Artigo traducido por un sistema de tradución automática. Máis información aquí.

Fin ao bisfenol A para biberóns

O próximo 1 de xuño entra en vigor na UE a prohibición de fabricar biberóns de plástico con bisfenol A por os seus posibles riscos na saúde
Por Marta Chavarrías 11 de Maio de 2011
Img biberones
Imagen: Alicia Voorhies

A finais de xaneiro de 2011, a Unión Europea aprobou unha directiva que prohibe a fabricación de biberóns de plástico con bisfenol A. Desde entón, a industria xa retira de forma voluntaria do mercado estes biberóns e substitúeos por produtos máis seguros. A decisión tomouse a partir do principio de cautela , que establece a prohibición de utilizar unha sustancia a pesar de haber incerteza científica respecto dos seus efectos reais sobre a saúde. Ata agora, os estudos realizados respecto diso relacionaron este composto químico con posibles riscos no sistema hormonal.

O bisfenol A (BPA) utilizouse ata hai pouco para fabricar biberóns. Esta sustancia, cando se quenta baixo certas condicións, pode filtrarse aos alimentos que contén e, por tanto, inxerirse. Unha extensa investigación realizada en 2010 polo comité de expertos da Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) revisou a inxesta diaria tolerable considerada como segura, 0,05 mg/kg por día, e concluíu que esta cantidade debía reconsiderarse porque algúns estudos expuñan incertezas respecto diso. En estudos realizados con animais, demostráronse efectos toxicolóxicos relevantes, como cambios bioquímicos no cerebro. Os expertos recoñecen, con todo, que estes estudos aínda teñen moitas deficiencias e, por tanto, son necesarios máis exames. Debe terse en conta que, tal e como recoñeceu en 2006 a EFSA, os nenos de entre tres e seis meses alimentados con botellas de policarbonato son quen máis se expoñen a esta sustancia, aínda que a dose está por baixo da inxesta diaria tolerable.

Enfoque preventivo

O principio de precaución é aplicable en situacións que provoquen incerteza científica e cando o risco para a saúde humana aínda non se puido demostrar. Fronte a esta falta de probas, a Comisión Europea ha decidido emprender accións para frear a posible nocividad da exposición dos lactantes ao bisfenol A, unha molécula orgánica que se usa na fabricación de biberóns de plástico de policarbonato e que pode liberar pequenas cantidades ao alimento se se quenta a altas temperaturas.

Varios estudos relacionan o uso de bisfenol A en envases de plástico con riscos na saúde

A finais de marzo de 2010, o Goberno danés prohibiu de forma temporal o seu uso na fabricación de materiais de plástico destinados a entrar en contacto con alimentos para nenos ata tres anos. A Comisión pediu entón á EFSA avaliar os motivos da decisión danesa.

Meses máis tarde, en xullo de 2010, outro país, neste caso Francia, anunciou tamén unha prohibición temporal da fabricación, importación, exportación e comercialización de biberóns con BPA. En setembro de 2010, a EFSA emitiu un informe que concluía que esta sustancia é segura ata unha inxesta diaria de 0,05 mg/kg de peso corporal. Segundo os expertos, a exposición de todos os grupos da poboación é inferior a este límite. A pesar de todo, a EFSA expuxo entón algúns interrogantes con respecto a posibles efectos nos nenos e, por tanto, concluíu que se necesitaban máis datos para despexar estas dúbidas.

Afastar discrepancias

A pesar de que os estudos realizados sobre a toxicidade de bisfenol A en animais de laboratorio foron numerosos, tamén o son as discrepancias sobre os resultados, tanto no que se refire a a natureza dos efectos detectados como aos niveis nos que se rexistran. Isto provocou controversia entre a comunidade científica sobre a seguridade desta sustancia. Por mor destas discrepancias, a Organización das Nacións Unidas para a Agricultura e a Alimentación (FAO) e a Organización Mundial da Saúde (OMS) desenvolveron, a finais de 2010, un encontro con máis de 30 expertos que analizaron os efectos adversos para a saúde. Nel participaron tamén a Autoridade Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA) e a Administración de Alimentos e Medicamentos estadounidense (FDA).

Entón, os expertos estimaron que a exposición ao BPA en adultos situábase ao redor de 0,01 e 0,4 mg/kg de peso corporal ao día. En nenos, esta cantidade oscilaba nunha media de 0,1 e 0,5 mg/kg de peso corporal ao día. Para calcular estes niveis, os expertos baseáronse en varios posibles escenarios de dieta, que combinaban o consumo diario no peor dos casos (100% do consumo dos alimentos envasados) e no mellor (25% de consumo de alimentos envasados). Dos estudos de toxicidade elaborados, os expertos concluíron que deberían estudarse outras vías de exposición á sustancia, ademais da alimentaria.

ALTERNATIVAS Ao BISFENOL A Mentres

se analiza a toxicidade do bisfenol A, xa se empezaron a buscar alternativas a esta sustancia, como o aceiro inoxidable, o vidro ou o plástico libre de BPA. O vidro e o aceiro inoxidable utilízanse desde hai décadas con seguridade para fabricar botellas. O aluminio empezou a entrar no mercado tamén como alternativa ás botellas de policarbonato, a pesar de que non se pode utilizar sen unha resina ou revestimento no interior do envase, un aspecto que xerou certa controversia sobre posibles migracións ao alimento. Debido ao emprego xeneralizado de BPA, será difícil atopar un único substituto para todos os usos, e deberá analizarse a funcionalidade e seguridade de calquera material.

As bebidas son un dos alimentos que manteñen un maior contacto co seu envase, a miúdo de plástico. Un dos problemas deste material é a súa vulnerabilidade ás altas temperaturas: canto máis tempo permanece baixo o sol ou a temperaturas de calor, maior será a transferencia de plástico no alimento. Por iso é polo que o principal problema non sexa dos envasadores ou os fabricantes, senón do uso que se faga destes envases.