Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Defensa legal da produción agrícola ecolóxica

A crecente demanda de alimentos ecolóxicos obrigou a establecer un marco legal adecuado nas fases de produción e comercialización

img_31 1

Algúns estudos destacan que nos últimos anos incrementouse a demanda de alimentos ecolóxicos no ámbito da Unión Europa. Esta circunstancia levou, irremediablemente, un aumento significativo da superficie agrícola cultivada para a obtención destes produtos mediante métodos de produción respectuosos co medio ambiente. Para aumentar tamén a confianza dos consumidores cara a estes produtos elaborouse unha lexislación específica.


Unha lexislación específica sobre produción agrícola ecolóxica contribuíu a unha maior demanda dos consumidores europeos, que atribúen maior importancia á calidade dos alimentos e á transparencia na súa elaboración. O aumento de confianza respecto destes produtos tentouse obter a través da creación dun sistema de etiquetaxe ecolóxica e de control capaz de transmitir ao consumidor a garantía de que o produto goza dos atributos ecolóxicos que comunica en relación ao uso de técnicas agrarias que exclúen produtos químicos de sínteses (como fertilizantes, praguicidas, e outros). O obxectivo é preservar o medio ambiente, manter ou aumentar a fertilidade do chan e proporcionar alimentos con todas as súas propiedades naturais. Todo iso a cambio dun prezo, normalmente, máis elevado.

Nalgúns supostos concretos os tribunais de xustiza tiveron que pór certa orde na utilización de denominacións específicas na etiquetaxe de determinados alimentos e á permisión legal dalgúns Estados membros a esta acción. As loitas legais e xudiciais acabaron coa aprobación dun Regulamento comunitario e a adaptación do mesmo ao dereito español, mediante un Real Decreto aprobado a finais de 2005.

España, pioneira en lexislación e produción
Desde 1991 a produción ecolóxica española pasou de 4.000 hectáreas a unhas 750.000
España é pioneira en canto a normativa específica relativa a agricultura ecolóxica. En 1989 xa se aprobou o Regulamento da Denominación Xenérica de Agricultura Ecolóxica e o seu Consello Regulador, que foi o encargado inicialmente de controlar a produción ecolóxica en todo o territorio nacional. Tiveron que pasar aínda dous anos máis ata que o lexislador comunitario aprobase en 1991 o Regulamento sobre a «Produción Agrícola Ecolóxica» e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios, que supuxo unha primeira armonización lexislativa sobre a materia en todos os Estados membros.

Con posterioridade, o lexislador español non tivo máis remedio que adaptarse aos parámetros legais comunitarios, aprobando en 1993 un Real Decreto que establece a nova regulación de agricultura ecolóxica baseada no Regulamento comunitario, especialmente sobre etiquetaxe dos produtos agrarios, produción e transformación dos produtos obtidos mediante este tipo de agricultura, así como á importación de terceiros países. Nestes momentos, as comunidades autónomas empezan a asumir as competencias de control deste sistema de produción.

A previsión lexislativa ha permitido que España se sitúe á cabeza da UE en canto a produción ecolóxica refírese. Desde 1991 ata a data pasouse de algo máis de 4.000 hectáreas cultivadas a ao redor de 750.000, e duns 400 operadores a aproximadamente uns 18.000. Con todo, este feito diferenciador nada ten que ver co consumo de alimentos ecolóxicos, que en España roldaba hai apenas uns anos o 0,5% do total nacional; a diferenza doutros países da UE, como Alemaña, cun 10% ou Dinamarca, cun 30%.

O sistema de control
A crecente demanda de produtos agrarios e alimenticios, con mencións que indican ou suxiren aos compradores que se obtiveron de forma ecolóxica ou sen utilización de produtos químicos de sínteses, require un adecuado sistema de control que permita preservar os intereses dos consumidores e dos operadores económicos. Neste sentido, e durante os últimos anos, as normas comunitarias sobre produción, etiquetaxe e control despregaron toda a súa eficacia para protexer a agricultura ecolóxica, garantindo a protección dos dereitos dos consumidores, e preservando unhas condicións de competencia leal entre os operadores económicos. A transparencia e a perda do anonimato en todas as fases de produción, elaboración e comercialización dos produtos ecolóxicos han permitido unha maior credibilidade e confianza dos consumidores.

A tal fin, a normativa comunitaria establece os principios mínimos que deberán observarse para que o produto poida presentarse con indicacións propias da produción agrícola ecolóxica. Deben cumprirse así prácticas concretas sobre o uso de fertilizantes ou pesticidas que poidan ter efectos desfavorables para o medio ambiente ou dar lugar á presenza de residuos nos produtos agrarios; cumprir as condicións de utilización de determinados produtos non químicos de sínteses; e utilizarse só aqueles produtos que estean previamente autorizados para este tipo de agricultura.

O control do cumprimento das normas esixe, en principio, controis en todas as fases de produción e comercialización. Neste sentido, todos os operadores que produzan, elaboren, importen ou comercialicen produtos que leven unha indicación referente á produción ecolóxica deberán someterse a un réxime de controis sistemáticos que cumpran as condicións comunitarias mínimas e sexan efectuados por autoridades de control designados e organismos autorizados e supervisados.

En España, o control e a certificación agraria ecolóxica leva a cabo maioritariamente a través de Consellos ou Comités de Agricultura Ecolóxica territoriais, que son organismos dependentes das Consellerías ou departamentos de Agricultura das comunidades autónomas, ou directamente por Direccións Xerais adscritas ás mesmas. Algunhas Comunidades Autónomas, como Andalucía, Castela-A Mancha e Aragón, autorizaron que organismos privados realicen tales funcións.

Para que o consumidor poida distinguir no mercado os produtos procedentes da agricultura ecolóxica, a normativa dispón que todas as unidades envasadas, ademais da súa propia marca, deban levar unha etiqueta (ou contraetiqueta) numerada e un logotipo ou anagrama específico, co nome e/ou o código da autoridade ou organismo de control e a lenda «agricultura ecolóxica».

FIN DUNHA GUERRA 'ECOLÓXICA'

A normativa española debeu adaptarse irremediablemente á lexislación comunitaria a finais de 2005, dando cumprimento así a unha Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas ditada en xullo do pasado ano, e cuxo transfondo viña dado pola permisión legal do uso do controvertido termo «bio» en determinados produtos alimenticios.

Tanto o lexislador como os xuíces comunitarios e españois puxéronse, por fin, de acordo ao considerar que os termos «ecolóxico», «biolóxico», «orgánico», así como os seus diminutivos habituais como «eco» ou «bio», quedaban reservados para a etiquetaxe, publicidade e documentos comerciais dos produtos da agricultura ecolóxica.

Os antecedentes desta polémica legal veñen de lonxe. O lexislador español había limitado en 1993 o uso de certas denominacións unicamente para os produtos elaborados polo método ecolóxico de produción. Con todo, unha modificación da normativa anterior liberalizó a utilización no uso dos termos «biolóxico» e «bio», o que provocou a interpelación á xustiza e a intervención da propia Comisión, ao considerar que España incumpría a normativa comunitaria, ademais da consecuente confusión xerada aos consumidores coa devandita actitude.

Os Tribunais de Xustiza comunitarios deron a razón a España, en canto a que non estaba limitado o uso do termo «bio» para outros produtos alimenticios, non procedentes da agricultura ecolóxica, ata 2004. Con todo, tras a aprobación dunha nova modificación do Regulamento comunitario de 1991 sobre a materia en 2004, ampliouse a limitación de termos reservados aos produtos obtidos mediante o método de produción ecolóxico, incluíndo tamén os termos «biolóxico» e «bio». A conclusión do Tribunal de Xustiza non se fixo esperar, e estableceu que a normativa española sobre etiquetaxe de agricultura ecolóxica non podía permitir o uso do termo «biolóxico» e «bio» en produtos non obtidos por medio do método de produción ecolóxica.

Bibliografía

Normativa

  • Regulamento (CEE) número 2092/91 do Consello, de 24 de xuño de 1991, sobre a produción agrícola ecolóxica e a súa indicación nos produtos agrarios e alimenticios. Modificado por Regulamento (CE) número 1935/1995, de 22 de xuño de 1995; número 1804/1999, de 19 de xullo de 1999; e número 392/2004 do Consello, de 24 de febreiro de 2004.
  • Real Decreto número 1852/1993, de 22 de outubro, sobre produción agrícola ecolóxica e a súa indicación en produtos agrarios e alimenticios. Modificado por Real Decreto número 1614/2005, de 30 de decembro de 2005.
Bibliografía
  • MONTORO RÍOS, Francisco Javier; CASTAÑEDA GARCÍA, José Alberto; e MUÑOS LEIVA, Francisco; Efecto da certificación de agricultura ecolóxica sobre o comportamento do comprador. Estudos de Consumo, 2004.
  • MINISTERIO DE AGRICULTURA, PESCA E ALIMENTACIÓN; A Agricultura Ecolóxica en España: http://www.mapa.es/es/alimentacion/pags/ecologica/introduccion.htm
  • LÓPEZ BARBEIRO, Esther; Punto e final aos problemas da normativa española coa etiquetaxe «bio». Base de Datos do DEREITO, 21 de febreiro de 2006.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións