Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Intoxicacións por cogomelos, un fenómeno otoñal

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Luns, 08deOutubrode2001

Os diagnósticos e tratamentos por intoxicación de cogomelos melloraron co transcurso dos anos, pero tamén aparecen novos casos, sobre os que é necesario investigar. A inexperiencia e os falsos mitos sobre o seu comestibilidad adoitan ser factores craves nos casos de intoxicación.

As intoxicacións por cogomelos adoitan ser colectivas, afectando por igual a homes e mulleres, prodúcense xeralmente no outono e sobre todo durante os fins de semana e días festivos. Na súa maioría, os afectados pertencen ao ámbito urbano e cando os síntomas requiren dunha consulta médica o recurso máis utilizado son os servizos de urxencias dun hospital.

Este é o retrato robot que debuxa Josep Piqueras, médico do Servizo de Hematología do Hospital Vall d’Hebron, e que se corresponde cos dous terzos das visitas recibidas no citado centro. Desde 1982 até 1999, 615 pacientes acudiron aos servizos de urxencia do hospital Vall d’Hebron en Barcelona por intoxicación de cogomelos e fungos. “Estes son os casos que debido á súa gravidade acabarán visitando os servizos de urxencias”, comenta Piqueras. Segundo o experto, representan máis ou menos a metade dos que se producen.

En xeral, pode esperarse una incidencia de 5-10 casos por millón de habitantes e ano, é dicir, de 200 a 400 casos anuais en España, segundo datos epidemiolóxicos. O 40% dos casos é catalogado como intoxicación grave (tipo Amanita phalloides), cunha mortalidade que se sitúa ao redor do 10%; un 50% son gastroenterite, máis ou menos severas, que se solucionan sen complicacións nun par de días; e o 10% restante son diversos tipo de intoxicacións que, en xeral, son de escasa gravidade.”

A pesar da severidade das cifras, o índice de mortalidade por esta causa descendeu significativamente nos últimos anos. “Entre 1919 e 1939 a mortalidade alcanzaba o 30,7%, mentres que entre 1982 e 1997 situouse nun 7,2%”. As campañas de difusión desde os diferentes departamentos de sanidade serviron paira sensibilizar ao gran público sobre que riscos son evitables na recolección e consumo de cogomelos no monte.

No entanto, este tipo de intoxicacións continúan sendo relevantes. Proba diso son os datos recolleitos polos centros de información toxicolóxica de Estados Unidos. “Seis de cada mil chamadas rexistradas están relacionadas coa intoxicación por cogomelos ou fungos” explica Piqueras.

O factor humano

“Paira quen non saben, todos os cogomelos parécense”, afirma Piqueras. E é que o factor humano é a orixe de moitas das imprudencias que se cometen na recolección. Son moitos os que non saben distinguir un fungo comestible doutro tóxico. E moitos máis os que se deixan levar por falsos mitos, devanditos ou tradicións populares acerca da súa toxicidade. Por exemplo, ennegrecer unha moeda de prata ou mentres se cociñan, un “suposto” bo aspecto, ou si foron “picadas” por algún animal, son algúns dos argumentos que levaron a máis dunha intoxicación.

Paira os novos afeccionados, as visitas guiadas por sociedades micolóxicas, con expertos neste campo, convértense nun curso básico paira coñecer máis datos sobre o mundo micolóxico e tamén ser respectuoso coa natureza á hora de colléitaa.

Dous tipos de intoxicacións

Desde o punto de vista clínico, segundo o Instituto Nacional de Toxicoloxía, as intoxicacións clasifícanse en dous grandes grupos en función do período de incubación. O primeiro grupo está formado polas que teñen un período de incubación curto, entre 30 minutos e catro horas despois da inxesta. Este tipo de intoxicacións, xeralmente leves, adoitan caracterizarse por síndromes de tipo alucinógeno (por fungos dos xéneros Psilocybe, Paneolus, Stropharia, Conocybe, Inocybe, Copelandia e Pluteus); gastrointestinal (Entoloma lividium e outras especies dos xéneros Russulas, Lactarius, Boletus, Clitocybe e Agaritus, entre outros); panteriano (producido por Amanita muscaria e Amanita pantherina); coprínico (cogomelos do xénero Coprinus); ou sudoriano (polas dos xéneros Clitocybe e Inocybe).

O segundo grupo engloba aquelas intoxicacións que se presentan cun período de incubación longo, cuxos síntomas aparecen pasadas as seis horas da inxesta, aínda que o tempo medio adoita situarse entre as 9 e as 15 horas. Son as intoxicacións máis graves, causadas por cogomelos hepatotóxicas (Amanita phalloides, A.verna, A.porrinensis e algunhas especies do grupo xénero Galerina e Lepiota), nefrotóxicas (fungos do xénero Cortinarius, en especial Cortinarius orellanus) e hidrazínicas ( Gyromitra esculenta, G.gigas, G.infula e Morchella esculenta). Nestes casos, a complicación deriva de tárdeo que se manifestan os síntomas e das graves consecuencias que poden implicar, como a perda da función renal ou hepática.

A eficacia do tratamento depende en boa medida da rapidez coa que se actúe. Segundo Piqueras, que a persoa afectada permaneza tranquila e hidratada son as pautas básicas ata que chega a visita do médico. E insiste na urxencia nos casos nos que se sospeite a inxesta de Amanita phalloides así como conservar algunha mostra do cogomelo inxerido paira establecer un diagnóstico máis rápido.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións