Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Coto á caza ilegal de aves silvestres

España foi condenada por permitir a caza de aves silvestres polo método tradicional do «parany» e incumprir as súas obrigacións comunitarias

A caza de aves silvestres polo método tradicional do «parany», de gran tradición na Comunidade Valenciana, parece chegar ao seu punto e final. Tras anos de litixios, tocoulle a quenda nesta ocasión ao Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas, o cal decidiu desautorizar a súa práctica. O arraigamento popular, así como o antigo uso deste método para a protección de cultivos, non bastaron para convencer ao tribunal europeo.

Unha recente sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas condena a España por autorizar a práctica da caza con liga (materia viscosa dalgunhas plantas, que se utiliza para a caza de paxaros) no territorio da Comunidade Valenciana mediante o método coñecido como «parany» [trampa]. O Tribunal acolle así o recurso da Comisión e as conclusións presentadas polo Avogado Xeral o 9 de setembro de 2004, que consideraban esta permisión legal un incumprimento das obrigacións impostas pola normativa comunitaria con respecto á conservación das aves silvestres.

A cuestión que agora se resolve con carácter definitivo vén de lonxe, e foi denunciada por diferentes grupos de defensa das aves en innumerables ocasións, e non só ante as autoridades competentes, senón tamén ante os tribunais españois.

A defensa sen concesións deste método por parte da administración española amparábase na súa efectividade fronte aos danos que determinadas especies producían nos cultivos, especialmente vide e oliveiras. A sentenza ditada polo Tribunal de Xustiza considera que o método de caza en cuestión non cumpre coas esixencias da normativa comunitaria que establecen como requisitos que a captura se realice de modo selectivo e que afecte unicamente a pequenas cantidades de aves.

Os antecedentes legais e xudiciais
A caza con liga mediante o método do «parany» está prohibida polo dereito comunitario, que a considera unha práctica non selectiva de captura masiva de aves
A caza de tordos con «parany» foi denunciada reiteradamente en España por diferentes grupos ecoloxistas e de defensa das aves silvestres. Nun primeiro momento, tras a aprobación e adaptación da norma comunitaria sobre a cuestión ao dereito español, a permisión e a autorización excepcional das autoridades competentes sobre a utilización deste método de caza determinou a presentación de diferentes denuncias que chegaron a oídos da Comisión.

Este feito determinou que a Comisión incluíse dita cuestión na orde do día da reunión sobre medio ambiente celebrada en Madrid os días 12 e 13 de novembro de 1998, e na que as autoridades españolas víronse obrigadas a recoñecer autorizar a práctica da caza con «parany» ao amparo das excepcións previstas na normativa comunitaria, xustificándose en que non existían outras solucións máis satisfactorias para previr os prexuízos que determinadas aves ocasionaban aos cultivos.

Ao considerar que a excepción non estaba de ningún xeito xustificada, e incumpríronse as obrigacións impostas polo Dereito Comunitario, a Comisión remitiu un escrito de requirimento a España en data 25 de outubro de 2000.

A resposta do Goberno español consistiu en manifestar que a Lei española sobre conservación da fauna silvestre axustábase á comunitaria, e que o lexislador valenciano esforzouse en dotar á caza de tordos con «parany» dun marco xurídico adecuado que garantise a súa práctica baixo os principios de non masivos, de selectividade e adecuado control mediante a aprobación en setembro dese mesmo ano do Decreto 135/2000.

O certo é que á Comisión non quedou outro remedio que acudir ao Tribunal de Xustiza para liquidar esta situación de infracción de dereito comunitario por parte do Goberno español, que seguía mantendo o seu permisión legal á utilización do citado método de caza ao amparo da protección dos cultivos da zona, o arraigamento do mesmo na Comunidade Valenciana e ao feito de que a súa prohibición xeraría malestar social nesa zona.

Tras a aprobación do Decreto 135/2000 por parte do Goberno da Comunidade Valenciana, a batalla legal dilucidouse, en primeira instancia, ante os tribunais españois. A resolución, ditada polo Tribunal Superior de Xustiza da Comunidade Valenciana en setembro de 2002, decidiu anular o controvertido Decreto. O Goberno valenciano recorreuna en casación, estando pendente da decisión que adopte o Tribunal Supremo, que agora terá nas súas mans o resolto polas altas instancias xudiciais comunitarias.

A decisión xudicial
O Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas considera que a decisión das autoridades españolas de permitir a caza con «parany» non está debidamente xustificada e infrinxe o disposto no dereito comunitario. A resolución xudicial sostén que a legalización da súa práctica na Comunidade Valenciana o é máis polo arraigamento que a mesma ten nesa zona -onde vén practicando desde hai séculos- que pola defensa dos cultivos do lugar.

A caza con liga mediante o método do «parany» está prohibida polo dereito comunitario, pois se considera que é unha práctica de caza non selectiva e de captura masiva de aves. E aínda que é certo que a Directiva comunitaria contempla a posibilidade de establecer excepcións cando non existe outra solución satisfactoria, por exemplo, para previr prexuízos importantes aos cultivos, as probas achegadas ao xuízo de ningún xeito avalan a tese do Goberno español sobre esta cuestión.

Delas dedúcese que o 80% dos «paranys» que están instalados na devandita Comunidade localízanse na provincia de Castelló, e deles, un 69,5% en zonas sen viñedos nin oliveirais. Para o Tribunal está claro que a xustificación española baseada na prevención de prexuízos importantes aos devanditos cultivos non ten fundamento algún.

Analizouse tamén se a permisión desta práctica ancestral é a única solución satisfactoria para previr os presuntos prexuízos aos cultivos da zona, facéndose unha comparativa con respecto a outras comunidades autónomas. Así se puido constatar que outras áreas de España, como Castela-A Mancha ou, en especial, Andalucía, onde se cultivan a gran escala a oliveira e a viña e existen igualmente importantes poboacións de zorzales, a caza con liga non está autorizada. Nestas zonas, utilízanse medios de caza selectivos, como é a caza por escopeta, concluíndo o Tribunal que estas rexións non se evidenciaron prexuízos máis importantes en viñedo e oliveiral que na Comunidade Valenciana.

Do exposto, o Tribunal deduce que non cabe considerar acreditado que a única solución satisfactoria para previr os prexuízos aos cultivos sexa a caza con «parany», nin tampouco que este método de caza explíquese polo devandito obxectivo.

Un método nada selectivo
Os métodos de caza deben cumprir requisitos prefijados. Entre eles, que a captura se realice de modo selectivo, e de que afecte unicamente a pequenas cantidades de aves. O dereito comunitario, se se cumpren estes requisitos, permite a excepción á prohibición de capturar aves con liga.

Os datos achegados evidencian que as autorizacións con «parany» superan amplamente o que o comité ORNIS, creado ao amparo da Directiva relativa á conservación das aves silvestres, considera por «pequena cantidade». E que como tal cabe entender calquera nivel inferior ao 1% da mortalidade total anual da poboación afectada (valor medio), cando se trate de especies non cazables, e da orde do 1% no caso das especies cazables, entendendo por «poboación afectada», cando se trata de especies migratorias, a das rexións que acheguen os principais continxentes migratorios que pasen pola zona onde se aplique a excepción durante o período de aplicación da mesma.

Das probas achegadas pola Comisión, e que fan referencia aos informes elaborados por SÉ/BirdLife, e que foron achegados ao proceso xudicial levado a cabo en España contra o Decreto valenciano, consta que a poboación das rexións que achegan os principais continxentes migratorios é duns 16 millóns de zorzales comúns e 5,9 millóns de zorzales alirrojos.

No caso do zorzal común, un nivel de capturas igual ao 1% da mortalidade total anual da devandita especie non excedería os 86.400 exemplares, e no caso do zorzal alirrojo non sería superior a 34.200 individuos. En 2001 as autorizacións de caza con «parany» concedidas polas autoridades da Comunidade Valenciana permitían cazar ata 429.600 exemplares. Para o Tribunal resultou evidente que o número de zorzales cuxa caza con «parany» está autorizada excede os límites establecidos no dereito comunitario.

O MÉTODO DO «PARANY» VALENCIANO

Img
O Decreto valenciano define ao «parany» como un método cinexético tradicional na Comunidade Valenciana, practicado ao longo dos últimos séculos, consistente na captura de túrdidos (tordos ou zorzales) mediante emprego de liga (sustancias adhesivas), disposta sobre varetas que se colocan en árbores expresamente podadas e preparados para o efecto, atraéndoas previamente mediante reclamo bucal ou especímenes enjaulados das mesmas especies.

Segundo establece o seu preámbulo, este método está hondamente arraigado na cultura e paisaxes rurais de moitas comarcas valencianas, e a súa práctica realizouse durante séculos no marco dun equilibrio coa conservación do medio agrario, axudando á prevención de danos que causan tales aves a determinados tipos de cultivo.

Ata a aprobación do novo marco xurídico por parte do Goberno valenciano, a utilización deste método de caza viña desenvolvendo ao amparo da excepción establecida polo dereito comunitario para previr danos importantes aos cultivos, dado que se prohibía expresamente o emprego con carácter xeral dun dos elementos indispensables para a caza en «parany»: a liga.

Durante este tempo establecíanse autorizacións excepcionais para 4 especies cinexéticas, previo cumprimento de determinadas condicións adicionais. As reiteradas denuncias presentadas contra estas prácticas ante a Administración autonómica, e os subseguintes requirimentos por parte da Comisión, determinou ao Goberno Valenciano, mentres se aprobaba a Lei de Caza na Comunidade, a adoptar unha norma que suplise a lagoa normativa sobre a materia.

Neste sentido, incorporáronse un conxunto de condicionamentos, restricións e limitacións para o uso do «parany» que viñan referidos ao establecemento de cotas límite de captura, a imposición da utilización de reclamos tradicionais e de ligas e disolventes naturais, a formación dos practicantes, a obrigación de permanencia e a de evitar a captura de aves non autorizadas.

De nada serviron as medidas de control e de policía administrativa, nin as restricións e limitacións introducidas, para tratar de converter ao «parany» nun método ou modo de captura totalmente selectivo e o cumprimento das condicións legais aos ollos do Tribunal de Xustiza.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Directiva 79/409/CEE do Consello, de 2 de abril de 1979, relativa á conservación das aves silvestres (Diario Oficial Unión Europea número L 103).
  • Decreto 135/2000, de 12 de setembro, do Goberno Valenciano, polo que se establecen as condicións e requisitos para a concesión das autorizacións excepcionais para a caza de tordos con parany na Comunidade Valenciana. (Diario Oficial do Goberno Valenciano nº 3838/2000, de 18 de setembro de 2000).
SENTENZA
  • Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas (Sala Segunda) de 9 de decembro de 2004, ditada no Asunto C-79/2003.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións