Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Intoxicación alimentaria en viaxes combinadas

A responsabilidade dun operador turístico por intoxicación alimentaria durante unha viaxe combinada esténdese aos danos morais que se derivan dela

O Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas pronunciouse hai algún tempo sobre a responsabilidade á que están sometidos os organizadores ou vendedores de viaxes combinadas nos que se inclúen non só a estancia senón tamén as comidas que se serven. Se se incumpre o contrato de prestación de servizos de viaxe combinada por unha intoxicación alimentaria, o consumidor afectado ten dereito a resarcirse non só dos danos físicos padecidos, senón tamén dos danos morais derivados do incumprimento ou a mala execución das prestacións que constitúen a viaxe combinada, e que se traduce na perda do goce das vacacións contratadas.


Unha familia austríaca contratou cunha axencia de viaxes unhas vacacións combinadas (estancia de 14 días con todo incluído) nun club de Turquía. A estancia da familia realizouse integramente no citado Club, que proporcionaba tamén todas as comidas. Aproximadamente oito días despois do inicio das vacacións, a filla menor do matrimonio presentou síntomas de intoxicación por salmonella, cuxa presenza se imputaba ás comidas servidas. Moitos outros clientes tamén enfermaron e presentaron os mesmos síntomas. Tal e como describe a sentenza, a enfermidade, que se prolongou máis aló do final da estancia, provocou accesos de febre ao longo de varios días, trastornos circulatorios, diarrea, vómitos e ansiedade. Os pais da menor víronse obrigados a ter que coidar dela ata o final da estancia.

Unha vez de regreso, e xa finalizadas as vacacións, a familia presentou un escrito de reclamación ao operador dos feitos acontecidos e as consecuencias que se derivaron para a súa filla menor no ámbito do servizo contratado. Despois presentaron unha demanda contra a compañía turística ao non obter resposta, reclamando o pago dunha indemnización por danos e prexuízos.

O preito principal
A Directiva comunitaria recoñece de forma implícita a existencia dun dereito á reparación dos danos que non sexan corporais e si morais

Os xuíces, nun proceso en primeira instancia, déronlle a razón de forma parcial, condenando ao operador ao pago de algo máis da metade da reclamación solicitada, pois a indemnización só contemplaba os sufrimentos físicos causados pola intoxicación alimentaria, e non así a reparación do prexuízo moral causado pola perda do goce de vacacións, pois consideraban que ningunha Lei austriaca prevía expresamente a reparación dun prexuízo moral desta natureza.

O Tribunal de Apelación ante o que se presentou recurso, aínda que compartía o punto de vista do órgano xurisdicional de primeira instancia con respecto ao dereito austriaco, considerou que a aplicación do dereito comunitario sobre viaxes, vacacións e circuítos combinados podería dar lugar a unha solución diferente. Neste sentido, o órgano xudicial austriaco expuxo ante o Tribunal de Xustiza das Comunidades Europeas unha cuestión prejudicial a fin de dilucidar se o artigo 5 da Directiva 90/314/CEE do Consello, de 13 de xuño de 1990, relativa ás viaxes combinadas, as vacacións combinadas e os circuítos combinados, debe interpretarse no sentido de que, en principio, confire ao consumidor un dereito á reparación do prexuízo moral derivado do incumprimento ou da mala execución das prestacións que constitúen unha viaxe combinada. Outras sentenzas do tribunal europeo habían declarado que un órgano xurisdicional nacional está obrigado a interpretar as disposicións do Dereito nacional á luz da letra e da finalidade dunha directiva para alcanzar o resultado perseguido por esta.

A inclusión dos danos morais
O Tribunal de Xustiza considera que o artigo 5, apartado 2, parágrafo primeiro, da Directiva obriga aos Estados membros a adoptar as medidas necesarias para que o organizador de viaxes repare «os danos sufridos polo consumidor por mor da non execución ou mala execución do contrato». A norma comunitaria pretendía eliminar as disparidades existentes entre as normativas e as prácticas dos diversos Estados membros en materia de viaxes combinadas que poden crear distorsiones na competencia entre os operadores establecidos en Estados membros diferentes.

Os prexuízos morais derivados na prestación de viaxes combinadas eran frecuentes nos Estados membros, e debíase estar ás expensas do que as lexislacións de cada un dos Estados tivesen previsto. Non todos os ordenamentos xurídicos prevían a indemnización de danos morais derivados da prestación deste tipo de servizos turísticos. Neste sentido, a obrigación de reparar os prexuízos morais nalgúns Estados membros, e a súa inexistencia noutros, daba lugar a considerables distorsiones na competencia, tendo en conta de que, como destacou a Comisión, observábanse, con frecuencia, prexuízos morais neste ámbito.

No presente caso debemos ter en conta que no ámbito da viaxe combinada contratado quedan incluídas as comidas que se ofrecen durante a estancia. As consecuencias derivadas dunha comida en mal estado que determinou a intoxicación alimentaria da filla menor producen uns danos que van máis aló das lesións padecidas. Ademais determinaron a perda do goce das vacacións familiares. A Directiva comunitaria ten como finalidade principal dar protección aos consumidores, e no marco das viaxes turísticas, a reparación do prexuízo causado pola perda do goce das vacacións ten unha especial relevancia especial para quen as contrata. A norma en cuestión recoñece de forma implícita a existencia dun dereito á reparación dos danos que non sexan corporais, por tanto do prexuízo moral.

O Tribunal de Xustiza conclúe que o artigo 5 da Directiva debe interpretarse no sentido de que, en principio, confire ao consumidor un dereito á reparación do prexuízo moral derivado do incumprimento ou da mala execución das prestacións que constitúen unha viaxe combinada. Por iso, quen ofrece a prestación de servizos de alimentación durante a estancia propia dunha viaxe combinada debe ter en conta este feito, pois a súa responsabilidade pode estenderse, como o presente caso máis aló que á reparación dos danos e prexuízos físicos derivadas de calquera intoxicación alimentaria. O organizador, que é con quen o consumidor contrata a prestación combinada, é quen deberá responder fronte a este en primeira instancia. Quen ofrece directamente ao consumidor o servizo de restauración, dentro ou non da estancia, será quen responderá fronte ao organizador dos danos e prexuízos causados a este por repetición da cantidade abonada ao consumidor en concepto de danos e prexuízos.

A protección do consumidor
O Avogado Xeral, na presentación das súas conclusións, é consciente de que a política de protección do consumidor está a experimentar, desde hai xa algúns decenios, unha interesante e significativa evolución non só nos Estados membros, senón tamén a escala comunitaria. Tras ser obxecto inicialmente de medidas adoptadas de forma esporádica e ocasional con arranxo ao artigo 100 da Tratado CE (actualmente artigo 94 CE, tras a súa modificación), posteriormente a actuación comunitaria en materia de protección dos consumidores atopou, mediante a Acta Única Europea de 1986 primeiro e o Tratado de Maastricht de 1992 despois, unha mención expresa e unha base xurídica máis flexible no artigo 100 A (actualmente artigo 95 CE), para pasar finalmente a constituír de forma autónoma unha das políticas comunitarias do artigo 129 A (actualmente artigo 153 CE).

Deste xeito, expón, aos poucos fóronse adoptando numerosas e importantes Directivas que tiveron directamente en conta a esixencia de protección dos consumidores, conciliándoas coas esixencias derivadas da realización de mercado interior e coa progresiva liberalización da circulación de mercadorías e persoas entre os Estados membros. En particular, ditas Directivas concentráronse en aspectos específicos que, aos poucos, fixeron necesaria unha normativa común, señaladamente polo que respecta ao dereito de contratos e en materia de responsabilidade civil.

A Directiva de referencia, aprobada o 13 de xuño de 19990, relativa ás viaxes, vacacións e circuítos combinados, adoptada así mesmo con arranxo ao artigo 100 A de a Tratado CE, inscríbese de forma expresa no devandito contexto, referíndose especificamente a un sector que representa un aspecto esencial para a realización do mercado interior, tendo en conta do crecente desenvolvemento do sector turístico nas economías dos Estados membros. Neste sentido, a normativa comunitaria debe ter como obxectivo prioritario que os consumidores da UE gocen de condicións comparables sexa cal for o Estado membro en que adquiran unha viaxe combinada.

O ÁMBITO DA RESPONSABILIDADE

Img compra1
No aspecto da responsabilidade contractual precísase o contido da relación triangular que se establece entre o organizador e/ou o detallista, o consumidor e o fornecedor dos servizos, de tal modo que, por regra xeral, considérase que o organizador é o único responsable dos danos causados ao consumidor pola non execución ou a mala execución do contrato.

O artigo 5 da Directiva comunitaria de referencia dispón que os Estados membros adoptarán as medidas necesarias para que a responsabilidade respecto ao consumidor pola boa execución das obrigacións derivadas do contrato recaia no organizador e/ou no detallista que sexan parte do devandito contrato, con independencia de que ditas obrigacións débanas executar el mesmo ou outros prestadores de servizos, e iso sen prexuízo do dereito do organizador e/ou do detallista a actuar contra esoutros prestadores de servizos.

Polo que respecta aos danos sufridos polo consumidor por mor da non execución ou mala execución do contrato, os Estados membros adoptarán as medidas necesarias para que a responsabilidade recaia no organizador e/ou o detallista a menos que dita non execución ou mala execución non sexan imputables nin a estes nin a outro prestador de servizos, porque as faltas observadas na execución do contrato sexan imputables ao consumidor; ditas faltas sexan imputables a un terceiro alleo á subministración das prestacións previstas no contrato e revistan un carácter imprevisible ou insuperable;débanse a un caso de forza maior, ou a un acontecemento que o organizador e/ou o detallista, ou o prestatario, pondo toda a dilixencia necesaria, non podían prever nin superar.

Nos dous últimos casos o organizador e/ou o detallista que sexan parte no contrato estarán obrigados a actuar con dilixencia para prestar asistencia ao consumidor que se atope en dificultades. Ademais, establécense obrigacións para o consumidor, que deberá comunicar canto antes ao fornecedor de que se trate, así como ao organizador e/ou ao detallista, por escrito ou en calquera outra forma adecuada, todo incumprimento na execución do contrato que comprobase in situ. Con todo, esta obrigación deberá mencionarse de forma clara e precisa no contrato.

Bibliografía

Referencia xudicial

  • Sentenza do Tribunal de Xustiza (Sala Sexta) de 12 de marzo de 2002 ditada no asunto C-168/2000, entre Simone Leitner contra TUI Deutschland GmbH & Co. Kg.
Normativa
  • Directiva número 90/314/CEE do Consello, de 13 de xuño de 1990, relativa ás viaxes combinadas, as vacacións combinadas e os circuítos combinados. DOCE número 168/1990, de 23 de xuño de 1990. A Directiva foi incorporada ao noso ordenamento xurídico a través da Lei 21/1995, de 6 de xullo de 1995, reguladora das viaxes combinadas.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións