Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Disputas no mercado das vitaminas

O control polo mercado mundial de vitaminas levou ás empresas produtoras a exercer prácticas monopolísticas ilegais

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Mércores, 17deSetembrode2003
Img

As empresas dedicadas á produción de vitaminas, boa parte delas concibidas como suplemento alimenticio, levan anos disputándose o mercado mundial e controlándoo con éxito. Pero a irrupción de compañías asiáticas ameaza con desarbolar unhas estratexias comerciais que, como no caso da vitamina E, ofrecen aínda máis sospeitas que certezas.

Img vitaminae1
Imaxe: ARS Image Gallery

A filosofía da alimentación saudable ten a vitaminas e oligoelementos por alicerces básicos. O mercado global das vitaminas non paira de crecer e, por si fosen poucas as empresas occidentais con vontade de competir entre si por un mellor elixir, manufacturadores chineses súmanse ao empeño con preparados de baixo prezo, destinados a colmar a demanda asiática sen renunciar á exportación aos países occidentais.

A adquisición de Roche Vitaminas a cargo da empresa DSM estaba destinada a converterse en noticia do ano dentro do apartado empresarial farmacéutico e alimentario con vocación vitamínica, pero en Asia, e a rebufo da maior epidemia neumónica continental, desatouse una febre provitamínica sen precedentes que desestabilizou o mercado internacional.

Una investigación levada a cabo pola cadea BBC cifra paira 2007 en máis de dúas mil millóns de euros a facturación anual por compra de vitaminas en todo o mundo. Esta suma é similar á alcanzada en 1999; tendo en conta que o volume de vendas descendeu a un ritmo do 1% desde entón até agora e que, a partir deste ano, aumentará na mesma proporción. Con todo, a crecente demanda localízase só en Asia e favorece só ás industrias chinesas.

En Europa e EE.UU. a industria farmacéutica ha variado o seu enfoque de I+D e prefire as iniciativas vinculadas á fermentación que á síntese química. A cesión que Roche fixo do seu departamento de vitaminas a DSM, veu acompañada da adquisición da rama de vitaminas de Takeda por parte de BASF, a disolución de Rhône-Poulenc e a aparición dunha nova compañía manufacturadora: Adisseo.

As fusións empresariais son moeda corrente paira estender ao límite o control do mercado de vitaminas

No continente asiático, no entanto, a competencia da industria chinesa ha obrigado ás empresas occidentais a aplicar aquela estratexia de «si non podes loitar contra o inimigo, proba a loitar con el». BASF, por exemplo, uniuse á empresa chinesa North-East na produción de vitamina C, e Roche aliouse coa tamén chinesa Sunve paira fabricar complexos vitamínicos C, E, A e B6. Así as cousas, Roche/DSM, BASF e a corporación de produtores chineses copan actualmente máis do 90% do mercado vítamínico mundial.

Acusación estadounidense

As industrias de EE.UU. non encaixaron nada ben esta nova supremacía euroasiática no que a produción e venda de vitaminas refírese. Pero o enfado vén de lonxe. Fai 10 anos o mercado mundial das vitaminas estaba rexido por un acordo entre os principais produtores paira manter elevados os prezos dos seus produtos vitamínicos. Estes acordos implicaron a unha quincena de fabricantes, que por entón representaban a case totalidade de devandito mercado.

Tan bo punto a división anti-trust da xustiza americana tivo coñecemento desta práctica, así como de reunións periódicas do suposto cartel vitamínico nas que se repartían e fixábanse os prezos, os volumes de fabricación, as campañas publicitarias e intercambiábanse informacións sobre a situación do mercado e os clientes, decidiu levar o asunto aos tribunais. As vitaminas máis frecuentemente sometidas a estas manobras eran: A, B2, B5, C e beta caroteno.

Tanto Roche como BASF aceptaron nos últimos anos o pago de fortes multas (500 e 250 millóns de dólares, respectivamente) paira pór termo ao litixio. As cantidades impostas como multa son, ademais, as máis elevadas pagas xamais por accións anti-trust. As empresas xaponesas Takeda, Eisai e Daichi, tamén foron condenados a multas de inferior contía. A situación agravouse cando dous responsables da división de vitaminas de Roche foron condenados a varios meses de prisión, ademais do pago dunha multa.

Roche e BASF negan a existencia dun cartel vitamínico, tal como interprétase alén do Atlántico, e escúsanse con que se trata de iniciativas particulares a cargo de membros dos laboratorios. A crise resolverase en breve co despedimento dos implicados.

O certo é que non se trata tampouco dun feito illado: en 1997, Roche foi condenada a pagar una multa nada despreciable por alcanzar acordos sobre o prezo do ácido cítrico.

Réplica europea

Img
Imaxe: ARS Image Gallery

En novembro de 2001, a Unión Europea non quixo ser menos e ampliou o cartel denunciado por EE.UU. a tres empresas máis: Aventis, Solvay e Merck. Mario Montin, comisario de competencia da UE denunciou que Roche fora a principal instigadora dos acordos anti-trust, así como que a multa imposta ao grupo francés Aventis ía verse rebaixada por ser «a primeira compañía que colaborou na investigación, de forma simple pero que logo resultou vital» [En el juicio de EE.UU., Aventis gozó de inmunidad por este mismo motivo].

O comisario europeo, de feito, sostén que, en realidade, «foron doce [y no ocho] cárteles os que actuaron de forma simultánea, e multouse ás empresas que fixaron prezos máis altos que os que corresponderían normalmente ao xogo da competencia, prexudicando aos consumidores e permitindo a devanditas empresas embolsarse beneficios ilícitos». Foi baseándose nestes excesos de prezo que a UE calculou o montante das sancións.

O cartel proscrito, establece a comisión, varreu a toda a competencia na produción e distribución das vitaminas A, E, B1, B2, B5, B6, C, D3, biotina (H), ácido fólico (M), betacaroteno e carotínidos. Devandito cartel funcionaba de forma moi sofisticada, segundo despréndese dos resultados da investigación: Roche controlaba o 50% do mercado mundial de vitaminas, pactáronse prezos fixos paira os produtos, asignáronse cotas de mercado aos participantes, decidíronse de común acordo subidas ou baixadas de prezos e mesmo se creou un mecanismo de supervisión de todos estes carreiros con reunións periódicas dos seus integrantes. «Os arranxos foron sempre concibidos e orquestrados polas mesmas persoas, integradas nos postos de máxima responsabilidade de cada empresa», concluíu a investigación que durou máis de 2 anos.

Segundo as estimacións da comisión, os produtos cubertos pola sanción representaron en 1998 unhas ganancias que superan os 800 millóns de euros, só no espazo económico europeo.

As CONTRADICIÓNS DA VITAMINA E

Se as augas do torrente vitamínico andan revoltas no que a negocio se refire, non o andan menos no que a virtudes médicas. O pasado 3 de setembro en Viena, a doutora E. Lonn (Hamilton, Canadá) presentou os resultados do estudo clínico HOPE-TOO. Fíxoo coincidindo cun cume anual dos cardiólogos europeos e paira ratificar ou corrixir os resultados a que deu pé o estudo HOPE fai 3 anos. O acrónimo HOPE corresponde ás siglas de Heart Outcomes Prevention Evaluation, e trátase dun estudo destinado no seu día a dilucidar o papel dun inhibidor da ECA (ramipril) e dun antioxidante clásico como a vitamina E sobre o perfil de risco cardiovascular dos pacientes tratados cun ou outro.

Do mesmo xeito que no 2000, o HOPE-TOO despexa toda dúbida achega do papel protector de ramipril nestes enfermos, pero advirte que a vitamina E non só non achega ningún beneficio senón que pode resultar prexudicial en pacientes con compromiso cardíaco. «Talvez fagan falta máis estudos paira coñecer exactamente por que nosa hipótese inicial neste sentido non funcionou; pero, mentres, sería bo que cardiólogos e médicos de cabeceira evitasen custe o que custe que os cardiópatas tomen vitamina E», sinalou Lonn en Viena.

A hipótese de partida do estudo HOPE (e do HOPE-TOO) era que na patogénesis da insuficiencia cardíaca participa un mecanismo de tensión oxidativo. Non existen estudos sobre a expresión xenética de encimas antioxidantes en corazóns humanos, e o HOPE pretendeu penetrarse así mesmo nesta cuestión.

Os autores utilizaron homoxeneizados de tecido miocárdico da parede do ventrículo esquerdo provenientes de corazóns en estadio avanzado de insuficiencia cardíaca por miocardiopatía dilatada ou isquémica, paira comparar co que ocorría en voluntarios sans. As mostras foron analizadas paira niveis de ARN mensaxeiro de manganeso-superóxido dismutasa, cobre, zinc, glutatión peroxidasa e catalasa. Resultou que os niveis de ARN mensaxeiro foron similares paira todos os grupos, excepto os correspondentes á catalasa, que se achaban aumentados nun 123% nas mostras de miocardiopatía dilatada, e nun 93% nas de miocardiopatía isquémica. Este achado asociouse inmediatamente a un aumento do 124% e do 117% na actividade da catalasa paira a miocardiopatía dilatada e a isquémica, respectivamente, dando una incidencia altamente significativa respecto das mostras de corazóns sans. Como conclusión, e a pesar da administración de vitamina E, Lonn e cols. suxiren que ten lugar unha tensión oxidativo importante nestes corazóns e que esta situación produce un aumento da regulación de expresión xenética de catalasa como mecanismo compensador. Descoñécese, por agora, o motivo polo cal non se observa a mesma resposta con outros antioxidantes.

Os pacientes incluídos no estudo foron asignados de forma aleatoria paira recibir 400 EU de vitamina E diarias ou placebo durante un período que nas dúas fases do estudo cobre até 9 anos. Os resultados obtidos, con todo, contradinse cos resultados dunha investigación levada a cabo en Cambridge (Reino Unido) hai pouco e na que a vitamina E natural (non se utilizou como suplementación) si protexeu fronte aos infartos.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións