risco para algunhas especies de aves e para algúns organismos distintos das pragas que se pretendían combater. O informe da Comisión recoñecía que os gránulos de aldicarb permanecían na superficie do chan despois do seu tratamento, o que provocaba que a inxesta fose letal para aves de pequeno tamaño e para as lombrigas de terra.

Algúns expertos consideran tamén que a sustancia é tóxica para o ser humano e demais mamíferos, así como contaminante de augas e do medio ambiente. O certo é que a xustificación da prórroga do uso de aldicarb ata 2007 vén fundamentada pola falta de alternativas eficaces para determinados usos nalgúns Estados membros, e a necesidade de utilizala como sustancia activa para permitir un desenvolvemento alternativo contra as pragas. Iso si, de forma restrinxida e baixo estritas condicións para minimizar os riscos derivados do seu uso.

INSPECCIÓNS SOBRE Os PRODUTOS

Img plagas3
A aplicación non autorizada ou inapropiada de produtos fitosanitarios pode constituír un delito contra a saúde pública ou o medio ambiente, segundo os casos. O uso de produtos fitosanitarios está cada vez máis restrinxido debido ao potencial risco que poden levar para a saúde humana, animal e para o medio ambiente. Tanto a distribución como a aplicación dos estes produtos están sometidas a autorizacións previas e requisitos especiais. Non cabe dúbida de que unha mala aplicación do produto sobre determinadas froitas e verduras, así como non respectar as doses adecuadas ou os prazos de seguridade, poden provocar serios problemas para o consumidor.

Tal e como pon de relevo o servizo especializado da Garda Civil na súa páxina web, no pasado producíronse comisos de produtos fitosanitarios, por exemplo en cooperativas agrarias onde se cultivaban patacas e onde se facilitaban certos produtos tóxicos sen ningún tipo de control. O citado servizo chamaba a atención sobre o feito de que debían extremarse os controis na aplicación do produto e os períodos de seguridade, xa que en cultivos como a pataca determinados produtos como o Temik (agora xa non autorizado) requirían un prazo de seguridade de 100 días antes de poder comercializarse, e podían afectar, en pequenas cantidades, a outros mamíferos.

As estatísticas demostran que un 70% dos agricultores aumentaban as doses e ignoraban os prazos de seguridade. As novas medidas legais adoptadas sobre a distribución, manipulación e aplicación de produtos fitosanitarios, así como a esixencia de posuír niveis cualificados e acreditacións especiais para o desenvolvemento de tales tarefas, multiplicaron a conciencia de quen deben tratar con tales produtos, protexéndose así a saúde e a seguridade de todos, aplicadores e consumidores. Neste sentido, non cabe dúbida de que coa lei na man as autoridades competentes levantarán a correspondente acta cando en leiras de cultivo o persoal aplicador non conte coas acreditacións correspondentes, utilice produtos prohibidos, sen inscrición no rexistro, ou non autorizados para o cultivo tratado, dando conta diso ao xuíz penal, se a acción constitúe delito, ou ben aos servizos territoriais de Agricultura da Comunidade Autónoma, en caso de infracción administrativa, que dará lugar ao correspondente expediente sancionador.

Bibliografía

Sentenza
Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas (Sala Segunda), de 9 de marzo de 2006, recaída no asunto C/174/05, que ten por obxecto unha petición de decisión prejudicial exposta, con arranxo ao artigo 234 CE, polo College van Beroep voor het bedrijfsleven (Países Baixos), mediante resolución de 19 de abril de 2005, recibida no Tribunal de Xustiza o mesmo día, no procedemento entre Stichting Zuid-Hollandse Milieufederatie, Stichting Natuur en Milieu e College voor de toelating van bestrijdingsmiddelen, no que participa Bayer CropScience BV.

Normativa
Decisión do Consello, de 18 de marzo de 2003, relativa á non inclusión do aldicarb no anexo I da Directiva 91/414/CEE e á retirada das autorizacións dos produtos fitosanitarios que conteñan esta sustancia activa. Diario Oficial Unión Europea (DOUE) número 76/2003, de 22 de marzo de 2003.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións