Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Dereito a un consumo sen glute

As persoas con intolerancia ao glute teñen dereito a unha alimentación sa e segura

O colectivo celíaco, constituído en asociacións de afectados, tívose que sobrepor á ciencia, á norma e aos costumes máis ancestrais, para protexer a súa propia saúde, instando as administracións públicas e ao sector privado accións informativas e preventivas, e instaurando os seus propios medios para manterse permanentemente informados os produtos que non conteñen glute.

Nalgúns casos, e a través de certas asociacións, creouse unha marca que foi adoptada voluntariamente por certas empresas que comercializan alimentos a fin de certificar que están exentos de glute ou que están dentro duns parámetros permisibles. A necesidade de contar con alimentos sen glute determina unha forma de vida que, aínda hoxe en día, distánciase substancialmente do resto de consumidores, chegando mesmo a afectar a actos relixiosos como o da comuñón, no seo da fe católica, para os que se deberon de elaborar por encargo das asociacións obleas exentas de glute, creando non poucas controversias dogmáticas.

A información como prevención

O que máis axuda a unha persoa afectada a combater a enfermidade celíaca é estar ben informada sobre que alimentos conteñen ou non conteñen glute, pois debe evitalos durante toda a súa vida. A situación que expón o colectivo impón certas obrigacións mínimas, pero urxentes, para a administración e as empresas alimentarias, a fin de amparar uns dereitos fundamentais que os celíacos teñen a unha alimentación sa e segura, como o resto de consumidores, e a que se lles informe sobre a presenza de certas sustancias que prexudican seriamente a súa saúde.

Neste sentido, factores como un maior coñecemento da enfermidade ou mellores diagnósticos están a evidenciar que a poboación celíaca non diagnosticada pode superar ata dez veces a que actualmente o está, co que a magnitude do problema esixe unha actuación integral, urxente e eficaz, tanto das administracións públicas implicadas, como das empresas alimentarias afectadas. O obxectivo é facilitar a información necesaria para evitar o risco que representa a presenza de glute en certos alimentos, aínda que dentro do estado da ciencia actual, pero actuando coa dilixencia suficiente para evitar posibles consecuencias para a saúde deste colectivo, incluso actuando máis aló dos límites fixados pola normativa, se é necesario, ou sen esperar a que esta esixa o cumprimento de certas condutas.

Cambios sociais
Varios acordos e pactos tenden a mellorar a calidade de vida dos celíacos
Co fin de facilitar algo máis as cousas, hai xa algún tempo que desde as administracións públicas conseguiuse que determinadas empresas alimentarias adhíranse a uns Pactos ou Acordos, de carácter voluntario, para que na etiquetaxe dos produtos advírtase da presenza do glute. Así, por exemplo, estívoo facendo a Generalitat de Catalunya, a través da súa Consellería de Comercio, Turismo e Consumo, que ampliou ata 20, en datas recentes, as empresas alimentarias que adoptaron a citada práctica.

E é que o recoñecemento institucional a nivel estatal con respecto á importancia da enfermidade celíaca data de outubro de 2003, cando se asinou un acordo de colaboración entre o Ministerio de Sanidade e a Federación de Asociacións de Celíacos de España (FACE), polo que a administración se comprometía a desenvolver accións para mellorar a seguridade dos alimentos que compoñen a dieta do paciente celíaco. Neste sentido, adquiriuse o compromiso de redactar unha Guía de Boas Prácticas dirixida ás empresas que teñen que manipular estes produtos, e un programa de control de etiquetaxe.

E é que todo este tipo de acordos, nos que colaboraron activamente as asociacións de celíacos, tenden a mellorar a calidade de vida dos afectados que, con todo, deben permanecer asociados para estar en contacto permanente coa información que facilitan, especialmente sobre produtos sen glute ou empresas que facilitan esa etiquetaxe informativa, editándose listados continuamente actualizados que seguen escrupulosamente os afectados á hora de realizar a compra de alimentos.

Ás veces, a información facilitada vai máis aló, e trata de orientar ao asociado-afectado fronte a situacións diversas, e á vez tan cotiás, como comidas en viaxes, transportes públicos, caterings ou menús escolares. Neste último caso, desenvolvéronse algunhas actuacións de carácter obrigatorio, por parte dalgunhas administracións autonómicas, para que se elabore un tipo de menú especial para aqueles nenos con intolerancia a certos produtos, como o glute. Actuacións que, nalgúns casos, estendéronse a un maior control sobre os alimentos sen glute e a súa calidade nos comercios.

Doutra banda, as compañías aéreas han identificado aos menús sen glute coas siglas GFML (glute free meal), para que quen o precisen poidan reservalo con antelación. Unha práctica que se estendeu tamén na organización de certos cruceiros, como así se evidencia a través da propia revista que comparten os asociados, e que moitas veces supón o medio máis fidedigno para solucionar os problemas que a enfermidade expón a diario na nosa sociedade de consumo.

Solucións legais
O lexislador comunitario viuse obrigado a modificar as normas sobre etiquetaxe alimentaria

Non cabe dúbida de que unha maior aproximación á enfermidade e á súa contorna, así como o labor exercido polo colectivo de afectados, determinou, xa fai uns dous anos, a atención do lexislador comunitario, que se viu obrigado a modificar a lexislación sobre etiquetaxe alimentaria, e a recoñecer, expresamente, a incidencia das intolerancias e as alerxias alimentarias na saúde e a vida de moitas persoas.

E é que o cambio normativo vén precedido por unha situación permitida de desinformación sobre determinadas na etiquetaxe dos alimentos. Agora considera necesario que se adopten as medidas oportunas para axudar aos consumidores afectados, facilitándolles unha información máis completa sobre a composición dos produtos, aínda que, dentro da medida do posible, e atendendo a algúns casos, en consideración ás limitacións técnicas vinculadas á fabricación de produtos alimenticios, a unha certa flexibilidade na etiquetaxe dos ingredientes e outras sustancias utilizados en moi baixas cantidades.

E é que os cambios máis recentes na normativa de etiquetaxe dos produtos alimenticios, xa incorporada ao noso ordenamento xurídico, vai permitir, especialmente a partir do 25 de novembro deste ano, que os celíacos reciban máis información sobre a presenza de glute nos alimentos que se comercialicen a partir desa data, deixando un período de prórroga, ata fin das súas existencias, para aqueles que fosen etiquetaxes con anterioridade. As novas obrigacións van afectar de modo especial a un sector no que non era obrigatoria a presenza da listaxe de ingredientes, as bebidas alcohólicas (de grao alcohólico adquirido superior a 1,2%), que agora van ter que incluír na etiqueta todos os ingredientes con efectos alérgenos presentes nelas, e, por extensión, tamén os que se refiren a as intolerancias, como o glute.

Neste caso, a indicación incluirá a palabra «contén», seguida do nome do ingrediente ou dos ingredientes en cuestión. A norma permite que se prescinda da devandita indicación cando o ingrediente figure xa co seu nome específico na lista de ingredientes ou na denominación de venda da bebida. Entre os ingredientes que deben incluírse figuran os cereais que conteñan glute (é dicir, trigo, centeo, cebada, avena, espelta, kamut ou as súas variedades híbridas) e produtos derivados

SOLUCIÓNS RELIXIOSAS E PROBLEMAS TERREAIS

Img desayuno4
A problemática do celíaco durante a Comuñón Eucarística levou á Igrexa católica a ter que pronunciarse sobre a posibilidade de que as obleas de trigo puidesen ser substituídas por outras de millo, sen glute. A resposta dada desde Roma, a través dunha Carta Circular de 1995, e acollida en febreiro de 2003 por unha Nota da Comisión Episcopal de Liturxia da Conferencia Episcopal Española foi contundente.

Non se acepta celebrar a eucaristía con formas sen nada de glute, elemento que consideran esencial para a panificación. Neste sentido, as solucións relixiosas ao problema pasan por conceder aos celíacos poder comulgar con pan de trigo coa mínima e necesaria cantidade de glute para a panificación; ou ben, facilitarlles a Comuñón baixo a soa especie do viño.

A situación creou non poucos problemas nalgunhas parroquias, cuxo párroco non aceptou as formas a base de millo, e só permitía o acceso da comuñón mediante a disposición dun segundo Cáliz no cal a única materia que fose consagrada fose o viño, sobre o cal non se levou a cabo nin a partición nin a intención do Pan Eucarístico, e a dun purificador exclusivo para estes.

Unha adaptación da Igrexa católica que foi aceptada, e mesmo, ben valorada por algunha asociación, dada a aproximación á enfermidade que realizaron e a súa difusión, pero que non lles evita seguir traballando para a aceptación oficial de formas exentas de glute. Este feito non evitou que outras asociacións, a nivel autonómico, dispoñan de obleas a base de millo, e exentas de glute, que pon a disposición dos seus asociados, e cuxa consagración foi aceptada nalgunhas parroquias, máis flexibles á nota e á doutrina oficial.

Con todo, existen outros problemas máis terreais que preocupan aos afectados, e é o alto custo que deben pagar para adquirir produtos sen glute. Nalgunha ocasión publicitáronse as diferenzas de prezos entre un alimento común e outro especial para celíacos, e a diferenza pode supor un sobrecusto que pode chegar ata 30 veces máis, nalgúns casos con respecto ao produto normal. Entre os exemplos apúntanse o prezo por quilogramo do pan rallado (0,47 € o normal, e 14,47 €, o especial para celíacos), as galletas (1,06 €, no primeiro caso, e 18,70 €, para o segundo) ou macarrones (1,20 €, un, e 15,17 €, outro).

E é que, segundo un estudo presentado pola asociación valenciana, o sobrecusto estimado para manter unha dieta de 2.000 calorías por unha persoa celíaca en cómputo anual é de 1.853,40 €. Toda unha inxustiza para as familias con menos recursos, máxime se temos en conta que hai unha predisposición xenética na enfermidade que pode incidir sobre máis membros da mesma familia.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións