Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Entra en vigor a nova norma nacional de produción integrada

Por Juan Ramón Hidalgo Moya 9 de Decembro de 2002

O día 1 de decembro de 2002 entrou en vigor a norma que regula a nivel nacional a produción integrada de produtos agrícolas vexetais non transformados. A norma vén pór orde a un sector disperso en canto a definición de produtos, así como en normativa e regulamentos dun tipo de cultivos sometidos a regulacións específicas nalgunhas comunidades autónomas.

A normativa estatal, en forma de Real Decreto aprobado o pasado de novembro, senta as bases da produción integrada, establece os requisitos xerais que deberán cumprir os operadores que se acollan ao sistema de produción e comercialización de produtos vexetais de produción integrada, e regula a identificación de garantía nacional de produción.

A situación exposta responde, polo menos en parte, á evolución do sector. Segundo información facilitada por ASAJA, só en Andalucía pasouse de 12.505 hectáreas cultivadas en 1997 (2 anos despois da aprobación da súa norma específica) ás case 48.000 hectáreas coas que conta na actualidade paira este tipo de produción.

Os principios da produción integradaA produción integrada foi definida pola Organización Internacional de Loita Biolóxica (OILB) como un sistema agrícola de produción de alimentos e outros produtos de alta calidade, que utiliza os recursos e os mecanismos de regulación naturais a fin de evitar efectos prexudiciais ao medio ambiente, asegurando una agricultura sustentable a longo prazo. A norma estatal, de acordo cos principios da OILB, considera que entran dentro da definición de produción integrada aqueles sistemas “agrícolas de obtención de vexetais que utilizan ao máximo os recursos e os mecanismos de produción naturais e aseguran a longo prazo una agricultura sustentable, introducindo nela métodos biolóxicos e químicos de control, e outras técnicas que compatibilicen as esixencias da sociedade, a protección do medio ambiente e a produtividade agrícola, así como as operacións realizadas paira a manipulación, envasado, transformación e etiquetaxe de produtos vexetais acollidos ao sistema”. Ademais de asegurar un maior respecto ao equilibrio dos ecosistemas, a produción integrada debe ser inocua paira a saúde humana, minimizar a contaminación en aire, auga e chan; e diminuír a cantidade posible de residuos químicos indesexables.

A produción integrada ten como obxectivo básico que os agricultores acollidos a este sistema obteñan produtos agrícolas de calidade e saudables paira o consumidor, mediante a utilización de técnicas respectuosas paira o medio ambiente. O obxectivo é integrar os sistemas agrícolas aos novos tempos mediante técnicas de manexo integrado, que sexan capaces de atopar un adecuado equilibrio entre as esixencias sociais, a rendibilidade do cultivo e a protección do medio ambiente.

Doutra banda, a normativa estatal “premia” a aqueles produtores agrícolas acollidos aos sistemas de produción integrada mediante a autorización paira usar distintivos, etiquetas ou marcas de garantía dos produtos que obteñen a nivel nacional, sen prexuízo de que se poidan utilizar no ámbito das Comunidades Autónomas aqueles distintivos ou marcas de garantía que sexan aprobados.

Coa identificación destes produtos mediante o distintivo correspondente o consumidor pode diferenciar adecuadamente uns produtos doutros que non estean acollidos a este sistema. Este factor é destacable, posto que se trata de produtos considerados de alta calidade garantida mediante un control externo por organismos acreditados. Ademais, os produtos obtidos están sometidos ao sistema de trazabilidad, polo que é posible facer un seguimento desde a súa orixe até a comercialización directa ao consumidor.

A produción integrada, a diferenza do que ocorre coa produción ecolóxica, permite a utilización de produtos agroquímicos de sínteses, como adobos, peticidas e outros, aínda que a súa utilización queda restrinxida á autorización previa destes, e á aplicación correspondente en canto a dose que establezan as normas técnicas do cultivo de que se trate.

As obrigacións dos produtores agrícolasOs produtores agrícolas que pretendan acollerse a este sistema de produción deben cumprir distintas obrigacións a fin de garantir que os produtos que obtiveron proceden da produción integrada. Entre elas, destacamos as seguintes:

  • Permitir e colaborar nos controis que se realicen sobre as explotacións ou a actividade que desenvolvan.
  • Dispor dos servizos técnicos competentes, responsables de dirixir e controlar o cumprimento das normas de produción integrada aplicables no exercicio da actividade de que se trate, a non ser que acrediten a súa cualificación en produción integrada. Neste último caso poderán dirixir directamente a súa actividade conforme ás normas de produción integrada.
  • Fomentar a formación nesta materia do persoal ao seu cargo que desenvolva tarefas de produción integrada.
  • Cumprir as normas de produción integrada e posuír un caderno de explotación onde se anoten todas as operacións e prácticas de cultivo, en caso de operadores que se dediquen só á obtención de produtos vexetais, ou un rexistro das partidas onde poida comprobarse a orixe, uso e destino das mesmas, no caso dos restantes operadores.
  • Obter a totalidade da produción da variedade do produto vexetal polo sistema de produción integrada en unidades de cultivo claramente separadas doutras que non estean sometidas ás normas deste sistema.
  • Almacenar, manipular, no seu caso, transformar e comercializar por separado, no espazo ou no tempo, segundo o caso, as producións obtidas baixo as correspondentes normas de produción integrada doutras obtidas por métodos diferentes.
  • Adoptar as medidas adecuadas paira asegurar que durante todas as fases de produción e comercialización non poida haber substitución dos produtos da produción integrada por outros
  • Identificar o produto de acordo con normas de produción integrada nas fases de produción e comercialización en que interveñan.
  • Facer bo uso da identificación de garantía de produción integrada.
  • Notificar anualmente ao órgano ou entidade de certificación, e con anterioridade á data que se determine, o seu programa de produción, detallándoo por parcelas; así como, periodicamente, os volumes producidos e comercializados.
  • Adoptar medidas correctoras que resolvan irregularidades detectadas polos órganos ou entidades de control na produción ou comercialización.
O produtor agrícola debe rexistrar no “Caderno de Explotación” cronoloxicamente todas as operacións e produtos que utilizou paira a obtención de cada un dos produtos integrados no sistema de produción.

A produción integrada, ademais, deberá estar sometida a control e certificación por entidades acreditadas pola Entidade Nacional de Acreditación (ENAC). Iso constitúe un requisito necesario e imprescindible para que os produtos obtidos poidan ser distinguidos cunha identificación de garantía de produción integrada.

A PRODUCIÓN INTEGRADA NAS COMUNIDADES AUTÓNOMAS

A primeira regulación estatal sobre produción integrada recollíase en sendas Ordenes Ministeriais de 1983 e 1989. Con posterioridade, diferentes Comunidades Autónomas procederon a realizar o despregamento normativo da produción integrada, a medida que o número de hectáreas cultivadas íanse adaptando a este tipo de produción. A Comunidade Autónoma pioneira na materia foi Cataluña, cuxa primeira regulación data de 1992, aínda que desde outubro de 2002 conta cunha nova regulación.

Con posterioridade, seguíronlle Andalucía e a Comunidade Valenciana (1995); Navarra (1997); Murcia (1998); e Estremadura (2000), que desenvolveron as súas propias normas. Outras Comunidades, como Tiroteares (1998), Castela-León (2000), País Vasco e Galicia (2001), contan con normativas despregadas parcialmente. As últimas en incorporarse á produción integrada foron A Rioxa (2001) e Aragón (2002). O resto, isto é, Canarias, Cantabria, Castela-A Mancha e Madrid, non contan, a data de hoxe, con normativa propia.

Nalgúns casos, aprobáronse normas técnicas paira a Denominación Xenérica Produción Integrada de diferentes produtos agrícolas. As máis prolíficas foron, por orde cuantitativa, Cataluña e Andalucía, seguidas de Navarra e a Comunidade Valenciana. Cataluña ditou normas técnicas sobre os seguintes produtos: xudía, acelga, espinaca, faba, guisante, pemento, alcachofa, allo porro, cebola, allo, calçot, pepino, calabacín, melón, sandía, rábano, leituga, escarola, avellana, apio, perexil, pataca, froita (de pebida e de óso), cítricos, zanahoria, tomate, olivas, col, coliflor, bróculi, e outros. Andalucía con respecto a pataca, arroz, berenjena, xudías, pepino, pemento, sandía, melón, calabacín, tomate, fresas, cítricos, froiteiras de óso (melocotonero e ciruelo). Navarra sobre leituga, cogollo, escarola, alcachofa, froiteiras de óso (melocotonero, nectarina, pera e mazá), espárrago e arroz.

Bibliografía
NORMATIVA
  • Real Decreto 1201/2002, de 20 de novembro, polo que se regula a produción integrada de produtos agrícolas (BOE número 287, de 30 de novembro de 2002)
  • Decreto 241/2002, de 8 de Outubro de 2002, Decreto 241/2002, de 8 de Outubro, polo que se regula a produción integrada en Cataluña. (DOGC núm. 3744, de 21 de outubro de 2002).
OUTRAS NORMASAprobadas en 2000,
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Berenjena baixo abrigo, C.A. Andalucía
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Xudía baixo abrigo, C.A. Andalucía
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Pepino baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Sandía baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Melón baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Pemento baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Calabacín baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 29 de decembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Tomate baixo abrigo, C.A. Andalucía.
  • Resolución de 30 de novembro de 2000: Norma Técnica paira Denominación Xenérica de Produción Integrada de froita de óso, C.A.Cataluña.
  • Resolución de 23 de novembro de 2000: Normas paira produción integrada en cítricos, C.A.Cataluña.
  • Orde de 9 de novembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Fresas, C.A. Andalucía.
  • Orde de 21 de setembro de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Cítricos, C.A. Andalucía.
  • Decreto Foral 285/2000, de 21 de agosto de 2000, polo que se modifica o artigo 9 do Decreto Foral 143/1997, de 26 de maio, que regula a produción integrada e diferenciación dos seus produtos. Comunidade Foral de Navarra.
  • Orde Foral de 17 de xullo de 2000, de aprobación do símbolo ou logotipo co que poderán ser etiquetaxes paira a súa diferenciación os produtos obtidos mediante produción integrada en Navarra.
  • Resolución de 26 de xuño de 2000: Regulamento Técnico paira Produción Integrada de leituga, cogollo e escarola en Navarra.
  • Orde de 3 de maio de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Froiteiras de Óso: Melocotonero e Ciruelo, C.A. Andalucía.
  • Orde de 18 de abril de 2000: Regulamento Específico de Produción Integrada de Arroz, C.A. Andalucía.
Aprobadas en 2001,
  • Resolución de 28 de decembro de 2001: Norma técnica paira denominación xenérica Produción integrada de avellana, C.A. Cataluña
  • Resolución de 27 de decembro de 2001: Norma técnica paira denominación xenérica Produción integrada de berenjena, C.A. Cataluña
  • Resolución de 27 de decembro de 2001: Norma técnica paira denominación xenérica Produción integrada de brasicáceas (col, coliflor, bróculi e outros), C.A. Cataluña
  • Decreto 53/2001 de 21 de decembro de 2001: Produción integrada en produtos agrarios en C.A. A Rioxa
  • Resolución de 21 de decembro de 2001: Norma técnica paira a Denominación Xenérica Produción Integrada do apio, o perexil e a zanahoria, C.A. Cataluña
  • Resolución de 21 de decembro de 2001: Norma técnica paira a denominación xenérica Produción Integrada de pataca, C.A. Cataluña
  • Resolución de 27 de novembro de 2001: Normas paira produción integrada en oliveiral, ámbito de C.A. Valenciana
  • Resolución de 19 de novembro de 2001: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada de froita de pebida, C.A. Cataluña
  • Resolución de 8 de novembro de 2001: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada de cítricos, C.A. Cataluña
  • Resolución de 8 de novembro de 2001: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada do tomate, C.A. Cataluña
  • Orde de 8 de outubro de 2001: Regulamento Específico de Produción Integrada de Pataca, C.A. Andalucía
  • Orde Foral de 6 de agosto de 2001: Modificación OF de 28 decembro 1998, que regula rexistro e sistema de control paira produción integrada en Navarra
  • Resolución de 5 de xullo de 2001: Aprobación de “Normativa específica paira Produción Integrada de alcachofa en Navarra”, “Normativa específica paira Produción Integrada de froiteiras de óso (melocotonero e nectarina) en Navarra”, a “Normativa específica paira Produción Integrada de froiteiras de pebida (pera e mazá) en Navarra”, modificacións de “Normativa específica de leituga” e modificacións de “Normativa específica de espárrago branco”, C.F. Navarra
  • Resolución de 25 xuño de 2001: Aprobación de distintos usos do logotipo, paira diferenciación de produción integrada, C.F. Navarra
  • Orde de 8 de xuño de 2001: Modificación Regulamento Específico de Produción Integrada de Arroz, aprobado por Orde de 18 abril 2000, C.A. Andalucía
  • Decreto 108/2001 de 3 de maio de 2001: Produción integrada e a súa indicación en produtos agrarios, C.A. Galicia
  • Orde de 14 de marzo de 2001: Modificación Orde de 24 febreiro 1993, que aproba Rgto. Denominación Xenérica Produción Integrada e o seu Consello, C.A. Cataluña
  • Decreto 31/2001 de 13 de febreiro de 2001: Produción Integrada e indicación en produtos agroalimentarios, C.A. País Vasco
Aprobadas en 2002,
  • Orde de 18 de xullo de 2002: Regulamento Específico de Produción Integrada de Oliveiral, C.A. Andalucía
  • Decreto 223/2002 de 25 de xuño de 2002: Regulación e fomentación de produción integrada de vexetais, C.A. Aragón
  • Orde de 19 de xuño de 2002: Medidas Complementarias á regulación de axudas á actuación en arrozales, a aplicación de técnicas agroambientais mediante Produción Integrada ou mediante agricultura e gandaría ecolóxica e, ao cultivo do girasol introducido na rotación de cultivos de secaño, C.A. Valenciana – Orde 1/2002 de 13 de febreiro de 2002: Regulamento de uso de marca de garantía “Produción Integrada da Rioxa” e o seu distintivo.
  • Orde de 5 de febreiro de 2002: Composición e réxime de funcionamento da Comisión Coordinadora paira a Produción Integrada de Euskadi –
  • Resolución ARP/233/2002 de 5 de febreiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada da acelga e a espinaca, C.A. Cataluña
  • Resolución ARP/212/2002 de 4 de febreiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada da xudía, a faba e o guisante, C.A. Cataluña
  • Resolución ARP/211/2002 de 4 de febreiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada do pemento, C.A. Cataluña
  • Resolución ARP/210/2002 de 31 xaneiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada da alcachofa, C.A. Cataluña
  • Resolución ARP/188/2002 de 30 de xaneiro de 2002: Norma técnica paira a Denominación Xenérica Produción Integrada do allo porro, a cebola, o allo e o calçot, C.A. Cataluña Resolución ARP/187/2002 de 28 de xaneiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada de cucurbitáceas (pepino, calabacín, melón e sandía), C.A Cataluña
  • Resolución ARP/84/2002 de 18 de xaneiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada do rábano, C.A. Cataluña
  • Resolución ARP/126/2002 de 15 de xaneiro de 2002: Norma técnica paira Denominación Xenérica Produción Integrada da leituga e a escarola, C.A. Cataluña