Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

España adiántase á UE na autorización de novos transxénicos

O Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación deu luz verde ao cultivo de cinco novas variedades de millo transxénico. A autorización, pendente da súa inclusión no Rexistro de Variedades e a súa publicación no BOE, é a primeira que se produce na Unión Europea desde a entrada en vigor da actual moratoria sobre organismos modificados xeneticamente. A propia UE manifestara recentemente que non se daría ningunha autorización “antes de outono de 2003”. Diversas organizacións ecoloxistas mostraron o seu rexeitamento á autorización.

As variedades autorizadas pertencen ás compañías Monsanto, Syngenta e Pioneer, e ao consorcio francés Limagrain. Todas elas incorporan modificacións xenéticas que lles confiren maior resistencia á praga do trade. Una está baseada no chamado evento 176, propiedade de Syngenta, e as outras catro no xene Mo 810, de Monsanto. Ambas as modificacións xenéticas foron autorizadas en 1998 pola Unión Europea, ano no que as empresas presentaron as súas respectivas peticións de autorización ao goberno español. Desde entón estiveron agardando a que o Ministerio de Agricultura emitise un voto favorable paira a súa inclusión no Rexistro de Variedades, trámite obrigatorio previo á súa comercialización.

A decisión do ministerio, avanzada durante o acto de clausura da feira Biospain pola secretaria xeral de Agricultura, Isabel García Tejerina, e confirmada a consumaseguridad.com esta mesma semana por fontes ministeriais, representa a primeira destas características que se aproba na Unión Europea desde a entrada en vigor da moratoria que pesa sobre organismos modificados xeneticamente (OGM).

Consenso roto

A autorización, pola que xa expresaron o seu rexeitamento diversas organizacións ecoloxistas, supón tamén, segundo fontes oficiais da UE, a rotura do consenso alcanzado polos ministros de medio ambiente europeos respecto da conveniencia de non facilitar a entrada no mercado de novas variedades polo menos até o próximo outono.

Segundo un comunicado feito público onte mércores (cinco de marzo) polo Consello de Medio Ambiente da Comisión Europea, as delegacións dos distintos Estados membro alcanzaron un acordo paira non impulsar novas autorizacións ata que as regulacións que afectan a sementes e alimentos transxénicos, así como as que inclúen a trazabilidad dos produtos e a súa etiquetaxe, fosen transpuestas de forma efectiva en cada un dos países que integran a UE.

Así mesmo, o Consello de Medio Ambiente sinala que quedan aspectos pendentes de solución como a coexistencia de cultivos transxénicos con outras formas como as convencionais ou os emerxentes cultivos biolóxicos. Respecto diso, a Comisión lembra que se constataron casos de contaminacións cruzadas que deberían evitarse nun futuro.

É por estas razóns que os ministros de medio ambiente, a pesar da gran diverxencia existente entre eles, que recomendan polo momento non autorizar ningunha nova aplicación. De acordo con datos oficiais, nos despachos de Agricultura de distintos países acumúlanse agora mesmo 19 peticións, cinco delas correspondentes ás aprobadas por España.

A moratoria toca ao seu fin

A directiva europea sobre vexetais transxénicos aprobada en 2001, e transpuesta recentemente en España, interpretouse no seu día como o primeiro paso paira o levantamento da moratoria “de feito” imposta polo parlamento europeo en 1998. Entón especulouse con que iso ocorrese a finais de 2001 ou, no peor dos casos, paira a primavera de 2002. Finalmente, todo apunta que vai ser ano e medio despois, a finais de 2003.

A directiva representou, e representa aínda, as regras do xogo sobre as que, a xuízo de distintos expertos, establécense os mecanismos de control e defínese o marco no que poden moverse as empresas produtoras de sementes transxénicas. Así mesmo, marcaba o calendario para que os Estados membro adaptasen as súas lexislacións. Na maior parte dos casos iso xa ocorreu. Todo quedaba pendente, por tanto, da publicación das normas específicas sobre etiquetaxe e trazabilidad e sobre responsabilidade ambiental, non contempladas na directiva e obxecto da maior parte de reservas pola chamada minoría de bloqueo (Francia, Alemaña, Italia, Grecia, Luxemburgo e Austria).

A composición da minoría de bloqueo foi modificándose ao longo do tempo, aínda que se mantén nela aos seus principais impulsores. Estes países son os que están a recibir a maior presión para que se abandonen as posicións restritivas. O principal actor é nestes momentos Estados Unidos, que emprendeu una auténtica batalla paira conseguir a inmediata derrogación da moratoria europea. A ela contribúen a maior parte das empresas dedicadas á produción de sementes transxénicas, así como destacados científicos que avogan pola autorización de novas variedades a condición de que se respecten as regras do xogo.

Una parte nada despreciable da comunidade científica entende que a directiva vixente é suficientemente clara no que refire a mecanismos de control e que a biotecnoloxía aplicada a plantas de uso comercial representa una alternativa tanto paira a mellora das producións no mundo desenvolvido como a novas oportunidades paira os países en desenvolvemento. Pola súa banda, organizacións ecoloxistas como Greenpeace ou Amigos da Terra, sosteñen que as normas son demasiado laxas e que non existen aínda suficientes evidencias que demostren que non hai risco paira a saúde humana ou paira o medio ambiente.

Entre outros aspectos, a directiva restrinxe o uso de organismos que se modificaron xeneticamente e que presenten xenes con resistencia a antibióticos; esixe una autorización paira a súa comercialización de cada produto previo estudo individualizado; obriga ao seguimento igualmente individualizado de cada un dos OGM; establece claramente os prazos de autorización (10 anos de comercialización con opción a unha prórroga de 10 anos adicionais); obriga ao mantemento de rexistros públicos sobre os datos dos solicitantes de autorizacións; e establece protocolos de bioseguridad e consultas a comités científicos e de ética, ademais do principio de precaución.

DO CULTIVO EXPERIMENTAL Ao CULTIVO COMERCIAL

De acordo con datos elaborados polo Servizo Internacional sobre a Incorporación da Biotecnoloxía na Agricultura (ISAAA, nas súas siglas inglesas), a superficie cultivada con vexetais transxénicos supera os 44 millóns de hectáreas en todo o mundo, superficie equivalente a dúas veces o Reino Unido. A superficie cultivada destinada á súa comercialización repártese, con todo, entre tan só 13 países. Catro deles (Estados Unidos, Arxentina, Canadá e China), acaparan o 99% do crecemento experimentado nos últimos anos. O 1% restante repártese maioritariamente entre Australia, Sudáfrica, Rumania, Bulgaria, Ucraína e México. España, Alemaña e Francia, reza o informe, cultivaron sobre todo millo transxénico en 2000, aínda que en cantidades lixeiramente inferiores ás de 1999. Uruguai, con apenas 3.000 hectáreas cultivadas, incorporouse recentemente á lista. Nos cinco países desenvolvidos desta lista, o crecemento entre 1996 e 2000 foi do 85%. En conxunto, nese período pasouse de apenas 1,7 millóns de hectáreas cultivadas aos 44,2 actuais.

Previa á autorización de especies comerciais, existe un amplo consenso paira desenvolver ensaios de campo cuxa función, de acordo coa norma europea, é verificar dous aspectos considerados fundamentais. Por unha banda, o potencial económico que podería representar o cultivo de especies ás que se alterou se código xenético co obxectivo de ofrecer maior resistencia a insectos, herbicidas ou outros produtos de uso común no campo, ou ben adaptarse mellor a condicións ambientais hostís. Da outra, avaliar os riscos ambientais e sobre a saúde que puidesen derivarse de devanditas modificacións.

En España constaban en 2001, último ano paira o que se dispón de cifras, 181 ensaios de campo autorizados que ocupan apenas 56 hectáreas cultivadas e representan algo máis do 10% dos 1.649 ensaios que levan a cabo na Unión Europea. Por países, Francia, con 493 probas de campo, é o que maior investimento efectuara até a data neste tipo de experimentos. Séguenlle Italia, con 275, Reino Unido (205) e España. Por especies, é o millo, con 62 ensaios, o que maior interese espertaba en España. Séguenlle a remolacha (22), algodón (16) e pataca (10). Curiosamente, os ensaios con cítricos ou con arroz son practicamente testemuñais.

Mentres que en Europa os ensaios realízanse en áreas restrinxidas, especialmente desde a imposición da moratoria paira novos produtos en 1998, no resto do mundo a situación é radicalmente oposta. En estados Unidos, país que apostou abertamente polo seu uso xeneralizado e que está a exercer nestes momentos una enorme presión sobre os países europeos, incrementou a súa superficie cultivada con fins comerciais até superar os 30 millóns de hectáreas. Arxentina conta con 10 millóns de hectáreas, mentres que Canadá alcanza os 3 millóns. China, país que acaba de incorporarse a esta particular carreira, achégase xa ao millón de hectáreas. En España, a superficie cultivada sitúase entre 20.000 e 25.000 hectáreas, todas elas de millo Bt, e concentradas maioritariamente na contorna do Val do Ebro. Representa ao redor dun 5% do total de millo cultivado e apenas un 25% do que, en opinión das empresas do sector, podería alcanzar no futuro.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións