Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artículo ha sido traducido por un sistema de traducción automática. Más información, aquí.

Legalidade das bebidas alcohólicas

O Goberno español «aparca» a norma que prohibía a venda de bebidas alcohólicas a menores pola forte polémica desatada entre produtores de viño, cervexa e outras bebidas

img_cerveza2p 4

As bebidas alcohólicas han estado no punto de mira das autoridades sanitarias, como antes estívoo o tabaco. Atendendo aos datos expostos por prestixiosas organizacións internacionais, e recolleitos pola propia norma, o asunto non é para menos, especialmente se atendemos ao risco ao que se acha exposta a sociedade polo consumo de alcol e, en particular, nenos, novos e adolescentes. Pero ante a conflitividade exposta cos sectores afectados, o Goberno español ha deixado atrás a tramitación do Anteproxecto de Lei de Medidas Sanitarias para a Protección da Saúde e a Prevención do Consumo de Bebidas Alcohólicas por Menores tras desatar unha forte polémica entre produtores de viño, cervexa e outras bebidas alcohólicas denominadas tradicionais.

As medidas adoptadas coas bebidas alcohólicas pretendían atallar o problema, como así se fixo no seu día co tabaco, desde a base. A protección dos menores fronte a posibles hábitos e prácticas non desexables respecto ao consumo de alcol era unha das prioridades, así como fomentar, en función das distintas contornas xurídicas, normativos ou autorreguladores, mecanismos eficaces de control nos sectores da promoción, a comercialización e a distribución.

O obxectivo era, ante todo, protexer a saúde dos menores previndo o dano que pode producir o consumo de bebidas alcohólicas. Desta forma, pretendíase conseguir beneficios sanitarios mediante a adopción e a promoción de medidas que garantisen que o desenvolvemento dos menores realizásese nunha contorna saudable, protexido das consecuencias negativas asociadas ao consumo do alcol. Ademais, pretendía achegar información e educación sobre os efectos que produce devandito consumo na súa saúde, como así sucedeu, segundo expuñan, en países da nosa contorna, cuxa experiencia pretendían aplicar.

Algunhas normas autonómicas si cobren algunhas intervencións neste campo, e mesmo consideraron ás bebidas alcohólicas como drogas institucionalizadas susceptibles de producir efectos nocivos e de crear dependencia ao consumidor. Unha circunstancia que ata a data non foi informada o consumidor, como así se decidiu facer con posterioridade con respecto ao tabaco e a través da etiquetaxe.

Estratexias de protección ao menor
O contido do Anteproxecto de Lei estaba en sintonía coas actuacións previstas en estratexias europeas promovidas pola Oficina Rexional Europea da Organización Mundial da Saúde (OMS) e a Comisión Europea, e coas Conclusións do Consello de 5 de xuño de 2001, sobre unha estratexia comunitaria para reducir os danos derivados do consumo de alcol e, de forma máis específica, a Recomendación do Consello de Ministros de Sanidade, de 5 de xuño de 2001, sobre o consumo de alcol por parte dos mozos e, en particular, dos nenos e adolescentes. As medidas a adoptar pretendían frear o incremento da accesibilidade a bebidas alcohólicas por parte dos menores así como a proliferación dos estímulos ao seu consumo, que de forma negativa contribuíron a que non teñan en conta o risco asociado e as súas posibles consecuencias para a saúde.

Informe sobre saúde
O alcol é o terceiro factor de risco para a saúde das persoas en países desenvolvidos, segundo a OMS
En España, as autoridades sanitarias han alertado sobre o aumento, nos últimos anos, do consumo de alcol en menores de idade. Os indicadores determinan que cada vez son máis os menores que consomen bebidas alcohólicas a idades moi temperás, cun incremento considerable das cantidades de alcol consumidas. O panorama exposto é potencialmente perigoso. E é que segundo datos do Informe sobre a saúde no mundo 2002 publicado pola Organización Mundial da Saúde (OMS), e que recolle o Anteproxecto de Lei, o alcol é o terceiro factor de risco para a saúde dos cidadáns nos países desenvolvidos, a curta distancia do tabaco e a hipertensión arterial.

Neste sentido, a norma «aparcada» consideraba de especial gravidade o caso do consumo de alcol por adolescentes, xa que pode provocar trastornos endocrinos e alteracións no metabolismo óseo. Os estudos expostos e outros datos científicos conclúen, sen andrómenas, que o cerebro adolescente é moi sensible á inhibición aguda que o etanol produce sobre a maduración do sistema nervioso central, podendo ocasionar trastornos da memoria e da aprendizaxe. Ademais, determinan que unha exposición temperá ao alcol incrementa as probabilidades de sufrir dependencia ao mesmo na idade adulta.

Droga institucionalizada
Legalmente, as bebidas alcohólicas son consideradas como un alimento. Con todo, o que quizais é máis descoñecido é o feito de que, desde fai xa uns cuantos anos, teñen, ademais, a consideración de «drogas institucionalizadas», e ninguén puxo o berro no ceo. Quizais, por descoñecemento de tan singular tratamento legal, e que as sitúa, nin máis nin menos, que ao mesmo nivel que outros produtos de consumo, como o tabaco, que no seu día foi obxecto de medidas contundentes, tanto a nivel de etiquetaxe como de publicidade, promoción e patrocinio.

As bebidas alcohólicas, xunto co tabaco e outras sustancias, recibiron por parte de diferente lexislación autonómica o tratamento de droga, que inclúe no seu ámbito todas as sustancias que, administradas por calquera vía, sexan capaces de provocar cambios na conduta, producir efectos nocivos para a saúde e o benestar físico ou psíquico e crear dependencia e, en xeral, todas aquelas que poidan modificar unha ou máis funcións do organismo. Con esta consideración legal parece quedar acreditado que as bebidas alcohólicas, a parte de todas as consideracións beneficiosas que lle quixeron atribuír numerosos estudos científicos, e ao amparo doutras normativas específicas de promoción de certos produtos, son susceptibles de producir efectos nocivos e de crear dependencia ao consumidor.

Unha circunstancia que, resaltada legalmente, en ningún caso foi informada nin detallada na súa etiquetaxe ao consumidor, nin se considerou de obrigado cumprimento para as autoridades sanitarias ata a data, como así se impuxo nalgúns países sobre certos efectos nocivos dalgunhas bebidas alcohólicas e, en casos particulares, respecto de consumidores dignos de maior protección en situacións de risco, como mulleres embarazadas.

As diferentes lexislacións autonómicas así o estableceron con anterioridade no marco das súas competencias de sanidade. A lexislación catalá foi pioneira nesta materia. A Lei catalá 20/1985, de 25 de xullo, de prevención e asistencia en materia de sustancias que poden xerar dependencia, actualmente en vigor, determina no seu artigo 3.1 as sustancias que poden xerar dependencia, que non son outras que as drogas non institucionalizadas, as bebidas alcohólicas, o tabaco, certos medicamentos e algúns produtos de uso industrial ou diverso. E define como dependencia «o estado psicoorgánico que resulta da absorción repetida dunha sustancia, caracterizado polo desencadenamiento no organismo dunha serie de forzas que impulsan ao consumo continuado da referida sustancia».

A lexislación canaria, moito máis recente, Lei 9/1998, de 22 de xullo, sobre prevención, asistencia e inserción social en materia de drogodependencias, determina no seu artigo 2 o concepto de droga. «Para os efectos da presente lei enténdense por drogas todas aquelas sustancias que administradas por calquera vía, sexan capaces de provocar cambios na conduta, producir efectos nocivos para a saúde e o benestar físico ou psíquico, crear dependencia e, en xeral, todas aquelas que poidan modificar unha ou máis funcións do organismo». Teñen tal consideración, entre outras, as bebidas alcohólicas. O citado artigo considera como drogas institucionalizadas, tanto ás bebidas alcohólicas como ao tabaco.

Na actualidade, e ao amparo do que dispón o Regulamento CE número 1924/2006, do Parlamento Europeo e do Consello, de 20 de decembro de 2006, relativo ás declaracións nutricionais e de propiedades saudables nos alimentos, debe terse en conta que unicamente nas bebidas cunha gradación inferior ou igual ao 1,2 % en volume de alcol poderán figurar declaracións de propiedades saudables e nutricionais.

O DEREITO Á SAÚDE

A Constitución española consagra o dereito de todos os cidadáns á protección da saúde. A seguridade, a saúde e os intereses económicos dos consumidores deben quedar garantidos polos poderes públicos mediante procedementos eficaces. A Lei Xeral para a Defensa dos Consumidores e Usuarios determina como dereito básico a protección contra os riscos que poidan afectar a súa saúde ou seguridade, especificando que os dereitos dos consumidores e usuarios serán protexidos prioritariamente cando garden relación directa con produtos de uso ou consumo común, ordinario e xeneralizado.

As bebidas alcohólicas, como alimentos que son, están consideradas produtos de uso ou consumo común, ordinario e xeneralizado. As comunidades autónomas, con competencias exclusivas na defensa do consumidor, tamén determinaron como dereitos básicos dos consumidores e usuarios a protección fronte aos riscos ou danos que poidan afectar á súa saúde ou seguridade. Desta forma, practicamente a totalidade das comunidades autónomas han aprobado normas para reducir o dano ocasionado polo consumo de alcol nos menores de idade, ben de forma específica ou en regulacións máis amplas, como leis de menores, drogodependencias, ou seguridade cidadá, con contidos e limitacións variables en canto á idade mínima para a adquisición de bebidas alcohólicas, así como respecto das prohibicións e limitacións da venda e consumo das mesmas e da súa promoción e publicidade.

Garantir o dereito á saúde e o benestar compete aos poderes públicos, que deben organizar e tutelar a saúde pública a través de medidas preventivas e das prestacións e servizos necesarios. Para contribuír á efectividade deste dereito, como expresaba o propio Anteproxecto, a Lei Xeral de Sanidade, estableceu a obrigación das administracións públicas sanitarias de orientar as súas actuacións prioritariamente á promoción da saúde e a prevención das enfermidades, evitar as actividades e produtos que, directa ou indirectamente, poidan ter consecuencias negativas para a saúde e regular a súa publicidade e propaganda comercial. Neste sentido, consideraron prioritaria a protección dos menores de idade.

Bibliografía

NORMATIVA

  • Anteproxecto de Lei de Medidas Sanitarias para a Protección da Saúde e a Prevención do Consumo de Bebidas Alcohólicas por Menores. Última versión dispoñible ata a data de 12 de febreiro de 2007.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións