Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

“Destacamos en letras grandes o que queremos que vexades en lugar das pequenas”

Gemma do Caño, farmacéutica experta en innovación, desenvolvemento e industria alimentaria

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Xoves, 26deNovembrode2020

Imaxe: Older García

Gemma do Caño é farmacéutica. Miles de persoas coñecérona este ano grazas ao seu intenso labor divulgativo sobre hixiene e máscaras para protexerse da covid-19. Pero o seu traballo para compartir coñecemento vén de antes e céntrase, sobre todo, nos alimentos. Máis concretamente, na industria alimentaria, un sector no que traballa desde hai anos e no que desenvolveu a súa carreira profesional. Experta en innovación, biotecnoloxía, seguridade e calidade, Do Caño compaxina o seu traballo coa divulgación, unha actividade pola que recibiu varios premios. En 2020, ademais, publicou o libro ‘Xa non comemos como antes, e menos mal’, no que bota por terra numerosos mitos sobre os alimentos, dá claves de seguridade alimentaria e axuda ao consumidor a tomar decisións informadas.

O seu libro bota por terra aquilo de que “todo tempo pasado foi mellor”. Por que idealizamos tanto o modo para comer de outrora?

Non só pasa coa alimentación… tamén pensamos que antes se vivía máis tranquilo, que todo ía máis amodo. Creo que tendemos a romantizar o que ocorría antes porque o asociamos a cando eramos pequenos, onde non había présas nin responsabilidades, pero claro, o pasado de verdade non era así. Morría de fame, de enfermidades hoxe máis que esquecidas. Os nosos avós comían o que había e, sexamos sinceros connosco e con eles: había o que había e non era moito. A miña avoa contábanos que puña carne no caldo e despois sacábaa para volvelo facer ao día seguinte. Non, de verdade que calquera tempo pasado non foi mellor e en seguridade alimentaria, menos aínda.

Hoxe, polo menos na nosa contorna, temos a fortuna de non morrer de fame nin morrer comendo. Hai gran cantidade de alimentos dispoñibles e son seguros no curto prazo. Pero que pasa cos alimentos insanos que minan a nosa saúde a medio ou longo prazo? O concepto “seguridade” ten, por así dicilo, “data de caducidade”?

Creo que poderiamos definir tres conceptos: a seguridade alimentaria como o acceso aos alimentos; a inocuidad alimentaria, que é que non nos provoquen unha intoxicación; e os alimentos saudables dentro dun marco de bos hábitos alimentarios. Esta última si se ve comprometida polo aumento de produtos insanos. Fíxache na distinción de alimentos saudables e produtos insanos, que non é pouca. A longo prazo, consumir constantemente produtos insanos vai minar a nosa saúde e aumentar a posibilidade de sufrir enfermidades prevenibles. Esa palabra dóeme especialmente porque “prevenibles” significa que evitalas está nas nosas mans.

Moitos produtos ultraprocesados vístense de sinxeleza, con mensaxes que apostan polo “natural”, “caseiro”, “artesán”, a ausencia de “’E s” e expresións similares, que funcionan á hora de vender. Se o consumidor compra esa idea, por que non triunfa o verdadeiramente simple?

É aburrido, estamos “fartos” de ver mazás. Na era na que temos o móbil último modelo, a roupa case de usar e tirar, querémolo todo ao momento… e todo isto á vez que romantizamos o antigo. Xúntansenos, e nunca mellor devandito, a fame e as ganas para comer. Se podemos combinar a novidade co tradicional, caeremos sen remedio. E desde a industria sabémolo. En realidade, queremos comer como os nosos avós, pero cool: se recomendamos unhas lentellas con arroz miraranche raro, pero se a recomendación é quinoa, o éxito está asegurado.

Di no seu libro que, na industria alimentaria, a mellora é infinita. En que áreas debería mellorar? Cales poderían ser unhas apostas de I+D+i verdadeiramente interesantes?

A medida que avanza a seguridade, avanza o I+D de produtos que aumentan a oferta no mercado. Pero si, a mellora é infinita en seguridade alimentaria, con cada novo cambio, cada nova liña ou calquera potencial perigo que detectemos será unha mellora. En investigación, a marxe é enorme en canto a métodos de conservación de alimentos, envases intelixentes, novos produtos segundo os novos requirimentos do mercado, novos métodos de traballo para producións máis sustentables… Isto acaba de empezar.

Están a probarse novos materiais para envasar alimentos? 

Sempre se están probando novas alternativas e realizando mellores ensaios. Sobre todo, desde o punto de vista da reciclaxe onde hai que controlar que, ao mesturar, non se produzan novas sustancias non controladas.

Son seguros, por exemplo, os envases de bambú?

En canto ao bambú, é un bo produto, pero está a analizarse porque algunhas sustancias para producilo poderían migran máis aos alimentos a altas temperaturas. Estamos niso. Non só bambú, veremos envases comestibles de almidones, algas… a sustentabilidade importa, e moito.

Falemos das cousas que nos dan noxo, como comer insectos. Se a industria conseguiu modificar a soia para conseguir tantísimos sabores e texturas… é razoable pensar que acabará facendo o mesmo con grilos ou saltamontes?

Nin o dubides. Sospeito que non vai ser fácil a entrada no mercado do insecto como tal, pero poida que normalícense as fariñas de insecto.

Tamén se normalizou o consumo doutros alimentos, como a carne crúa. É certo que a carne crúa de ave ten máis risco que as demais?

As intoxicacións por Salmonella , E. coli ou Campylobacter son frecuentes en carne de ave, por iso descártase consumila crúa. Parece que no caso de carne de tenreira poden ser menores. A realidade é que calquera tipo de carne que non estea correctamente conservada é un risco. A carne picada, aínda que sexa de tenreira, tamén será un risco se non se trata correctamente.

Pero no outro extremo tamén pode haber riscos. Vostede comenta no seu libro que a carne churruscada pode conter benzopirenos, mentres que os alimentos con hidratos de carbono poden producir acrilamida cando se chamuscan. Unhas costelas untadas de salsa grellada serían o peor?

De forma puntual non, e non consumimos costelas grellada diariamente. É certo que en casa controlamos menos estes compostos non desexados que na industria temos moi regulados, pero con coñecemento (mellor dourado que tostado) poderemos comelo de cando en vez… e non só polos benzopirenos e a acrilamida.

Cales son os mitos máis recorrentes sobre alimentación?

Instaurouse que a carne ten antibióticos e hormonas, que a froita leva “pesticidas” ou que debemos comer cinco veces ao día e beber dous litros de auga; que non se pode levar unha dieta equilibrada se é vegana ou que os aditivos son nocivos. Eses mitos que vemos como normais son os peores porque non nos deixan facer unha elección libre, consciente e informada do que temos que facer coa nosa alimentación.

Na Unión Europea non se usan antibióticos nin hormonas para engordar animais. Que pasa coa carne importada ou os produtos importados que conteñen carne? Deben axustarse á normativa comunitaria? Hai controis neste sentido?

En principio todo o que entra polas canles legais debe cumprir a nosa normativa. Por iso é importante non adquirir alimentos en establecementos que non son de confianza, que non levan todas as etiquetaxes correctas ou sospeitamos que non seguiron as canles oficiais. Iso pasa con carne, con atún, con marisco, con froita…

Adoita transmitir a mensaxe de que, en materia de alimentos, asústannos perigos que non existen, como os conservantes e outros aditivos. Nos despreocupan cousas que deberían asustarnos? 

Preocupámonos máis de se un alimento ten aditivos que realmente do que estamos a comprar. Nun fiambre, o de menos son os aditivos; é o tipo de carne e almidones o que nos debería preocupar. Ou nunha crema de cacao preocúpanos o aceite de palma por encima da cantidade de azucre. Temos que empezar a valorar o produto de forma global e non polo que nos destaca o envase que ten ou que non ten. Non esquezamos que destacamos en letras grandes o que queremos que vexades en lugar das pequenas.

Hai varios alimentos aos que se lles atribúen propiedades curativas. Ningunha receita de avoa funciona?

Non é que non funcione, é que temos moitas alternativas, mellores, máis rápidas e con máis garantías. Non lles quitarei a ilusión ás avoas, pero, cando non había outra cousa (e non tiñamos coñecemento suficiente), o bicarbonato ou unha manzanilla curábano todo… todo o que non fose importante.

Moitos remedios “caseiros”, “artesanais” ou “tradicionais” véndense en herbolarios. Hai algún tipo de control?

Hai control básico en canto á seguridade, pero pasa como cos alimentos: non todos os controis son suficientes. É importante contar que o natural non é inocuo e non todos os que venden estes produtos en herbolarios teñen coñecementos suficientes en canto a interaccións con alimentos ou medicamentos. Tratámolo coma se por ser natural non houbese que regulalo, e nada máis lonxe da realidade.

As farmacias son as influencers do barrio; os farmacéuticos son prescriptores de opinión. Que opina de que comercialicen suplementos con escasa evidencia científica, batidos ou produtos adelgazantes?

Creo moito na profesión farmacéutica e estou convencida de que moitísimos farmacéuticos teñen ética e criterio. Iso si, outro non, ou simplemente non saben ou se deixan levar. Iso fai que se perda un prestixio que realmente, coa formación que temos, debería ser o normal. Vexo un cambio importante ultimamente, confío en que sexa definitivo.

No seu libro comenta que hai ideas asentadas, inamovibles. Se isto é así… que sentido ten divulgar?

Pois igual que han ido calando aos poucos na sociedade, confío que a realidade tamén o faga… con calma e transparencia. Non podemos culpar a quen sempre ouviu outra cousa e teno interiorizado, pero as cousas cambiaron e hai que contalo as veces que faga falta e a quen faga falta. Igual dentro dun tempo, todos os pais diranlle aos seus fillos: “come froita pola noite, non pasa nada”.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións