Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Impacto da tuberculose bovina

Jabalíes e cervos poden transmitir a enfermidade á cabana gandeira e esta, á súa vez, contaxiala aos humanos a través do consumo de leite sen pasteurizar

A tuberculose bovina forma parte dun tipo de tuberculose que poden compartir animais salvaxes, domésticos e persoas. Causada por “Mycobacterium bovis”, moi parecido ao axente que orixina a tuberculose en humanos, este tipo de zoonosis adoita transmitirse do gando aos humanos a través do consumo de leite cru (sen pasteurizar). Este tipo de transmisión, con todo, de cando en cando ocorre xa que o leite que se consome actualmente sométese a un proceso de pasteurización, que elimina da bacteria. Manter un adecuado saneamento do gando e uns rigorosos controis no sacrificio dos animais é clave para a prevención desta enfermidade, aínda que o feito de que os jabalíes compártana e constitúan un dos principais reservorios silvestres dificulta esta tarefa.


Risco para a saúde pública, problemas no comercio internacional de produtos ou un descenso da produción son algúns dos principais problemas asociados á tuberculose bovina. Esta enfermidade, presente sobre todo nos primeiros anos do século XX, cando o consumo de leite sen pasteurizar aínda era moi xeneralizado, debe facer fronte a un problema que gandeiros e produtores consideran fundamental para formular solucións.

E é que animais domésticos (bovinos e ovinos) comparten cos salvaxes, os considerados ungulados (jabalíes e cervos), a capacidade de actuar como hospederos desta microbacteria, ou reservorios, e axentes de dispersión. Á complexidade de garantir a sanidade dos animais domésticos úneselle o contaxio a través dos animais salvaxes, para os que non existen os mesmos protocolos de control. Poden reintroducir a enfermidade na cabana gandeira que estea sa e esta, á súa vez, transmitila aos humanos.

O papel do xabaril
Jabalíes e cervos son os principais reservorios salvaxes de M. “bovis”

Segundo un estudo realizado en 2008 polo Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC), cuxo obxectivo era determinar a relación entre a tuberculose de especies salvaxes e a prevalencia no gando vacún, o 52% dos jabalíes e o 27% dos cervos do Parque Nacional de Doñana deron positivo nas probas de detección do “M. bovis”. Estas cifras puxeron sobre a mesa entón, segundo os responsables da investigación, a importancia que xogan estas especies na transmisión e o mantemento da tuberculose, especialmente tendo en conta que se trata dunha poboación, a dos jabalíes, cun censo moi elevado. Estes datos demostran ademais a compatibilidade destes animais coa microbacteria causante da enfermidade.

Segundo a Asociación Agraria de Novos Agricultores (ASAJA), para frear o risco de transmisión da enfermidade entre especies adoptáronse medidas como a restrición do movemento dos animais ata que os resultados dean negativo. Os datos obtidos ata o momento reflicten que, nos países onde se diagnosticou a enfermidade por M. “bovis” en animais salvaxes, os jabalíes e os cervos son os principais reservorios. De nada serve actuar sobre os animais domésticos se non se aplican tamén medidas de vixilancia sanitaria a estas especies, que ademais teñen un especial interese cinexético, o que aumenta tamén a posibilidade de transmisión ás persoas.

Conscientes da dificultade deste control, expertos de Neiker-Tecnalia iniciaron en 2007 un proxecto, que finaliza este ano, para posibilitar a inmunización do principal reservorio silvestre da tuberculose bovina en España, o xabaril, “como forma de control da enfermidade en animais silvestres que comparten contorna con especies gandeiras”. Algúns dos pasos deste proxecto han ido enfocados a coñecer a resposta inmune do xabaril á vacina.

Evolución epidemiolóxica
A tuberculose bovina pertence ao grupo de enfermidades infecciosas recoñecidas pola Organización Mundial de Sanidade Animal (OIE) por supor un risco tanto para a gandaría como para a saúde pública. “M. bovis” ten a capacidade de enfermar ao 90% dos bovinos e pode afectar ademais a porcinos e ovinos. En 2006 o Ministerio de Medio Ambiente e Medio Rural e Mariño (MARM) facía públicos os datos do informe “Tuberculose bovina en 2006” segundo os cales a prevalencia da enfermidade foi da 0,42% fronte ao 0,31% do ano anterior, o que significaba un aumento da enfermidade tras 20 anos de descenso continuado.

Os expertos atribuíron este aumento, máis que a un repunte da enfermidade, a un incremento do diagnóstico. En 2007, esta zoonosis entraba a formar parte dunha das prioridades da Comisión Europea en materia de enfermidades animais obxecto de erradicación, control e vixilancia, aínda que con menos “impacto zoonótico” que outras enfermidades endémicas.

Control en matadoiros
O control da tuberculose bovina nas explotacións é moi importante xa que se trata dunha enfermidade que pode chegar a causar a morte do animal e producir perdas económicas importantes tanto a gandeiros como a industria alimentaria. No matadoiro, este control tamén é fundamental:

  • Inspección “antemortem”: examínanse os animais antes do sacrificio para detectar se existen sinais provocados pola enfermidade.
  • Inspección “postmortem”: avalíanse os animais despois do sacrificio. Para iso, preséntanse en dúas partes cortadas longitudinalmente ao longo da columna vertebral (canle). Realízase unha observación visual, incisión e palpación dos órganos e ganglios linfáticos. No caso da tuberculose é moi importante a inspección dos pulmóns e os ganglios linfáticos.
  • Resultados da inspección: se se detecta unha lesión tuberculosa dos ganglios dun só órgano, nun só órgano ou nunha parte da canle, esta parte será declarada como non apta para o consumo humano. Se se detectan múltiples lesións será declarada non apta a canle enteira.

O AXENTE PATÓGENO

A tuberculose é unha zoonosis, é dicir, pódese transmitir de animais a persoas e viceversa. As causantes da enfermidade son unhas bacterias pertencentes a “Mycobacterium”: “tuberculose”, “bovis” e “avium”. Hai distintas formas de transmisión, aínda que as máis habituais son a respiratoria, que representa o 80-90% dos casos, e a dixestiva, que significa o 10-20% dos casos, e que se produce a través do leite de vacas tuberculosas ou de leite non pasteurizada.

Os síntomas externos nos animais son moi débiles. Os máis habituais son tose crónica e mastitis (que pode provocar descenso da produción leiteira nos casos máis críticos). O axente responsable da tuberculose bovina pode chegar a sobrevivir de 18 a 31 días, con temperaturas que poden ir dos 24º C aos 43º C se se expón ao sol. Son especialmente vulnerables os tenreiros que se alimentan do leite cru procedente de vacas enfermas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións