Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Expertos reclaman un plan de vixilancia sistemático de dioxinas en alimentos

O nivel de dioxinas que conteñen os alimentos que se consumen en España é practicamente descoñecido. Os datos acumulados até a data ofrecen un mapa “imperfecto e fragmentario” da presenza dun contaminante paira o cal non existe un plan nacional de “vixilancia sistemática” que permita a detección de fraudes alimentarias. Pensos e alimentos grasos son, en opinión de expertos reunidos no simposio internacional Dioxin 2002, os principais produtos a seguir.

Neste momento, admite Josep Rivera, presidente do comité científico de Dioxin 2002, o simposio internacional de referencia en contaminante orgánicos persistentes clausurado a pasada semana en Barcelona, o nivel de dioxinas que poida acumularse nos alimentos que se consumen en España é sumamente “imperfecto”. As claves da imperfección habería que buscalas no escaso número de mostras analizadas até a data, na discrepancia existente entre as metodoloxías empregadas paira a análise e na inexistencia dun plan de vixilancia sistemático sobre produtos considerados sensibles. A suma de imperfeccións xera un mapa “fragmentario” sobre o que non é posible nin trazar una liña de evolución nin tampouco facer un seguimento dun eventual foco contaminante.

“En moitos países falta información”, sinala Heidelore Fiedler, membro do Programa de Medio Ambiente da ONU. En informes elaborados conxuntamente pola Organización Mundial da Saúde (OMS) en colaboración coa Axencia paira a Agricultura e a Alimentación (FAO), destaca a especialista, os recontos de datos da última década arroxan una esperanzadora redución do nivel de dioxinas tanto ambientais como en alimentos. A redución, segundo reza nos informes oficiais, é do 50% no mundo occidental. “Pero se trata só dunha media”, matiza de inmediato.

A media está calculada paira os países do norte de Europa, onde se efectúa un seguimento desde a década do oitenta, Xapón, Corea, Estados Unidos e Canadá. Pouco ou nada sábese do resto do sueste asiático e de boa parte de Asia, África e, sobre todo, dos países do Leste de Europa. “A contaminación é maior nas rexións industrializadas”, insiste Fiedler. En especial, naquelas onde curmá a combustión como fonte enerxética. A única excepción, corroborada desde hai anos, é Exipto, onde os niveis son “inusualmente altos”.

Alemaña, Francia ou os países nórdicos europeos, continúa, acumulan series históricas que permiten trazar una liña de evolución “claramente á baixa”. A mellora dos sistemas de combustión, onde se xeran boa parte das dioxinas, terza Rivera, traduciuse nuns niveis ambientais menores aos de fai una década. A conclusión, obtida en forma de media, arroxa reducións drásticas ao longo dos 90. O mesmo obsérvase en Norteamérica ou Xapón, con series “consistentes” elaboradas na segunda metade desta mesma década. Por extrapolación, o cálculo aplícase tamén á área mediterránea pero nestes países, puntualiza a experta da ONU, “a información é escasa”.

Sen datos


A información escasea tamén en España, país no que tan só dous laboratorios, ambos en Barcelona, realizan análises sistemáticas. Un pertence ao Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e outro ao Instituto Químico de Sarrià (IQS). A estes dous sumáronse recentemente o de Algete, pertencente ao Ministerio de Agricultura, e o de Majadahonda, do Ministerio de Sanidade. Un quinto, dedicado principalmente a investigación, acaba de porse en marcha en Alacante. O tres últimos atópanse agora mesmo en fase de consolidación.

Paira os dous principais laboratorios españois a tarefa principal ha consistido no seguimento sistemático de emisións atmosféricas. O do CSIC leva 8 anos monitorizando emisións en 20 puntos de mostraxe, aspecto que lle permitiu detectar reducións significativas, moitas delas vinculadas ao cesamento de actividade de determinadas industrias ou á mellora dos sistemas de combustión de plantas incineradoras. Pero no que refire a alimentos, principal vía de entrada de dioxinas e tóxicos equivalentes ao organismo humano, a situación é ben distinta.

Neste momento, sinala Rivera, é imposible asegurar que o leite de consumo, uno dos produtos máis sensibles, reduciu as súas concentracións de dioxinas respecto de una década atrás. O mesmo podería dicirse respecto de peixe, marisco, aceites ou pensos, os outros produtos sobre os que cabería extremar a vixilancia.

Deles, asegura, o único que pode dicirse é o nivel que presentan “mostras inconexas” das que apenas pode efectuarse seguimento. Ademais, trátase de poucas análises en cada caso, o que dificulta a detección de grandes fraudes “a non ser que se detecte noutros países”. Así ocorreu, por exemplo, nunha partida de pensos contaminados que se produciu en España e cuxa detección se realizou nun laboratorio alemán.

Plan sistemático


Paira evitar esta problemática, Rivera propón un plan de vixilancia sistemático “actualmente inexistente”. Como tal, entende a selección de produtos sensibles, entre os que inclúe ademais dos citados ao leite materno (as dioxinas son contaminantes bioacumulables en tecidos e materias graxas) e os mexillóns -“uno dos produtos máis contaminado”, advirte-, sobre os que se deberían efectuar controis “periódicos e aleatorios”. Ao mesmo tempo, reclama una maior coordinación das administracións autonómica e central paira a xestión de alertas e una homologación segundo os estándares europeos da metodoloxía de análise, hoxe un tanto dispersa.

A resposta do goberno español foi, polo momento, a implementación de controis sobre produtos de comercialización pesqueira (algúns deles procedentes de Angola e Mozambique), cereais e froitas. Os produtos a analizar corresponden, con todo, á cota de obrigado cumprimento que a UE ditaminou paira os seus Estados membros e non a un programa de seguimento global. As análises, os primeiros que poden considerarse sistemáticos iniciáronse o pasado primeiro de xullo.

Pensos e pulpa de cítricos

As maiores contaminacións por dioxinas dos últimos anos teñen na pulpa de cítricos a un dos seus principais protagonistas. A pulpa, de carácter acedo, adoita mesturarse con cal e outros produtos que se incorporan á produción de pensos animais. Entre eles poden atoparse mesmo serrín de piñeiro e outros materiais que poden haberse visto afectados por focos contaminantes. Así ocorreu con partidas producidas en Brasil e que se comercializaron en Europa. A alerta detectouse grazas ao control sistemático de leite materno que se efectúa en Alemaña.

Os pensos son, precisamente, uno dos produtos que na UE están a someterse a maior control. A razón é que as dioxinas que poden conter incorpóranse facilmente á cadea alimentaria tanto si trátase de animais estabulados coma se son peixes de pescifactoría. Sobre estes últimos apenas hai información a pesar de que as explotacións están a proliferar en todo o mundo.

Etiquetas:

dioxinas

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións