Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Evolución á baixa do mal das vacas tolas

A análise de casos detectados en 2004 revela unha curva descendente na evolución a longo prazo da encefalopatía esponxiforme bovina

Desde o inicio do «mal das vacas tolas», en novembro de 2000, contabilizáronse en España un total de 492 animais afectados de encefalopatía esponxiforme bovina. A evolución seguida neste tempo, aínda que mantivo unha tónica crecente, apunta a unha diminución de casos en 2004. A maioría dos animais enfermos rexistráronse en Galicia e en Castela e León, como se ha ido evidenciando durante o últimos catro anos. As prevalencias máis altas corresponden a Baleares e Aragón, mentres que a máis baixa dáse no País Vasco.

A evolución seguida pola encefalopatía esponxiforme bovina en España desde que en novembro de 2000 désese a coñecer o primeiro caso en Galicia, garda un patrón similar ao rexistrado no Reino Unido para o mesmo período de tempo. Neste primeiros catro anos apréciase unha evolución ascendente ata que se alcanza un pico máximo que, moi previsiblemente, quedará fixado para o ano 2003; posteriormente evidénciase unha diminución, aínda que cunha pendente menos acusada. Os datos rexistrados ata a data e a súa comparación co patrón seguido noutros países convidan a pensar nunha evolución de máis de dez anos antes que poida darse por erradicada a enfermidade. Neste cuarto ano, dáse unha diminución en valores absolutos do número de casos, o que evidenciaría un control relativo do mal das vacas tolas.

Se a evolución segue como ata agora, o volume total de animais infectados ao longo dos anos poderá considerarse como relativamente baixo, o que confirmaría que as medidas adoptadas para a diminución do risco aos consumidores foron acertadas, xa que se conseguiu acurtar o tempo necesario para apreciar unha diminución nos casos animais. Na maioría dos países, esta diminución apreciouse ao cinco anos de instaurar os controis e prohibir, de forma eficiente, o consumo de fariñas de orixe animal destinadas a vacún. De acordo cos datos, en España este mesmo fenómeno deuse ao tres anos dos primeiros casos.

En Madrid analízanse o 20% de animais maiores de 24 meses mentres que en Estremadura apenas se alcanza o 3%

O número total de casos rexistrados ata agosto de 2004 é de 413 (492 segundo datos publicados onte polo MAPA), cun total de 114 casos descritos durante este ano. En 2001, primeiro ano «real» de evolución, rexistráronse 82 animais enfermos, mentres que a cifra aumentou ata 127 en 2002 e ata 154 en 2003. Polo que se pode apreciar, a tendencia é á baixa.

Análise dos casos

Na análise que damos a coñecer considéranse os datos confirmados polo MAPA ata agosto deste ano. A actualización completa dos mesmos aínda non se deu a coñecer no momento de publicar este informe.

De acordo cos valores considerados nesa data, Galicia, Castela e León e Andalucía son as comunidades autónomas que, en números absolutos, maior cantidade de análise realizan para o control da enfermidade, feito que se ha ido observando durante os últimos anos. De aí podería deducirse que son as que maior esforzo dedican para detectar novos casos. Con todo, o número de cabezas de gando por comunidades autónomas actúa como factor corrector do esforzo. Este primeiro factor de corrección permite calcular a porcentaxe de animais analizados. O cálculo revela que as comunidades que máis análises realizan en relación coa súa cabana bovina continúan sendo Madrid e Canarias (12,68% e 11,28% respectivamente), seguidas por Galicia (9,97%) e Baleares (8,53%).


En todos os casos, no entanto, apréciase unha lixeira diminución na porcentaxe de animais analizados relacionado coa diminución da cabana, co mantemento do esforzo (cada animal analizado é un animal morto, polo que non se pode reanalizar). Iso supón que a maior cantidade de animais sacrificados maior será a reposición de individuos máis novos. No extremo contrario, Estremadura e Aragón non chegan ao 2% (1,71% e 1,57% respectivamente).

A reposición de animais de maior idade por outros máis novos pode introducir un rumbo na comparación. En primeiro lugar porque calquera animal sacrificado con máis de 24 meses de idade, dependendo da comunidade autónoma, ou calquera que morrese na granxa, debe ser analizado para a EEB. En segundo lugar, as prohibicións e controis impostos deben evitar o consumo de fariñas de orixe animal, polo que os datos deberían ter unha mellor correlación cos animais de maior idade.

De acordo con esta última apreciación, en Madrid e Murcia a porcentaxe de animais analizados de máis de 24 meses supera o 20% do total da súa cabana. Sorprendentemente, como o resto de anos analizados, Estremadura, unha comunidade na que o 90% da súa cabana é maior de 24 meses, non se chegou a analizar o 3% dos animais.

Varios poden ser os motivos que expliquen este dato. O primeiro, unha escasa capacidade de sacrificio. É dicir, ao ter poucos matadoiros, non se realizan moitas análises, polo que parte dese esforzo poderíano estar a realizar outras comunidades autónomas nos matadoiros de destino. Por outra banda, unha diminución da demanda non parece apropiado utilizala como xustificación a esa baixa porcentaxe, posto que se considera plenamente recuperada. Outra posible explicación, agora xa corrixida, sería asignar casos a comunidades de sacrificio en lugar das de produción. En efecto, se unha determinada rexión non ten matadoiros suficientes, os animais van a sacrificio a outras áreas xeográficas, polo que aparecerán casos importados. Ante esta situación, os positivos son asignados á comunidade de orixe non á do matadoiro de destino.

A localización dos casos

A aparición de casos positivos, como xa se veu sinalando en informes precedentes, garda relación coa idade da cabana e especialmente co número de vacas leiteiras. No noso país a maior parte da produción de carne baséase en tenreiros (menos de 12 meses), mentres que os animais leiteiros teñen maior idade. A enfermidade, por outra banda, obsérvase en animais de máis de 30 meses. Por todo iso, a probabilidade de atopar animais enfermos será superior en zonas onde predomine a produción de leite.


Tras o primeiro ano de evolución, chamou a atención a situación de Cantabria, xa que cunha cabana importante só se detectaba en novembro de 2001 un único positivo. Con todo, durante 2002 incrementouse o número de forma significativa, xa que se pasou a 7 casos totais. En 2003, detectáronse 4 casos máis e en 2004 outros 5. Estes datos indícannos que a evolución nesta comunidade non é descendente, como no resto, senón que se estabilizou. Aínda que o número de casos sexa baixo, supón preto do 5% nacional.

Se consideramos o número de casos positivos acumulados, segundo a diferente capacidade produtiva dos animais, máis do 60% son vacas leiteiras e preto do 25% son de capacidade mixta (leite e carne). En conxunto suporía máis do 85% do total. A distribución do censo gandeiro non é uniforme nas diferentes comunidades autónomas, como tampouco o é o número de animais maiores de 24 meses. Castela e León, Galicia e a certa distancia Andalucía, son as que maiores cifras acumulan. Con todo, para un total de 413 casos acumulados no noso país ata finais de 2004, o maior número de positivos deuse en Galicia.

Galicia é a comunidade con maior número de casos acumulados e Murcia e Valencia as que menos detectaron

O estudo da cabana debe complementarse con outro parámetro importante como é a demanda dos consumidores. A pesar de que a demanda se recuperou, o número de casos non se disparou como se esperaba. Unha explicación posible sería o sacrificio masivo dos animais de maior idade, o que comportaría eliminar a maior parte dos afectados. En termos de saúde pública, este tipo de actuacións comportan unha notable redución do risco, xa que se asegura que ningún animal enfermo chega ao consumidor. Desde o punto de vista epidemiolóxico, no entanto, a eliminación masiva sen control previo impide coñecer con exactitude a distribución e evolución da enfermidade.

Os datos revelan que nas comunidades con casos confirmados existen grandes diferenzas. A maioría dos casos presentáronse en Galicia (141) e Castela e León (105), seguidas por Cataluña (42), Asturias (33), Baleares (17), Cantabria (16), Estremadura (14), Navarra (13) e Aragón (11). Fronte a comunidades como Galicia ou Castela e León, onde o número é moi elevado pero apréciase unha leve diminución, destacan Navarra e Andalucía, onde non se detectou ningún caso ata o mes de setembro de 2004.

As comunidades con maiores prevalencias do problema continúan sendo Baleares (188 animais analizados para obter un caso positivo) e Aragón (395 análise/caso). A estas comunidades seguen Asturias (501 análise/caso, sendo esta a comunidade que tivo un maior incremento significativo), Cataluña, Navarra, Castela e León, Galicia e Estremadura, todas elas con menos de 1000 análise/caso.

Os resultados mostran as comunidades cunha maior prevalencia de EEB. Confírmase, neste sentido, a evolución dos anos anteriores nos que se aprecia claramente que, conforme avanza o tempo, as diferentes comunidades vanse agrupando naquelas que teñen menos de 1000 análise por caso e aquelas con máis de 1000 análise por caso.

O número de análise media para obter un positivo, a escala nacional, baixou de forma moi importante, posto que de media atopámonos con 850 casos por análises. Debido a que estamos no cuarto ano de evolución, é probable que agora xa se pasase o efecto reductor artificial que tivo o sacrificio masivo de animais sospeitosos nos primeiros meses da enfermidade. En consecuencia, canto máis se analice maior será o número de casos totais, ata que desaparezan os animais afectados. Con todo, os datos non son os definitivos para este ano, xa que as autoridades sanitarias aínda non os actualizaron desde o pasado mes de agosto.

O MAPA DA SITUACIÓN EN ESPAÑA

Como se pode apreciar nos mapas, existe unha uniformidade nos resultados que se van obtendo, de forma que as comunidades autónomas agrúpanse entre aquelas que necesitan menos de 1000 análise para un caso e as que se atopan entre 1000 e 5000. Da mesma forma, apréciase unha uniformidade no esforzo realizado no noso país.

Por outra banda, os mapas evidencian tamén as zonas que maior esforzo realizan nestes momentos no control da enfermidade. Nunha parte nada despreciable do país, a porcentaxe de animais maiores de 24 anos analizados sitúase por baixo do 10%. Só en dúas comunidades, Madrid e Murcia, analízanse máis do 20% dos animais.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións