Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Etiquetas, saúde, publicidade e libre circulación

Unha sentenza recente establece limitacións á prohibición local na etiquetaxe de alimentos relativos a denominacións e aspectos de saúde

Os preceptos comunitarios do Tratado da UE relativos á libre circulación de mercadorías son interpretados polo Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas no sentido de que se opoñen a unha normativa nacional que prohibe, na publicidade dos produtos alimenticios importados doutros Estados membro, as referencias ao «adelgazamento» e ás «recomendacións, certificados, declaracións ou ditames médicos ou ás declaracións de homologación».

A sentenza ditada o pasado 15 de xullo de 2004 polo Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas establece limitacións á lexislación nacional sobre prohibicións en materia de etiquetaxe e publicidade dos produtos alimenticios cando fan referencia a determinadas denominacións e aspectos da saúde das persoas. A resolución abre as portas do mercado comunitario a todos aqueles alimentos que fan referencia, sen enganos, a aspectos saudables do produto, pero sen conter ningunha referencia a enfermidades, e que se comercializan baixo determinados nomes comerciais ou de fantasía xunto á denominación de venda.

A verificación científica das propiedades saudables do produto presentes na etiquetaxe ou na publicidade do produto proporcionarán un valor engadido aos consumidores no momento da compra, xa sexa para inducirlles a adquirir e a consumir o produto ou a disuadirlles diso.

O caso do adelgazante belga
Os alimentos con etiquetas con indicacións non enganosas sobre saúde son conformes ás normas e os Estados membro non poden prohibir a súa comercialización

O preito comunitario ten as súas orixes no litixio principal suscitado en Bélxica entre unha produtora de café (Douwe Egberts) e unha farmacéutica (Westrom Pharma) sobre a posta en circulación no mercado belga dun produto denominado «DynaSvelte Café» nunhas condicións que, segundo a demandante, infrinxían as disposicións nacionais relativas á publicidade e á etiquetaxe dos produtos alimenticios.

O caso é que Douwe Egberts, que producía e comercializaba café no mercado belga, opúxose xudicialmente á comercialización do citado produto nun litixio cuxa petición principal esixía a adopción de medidas cautelares. A empresa cafetera sostiña que as indicacións que figuraban nos tarros, os envases e no modo de emprego do produto en cuestión constituían infraccións de distintas disposicións legais nacionais relativas á publicidade e á etiquetaxe dos produtos alimenticios.

As indicacións controvertidas eran do seguinte tenor: «o avance indiscutible en materia de control do peso», «adelgazamento, mellor control do peso, fin da acumulación excesiva de graxas» e «a fórmula patentada en Estados Unidos, desenvolvida pola Dra. Ann de Wees Allen do Glycemie Research Institute».

Por considerar que a resolución do litixio dependía da interpretación do Dereito comunitario e da apreciación da validez da Directiva relativa aos extractos de café e os extractos de achicoria con respecto á normativa nacional, o tribunal belga -mediante resolución de 28 de xuño de 2002- decidiu suspender o curso do procedemento e expor ao Tribunal de Xustiza distintas cuestións prejudiciales.

A lexislación belga -aprobada en marzo de 1987- e relativa ao café e aos sucedáneos do café, limitaba a designación dos produtos do café aos contidos na súa definición legal, proscribiendo outras denominacións comerciais ou de fantasía. Tamén restrinxía calquera referencia ao adelgazamento na publicidade dos produtos alimenticios, así como mencións a recomendacións, certificados, declaracións ou ditames médicos ou a declaracións de homologación, salvo a mención de que un produto alimenticio non debe consumirse en contra do recomendado nun ditame médico.

No presente asunto, o Tribunal partiu da premisa na que se baseaba o órgano xurisdicional remitente, e que non era outra que o produto «DynaSvelte Café» era un produto alimenticio de consumo corrente e que estaba comprendido no ámbito de aplicación da Directiva sobre extractos de café e de extractos de achicoria, e que non se trataba dun produto alimenticio destinado a unha alimentación especial.

Nome comercial ou de fantasía
O Tribunal belga expuña como primeira cuestión prejudicial a interpretación que debía darse á Directiva comunitaria sobre extractos de café e extractos de achicoria respecto da permisión ou non de utilizar, á parte da denominación de venda, outras denominacións, como un nome comercial ou de fantasía.

Analizada a cuestión, o Tribunal de Xustiza entende que a Directiva comunitaria en cuestión non prohibe que se faga figurar unha denominación de fantasía ou unha marca comercial, ademais da súa denominación de venda (que é de carácter obrigatorio: «extracto de café», «extracto de café soluble», «café soluble» e «café instantáneo»), pois tal prohibición limitaría a información dos consumidores sobre as características dos produtos.

E é que, como tivo ocasión de manifestar o Parlamento Europeo e a Comisión, a Directiva sobre etiquetaxe, publicidade e presentación dos produtos alimenticios enumera as mencións que deben figurar imperativamente nas etiquetas dos produtos alimenticios, das que forma parte a denominación de venda, sen excluír, no entanto, a utilización doutras indicacións. A citada Directiva prevé que non pode substituírse a denominación de venda por unha marca de fábrica ou comercial ou unha denominación de fantasía, pero non prohibe a súa utilización simultánea.

ALEGACIÓNS SOBRE SAÚDE

Img codigo1
O Tribunal belga solicitaba que se dilucidase se as disposicións do Tratado relativas á libre circulación de mercadorías e a Directiva sobre etiquetaxe, publicidade e presentación dos produtos alimenticios opúñanse a unha normativa nacional que prohibía as referencias ao «adelgazamento» e ás «recomendacións, certificados, declaracións ou ditames médicos ou a declaracións de homologación» na etiquetaxe, a presentación e a publicidade dos produtos alimenticios.

Analizada polo Tribunal de Xustiza a cuestión, obsérvase que o Real Decreto belga prohibe utilizar as indicacións controvertidas non só na publicidade dos produtos alimenticios senón tamén na súa etiquetaxe.

A Directiva comunitaria de referencia prohibe calquera indicación relativa a enfermidades humanas, independentemente do feito de que poida inducir a erro ao consumidor ou non, así como as indicacións que, sen conter ningunha referencia a enfermidades, senón máis ben, por exemplo, á saúde, resulten ser enganosas; e impide que os Estados membros adopten medidas prohibitivas do comercio dos produtos alimenticios que se axusten ás normas establecidas en dita Directiva.

Neste sentido, a resolución xudicial conclúe que os produtos alimenticios cuxo etiquetaxe contén indicacións non enganosas relativas á saúde deben ser considerados conformes coas normas da Directiva, de maneira que os Estados membro non poden prohibir a súa comercialización baseándose en motivos fundados en posibles irregularidades desa etiquetaxe, aínda que se permite que os Estados membros apliquen normas nacionais non harmonizadas que prohiban o comercio de produtos alimenticios conformes con esta Directiva, sempre que estean xustificadas por cuestións de protección da saúde pública e dos consumidores.

O Tribunal de Xustiza considera que as disposicións controvertidas da lexislación belga van máis aló do que está permitido polo Tratado comunitario, ao establecer un réxime restritivo da libre circulación de mercadorías. Neste sentido, considera que existen medidas menos restritivas para evitar riscos residuais para a saúde, entre as cales suxire a obrigación do fabricante ou do distribuidor do produto de que se trate de achegar, en caso de dúbida, a proba da exactitude material dos datos de feito mencionados na etiquetaxe.

Como apunta, unha prohibición absoluta de facer constar na etiquetaxe dos produtos alimenticios determinadas indicacións relativas ao adelgazamento ou a recomendacións médicas sen que se examine, caso por caso, a súa posibilidade efectiva de inducir a erro ao comprador, daría lugar a que os produtos que levasen tales indicacións non puidesen ser libremente comercializados nese Estado membro, nin sequera no caso de que estas non fosen enganosas.

Unha medida deste tipo non está de ningún xeito xustificada, ao exceder do que é necesario para alcanzar o obxectivo de protección dos consumidores contra as fraudes; máxime cando no caso de que se as mencións de referencia están cientificamente fundadas, proporcionan aos consumidores unha información adecuada que pode inducirlles a adquirir e a consumir o produto ou a disuadirlles diso.

Para finalizar, o Tribunal de Xustiza establece a vía e a referencia ante o posible carácter enganoso dunha indicación na etiquetaxe dun produto alimenticio, ao indicarnos que serán os órganos xurisdicionais nacionais os que deberán resolver a cuestión, formándose a súa propia opinión tomando en consideración as expectativas que presumiblemente ten un consumidor medio, normalmente informado e razoablemente atento e perspicaz.

Bibliografía

RESOLUCIÓN XUDICIAL

  • Sentenza do Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas (Sala Segunda), de 15 de xullo de 2004. Asunto C-239/02.
NORMATIVA
  • Directiva 1999/4/CE do Parlamento Europeo e do Consello, de 22 de febreiro de 1999, relativa aos extractos de café e os extractos de achicoria (DO L 66, p. 26)
  • Directiva 2000/13/CE do Parlamento Europeo e do Consello, de 20 de marzo de 2000, relativa á aproximación das lexislacións dos Estados membros en materia de etiquetaxe, presentación e publicidade dos produtos alimenticios (DO L 109, p. 29).
  • BÉLXICA: Real Decreto de 5 de marzo de 1987, relativo ao café e aos sucedáneos do café (Moniteur belge de 12 de xuño de 1987, p. 9035),

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións