Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridade alimentaria

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Josep Maria Bonmatí, presidente de AECOC

A rastrexabilidade permite evitar a fraude, de maneira que tamén contribúe na protección do consumidor

  • Autor: Por
  • Data de publicación: Venres, 17deXuñode2005

Seguir os pasos de produción dun alimento é, desde o 1 de xaneiro de 2005, unha opción posible tras a aprobación do Regulamento (CE) 178/2002. A medida lexislativa ten como principal obxectivo seguir todos os movementos dos alimentos, desde a súa orixe ata que chega ao consumidor. Garantir a rastrexabilidade dos alimentos converteuse nunha das principais tarefas do sector alimentario. Neste sentido, a Asociación Española de Codificación Comercial (AECOC), que preside Josep Maria Bonmatí, realiza traballos que abarcan todos os elos da cadea de subministracións, tanto fabricantes como lonxas, almacenistas e distribuidores de produtos. As medidas adoptadas neste ámbito nacen co fin de dar resposta á demanda, cada vez máis crecente, de maiores garantías de seguridade dos alimentos e de protección dos consumidores.

Da granxa á mesa?

Foi unha lema xurdido hai 10 anos para ilustrar a necesidade dun control sobre o trazado dos alimentos desde a súa orixe ata o seu consumo. Moito se falou de rastrexabilidade desde entón. As crises alimentarias vividas ao longo deste tempo aceleraron o proceso de regulación administrativa desta rastrexabilidade. Agora, e desde o 1 de xaneiro do 2005, todo operador alimentario, produtor, transformador ou distribuidor ten a obrigación legal de saber quen lle vendeu un produto concreto e quen é o receptor da mercadoría vendida.

Que é a rastrexabilidade?

A rastrexabilidade é unha ferramenta para a seguridade alimentaria e, na mesa redonda que celebramos enmarcada no I Semana da Seguridade Alimentaria, puidemos coñecer, da man dos máis recoñecidos expertos nacionais nesta cuestión, as súas implicacións internas e externas. A rastrexabilidade naceu cun enfoque integral da cadea de subministración e isto require a colaboración de todos os operadores económicos para que, xuntos, podamos garantir un elevado nivel de seguridade alimentaria, saúde animal, benestar animal e calidade dos produtos fitosanitarios de principio a fin.

E que é AECOC?

AECOC é, con máis de 20.500 compañías asociadas, a única asociación empresarial española na que fabricantes e distribuidores traballan conxuntamente para a mellora do sector de gran consumo. A nosa asociación profesional abarca todos os elos da cadea de subministracións, tanto fabricantes como lonxas, almacenistas, operadores loxísticos e distribuidores de produtos. A misión de AECOC é a de contribuír a mellorar as relacións entre fabricantes e distribuidores, co fin de achegar o maior valor ao consumidor. Dito doutro xeito, propuxémonos identificar oportunidades de mellora na cadea de produción e a través da colaboración entre as empresas que a conforman. A nosa faceta máis coñecida, con todo, é a estandarización de sistemas de identificación automática e intercambio electrónico de datos. AECOC forma parte dunha organización internacional presente en máis de 100 países. Deste xeito, a estandarización promovida desde AECOC constitúe unha extensión da utilizada en todo o mundo.

Como se concreta a función da rastrexabilidade nesa cadea de produción estandarizada?

“AECOC promove a estandarización da etiquetaxe mediante un código de barras e a información electrónica de datos”

Nos últimos anos a rastrexabilidade converteuse nun concepto fundamental para as empresas agroalimentarias. Nos sectores de produtos perecedoiros, e especialmente en froitas e hortalizas, algunhas empresas implantaron xa sistemas de rastrexabilidade por esixencia dos seus clientes estranxeiros antes mesmo da aparición do RE 178/2002. En cárnicos, a regulación da carne de vacún provocou igualmente a adaptación do sector e o posterior cumprimento.

Para habilitar a rastrexabilidade é moi importante que as empresas rexistren a información crítica en cada un dos elos da cadea. Así, disponse ao fin de sistemas de rexistro de información e bases de datos preparadas para iso. Ademais, disporase publicamente dunha información de rastrexabilidade que deberá aparecer na etiqueta dos produtos. Esta información é parte da identificación do produto e é a que serve de clave ao consumidor.Actualmente, as empresas están inmersas en proxectos de mellora da rastrexabilidade interna. Cada empresa organiza a súa rastrexabilidade en función dos seus procesos internos, o volume de produción ou o investimento realizado, entre outros.Para iso, é necesario que todas as empresas da cadea de subministracións falen unha linguaxe común e establezan mecanismos de colaboración para compartirinformación de forma eficiente. E é aquí onde a misión da AECOC faise máis patente: promovendo a estandarización da etiquetaxe mediante un código de barras e a transmisión electrónica de datos.

E a seguridade está servida…

A seguridade alimentaria é o froito dunha determinada forma de desenvolver as actividades que compoñen o conxunto da cadea alimentaria. Falamos dunha seguridade solidaria, subxectiva, aínda que tamén vulnerable. Preténdese que forme parte de todo produto como algo intrínseco e non necesariamente máis caro.A administración sanitaria xa non é a única responsable nin a única garante da seguridade alimentaria. O consumidor identificou a todos os “actores” da trama e esixe a todos garantías de seguridade. Por medio da rastrexabilidade, dispomos dun sistema de xestión e identificación de produtos ao longo de toda a cadea de subministración. Elimina o anonimato, á vez que rastrexa e identifica os problemas. Permite responder con precisión ás demandas de seguridade e evita xeneralizar medidas cautelares (principio de precaución). En consecuencia, todos os produtos terminados identifícanse a partir de aquí mediante un número de lote ou código de fabricación.

Cando dixo que a seguridade alimentaria “trazada” é vulnerable, a que se refería?

A que rastrexabilidade non é sempre sinónimo de seguridade alimentaria. Con todo, a súa aplicación implica control, coñecemento e responsabilidade.

Suponse que a calidade tamén sae gañando.

“Rastrexabilidade non é sempre sinónimo de seguridade alimentaria, aínda que a súa aplicación implica control, coñecemento e responsabilidade”A implantación dun sistema de rastrexabilidade garante un produto de mellor calidade, xa que permite diminuír os riscos relativos á súa seguridade, localizando e retirando da cadea alimentaria os produtos que presenten risco para a saúde dos consumidores ou que non cumpran cos criterios de calidade estipulados. A rastrexabilidade permite evitar a fraude, de maneira que tamén contribúe na protección dos intereses dos consumidores. Ademais, permite así mesmo mellorar a produtividade e os niveis de produción, á vez que proporcionar unha información máis precisa ao consumidor ou aos responsables de niveis intermedios que integran a cadea alimentaria. Doutra banda, non esquezamos que para garantir que a información verdadeira chega ao consumidor é necesaria a verificación da eficacia dos sistemas de rastrexabilidade mediante auditorias.

Supoñamos que compro un solombo e quero coñecer todos os seus trazos.

No caso particular da carne e os produtos cárnicos, tal e como se dixo na mesa redonda, a rastrexabilidade debe incluír todos os elos da cadea desde a produción (orixe, xenética, alimentación, instalacións, medicacións, coidados sanitarios, transporte ou controis) ata chegar ao consumidor (tipo de carne ou produto cárnico, sistema de envasado, opinión do consumidor, etc.). Por tanto, a aplicación da rastrexabilidade iníciase nas granxas e inclúe matadoiros, salas de despezamento, elaboración de produtos derivados, distribución e almacenamento. Trátase dun proceso horizontal, á vez que vertical.

Horintozal e vertical?

A rastrexabilidade é horizontal, no sentido que afecta a todos os alimentos e operadores da cadea alimentaria. Con todo, algúns produtos están suxeitos tamén a unha rastrexabilidade vertical, ou sexa, a unhas normas específicas ou propias para a aplicación da rastrexabilidade. Un destes produtos é a carne de vacún.

As vacas tolas achegaron cordura á cadea alimentaria.

A partir da crise orixinada pola encefalopatía esponxiforme bovina en 1996, e posteriormente en 2000, a rastrexabilidade en vacún adquiriu unha granrelevancia, xa que constitúe un dos alicerces fundamentais para tentar reestablecer a confianza dos consumidores e tamén dos produtores.En gando vacún, e desde 1998, é obrigatoria a identificación individual dos animais mediante crotales (dúas marcas auriculares cun código numérico de 14caracteres), un documento de identificación bovina (DIB), libro de rexistro das explotacións e unha base de datos a nivel nacional (información de todosos animais de todas as explotacións). Toda a información do DIB, así como os datos sanitarios e de curmás inclúese na base de datos existente a nivel estatal. Durante o sacrificio dos animais no matadoiro engádese á información contida no DIB a data de sacrificio. Despois, notifícase á Administración o sacrificio dos animais e envíaselle o DIB complementado como máximo 7 días despois do sacrificio. Por tanto, a identificación do animal á súa chegada ao matadoiro está sempre garantida.

Todo resumido nunha etiqueta que os consumidores deberemos aprender a manexar.

A etiquetaxe e identificación é imprescindible para garantir a rastrexabilidade, como establece o Real Decreto 1698/2003. Neste Real Decreto fálase especificamente da rastrexabilidade relativa á etiquetaxe, especificando a información obrigatoria que teñen que rexistrar (ademais de cumprir co sistema de etiquetaxe)todos os axentes económicos e organizacións, xa sexan matadoiros, salas de despezamento, almacéns frigoríficos, establecementos de elaboración de carne picada e puntos de venda ao consumidor final. A interrelación de todos estes rexistros de etiquetaxe realizados ao longo da cadea alimentaria permitirá coñecer, para un determinado produto, todas as características do animal ou animais de procedencia.

En que marco legal cabe situar este control da seguridade alimentaria por medio da rastrexabilidade?

A seguridade dos alimentos e a protección dos intereses dos consumidores preocupan cada vez máis en todo o mundo. A proposta da Comisión Europea, o Parlamento Europeo e o Consello da Unión Europea adoptaron no seu día o Regulamento 178/2002, que establece o marco xeral da seguridade alimentaria en Europa e que se considera como prioridade na actual axenda política europea. Para máis acenos, no artigo 18 da Sección IV do Capítulo II do Regulamento 178, establécese a obrigatoriedade de dotar ás cadeas de produción de sistemas de rastrexabilidade para os alimentos e a partir do presente ano. No devandito regulamento defínese a rastrexabilidade como a posibilidade de atopar e seguir o rastro, a través de todas as etapas de produción, transformación e distribución, dun alimento, un penso, un animal destinado á alimentación ou unha sustancia incorporada aos alimentos.

TRAZANDO RUTAS

Img codigo1
Ao mes da celebración do I Semana da Seguridade Alimentaria e obedecendo a un acordo asinado por Fira de Barcelona e AECOC, a Cidade Condal albergou tamén os días 16-18 de marzo o I Foro da Rastrexabilidade. O seu obxectivo, segundo os organizadores, foi dar resposta aos interrogantes que expón a nova lexislación europea sobre rastrexabilidade que entrou en vigor o pasado xaneiro, á vez que ofreceu aos profesionais do sector as mellores ferramentas para a súa implementación e desenvolvemento.

O encontro estruturouse en dous grandes espazos: o I Congreso AECOC de Rastrexabilidade e Radiofrecuencia de Identificación, por unha banda, e unha área de exposición, por outro, que agrupou ás principais empresas de tecnoloxía e servizos de rastrexabilidade e radiodrecuencia de identificación (RFID).
Devandito foro respondeu, así, a unha demanda de directivos e responsables das áreas de calidade, loxística, cadeas de subministración e sistemas de fabricación e distribución.

No curso do congreso presentouse a rastrexabilidade e os seus requisitos administrativos, con casos prácticos que ilustraron a súa implantación xa en distintas compañías do país. O congreso abordou tamén a situación actual e as perspectivas de futuro da RFDI, tanto desde o punto de vista tecnolóxico como de negocio.


Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións