Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Límites legais ás micotoxinas

A Unión Europea ha fixado novos límites paira a patulina, una micotoxina presente en produtos derivados da mazá

A última regulación comunitaria sobre micotoxinas foi adoptada o pasado mes de agosto. Agora tocoulle a quenda á patulina, una micotoxina producida por diversos tipos de fungos que se presenta de forma especial nos produtos derivados da mazá. Os novos contidos máximos «en zumes de froita, zumes concentrados de froitas, néctares de froita, bebidas espirituosas, sidra e outras bebidas fermentadas derivadas de mazás ou que conteñen zume de mazá» foron fixados por un Regulamento comunitario, que será aplicable a partir do próximo un de novembro de 2003. A norma veu acompañada por outras disposicións menores, a fin de completar un marco regulador que presenta serias dificultades paira garantir dunha forma absoluta a protección da saúde e a seguridade dos consumidores, especialmente a daqueles grupos máis vulnerables, como son os nenos de pouca idade.

Neste sentido, a Comisión, por unha banda, ditou una Recomendación co obxectivo de previr e reducir a contaminación por patulina, e na que se recolle un «Código de Prácticas» para que sexa aplicado por todos os operadores da industria de elaboración de mazás; e por outro, aprobou una Directiva, pola que se fixan os métodos de toma de mostras e de análises paira o control oficial do contido desta sustancia en produtos alimenticios.

A situación legal
O coñecemento sobre a maior parte de micotoxinas dificulta o establecemento de límites tolerables en saúde humana e animal

A adopción de medidas lexislativas sobre micotoxinas é una cuestión máis ben recente. E é que hai que ter en conta que fai apenas 40 anos que se descubriron as aflatoxinas e os seus potenciais efectos paira a saúde humana. As únicas que contan con regulación específica a nivel comunitario son as aflatoxinas, a ocratoxina A (OTA), e agora, a patulina.

Polo que respecta ás aflatoxinas, declaradas oficialmente como sustancias carcinógenas genotóxicas, un Regulamento comunitario de 2001 fixa os niveis máximos permitidos en cacahuetes, noces, froitos secos, cereais e no leite; e outro, aprobado en 2002, fixa os límites máximos paira diferentes especias, como o chile, cayena, pemento, pementa, noz moscada, jengibre e cúrcuma. No que refire á ocratoxina A (OTA), os contidos máximos permitidos na UE paira os cereais e os seus derivados, así como paira as uvas pasas, foron establecidos por un Regulamento aprobado en marzo de 2002.

Coa aplicación dos límites establecidos paira a patulina en novembro de 2003 complétase, no ámbito comunitario, e de momento, una regulación específica sobre micotoxinas en alimentos destinados a alimentación humana. Referente a alimentación animal, un Real Decreto aprobado en xuño de 2001 só fixa límites paira a aflatoxina B1, e con respecto a materias primas destinadas á elaboración de pensos, alimentos completos e alimentos complementarios.

Máis aló das nosas fronteiras, a situación legal é moi complexa. Os intereses contrapostos entre países produtores e países consumidores impediu un enfoque harmonizado sobre a cuestión. En non poucos casos, incluso a situación é máis grave, pois non contan con regulamentación específica sobre a materia. Un informe, elaborado por Enedina Lucas Viñuela, consultora internacional da FAO, determina que na actualidade 77 países contan con regulamentacións específicas, 13 non teñen ningunha e doutros 50, a maioría africanos, non se dispón sequera información. Pola súa banda recoñécese que a maioría das regulamentacións existentes refírense a aflatoxinas, e que paira o seu establecemento inflúen determinados factores, tanto de índole científica como non científica, que son:

  • Dispoñibilidade de datos toxicolóxicos
  • Dispoñibilidade de datos sobre a presenza de micotoxinas en varios produtos básicos
  • Coñecemento da distribución das concentracións de micotoxinas nos lotes
  • Dispoñibilidade de métodos analíticos
  • Lexislación noutros países cos que existen contactos comerciais
  • Necesidade de abastecemento de alimentos suficiente

Impotencia legal e boas prácticas
Desde a propia Comisión Europea recoñécese, a través da regulamentación aprobada, a problemática que suscitan as micotoxinas paira a saúde humana. Son sustancias, nalgúns casos, paira as que non existe ningún limiar por baixo do cal non se observaron efectos nocivos. E recoñece que non é posible, no caso das aflatoxinas -por exemplo- fixar una dose diaria tolerable, posto que non é posible eliminalos completamente co estado actual dos coñecementos científicos e técnicos, nin coas melloras nas prácticas de produción e almacenamento.

A única solución legal ao problema que suscitan non foi outra que fixar os límites no nivel máis baixo posible, paira seguidamente solicitar un esforzo por parte de todos os intervinientes na cadea alimentaria, mellorando as condicións de produción, colleita e almacenamento, especialmente, coa finalidade de reducir o desenvolvemento dos mohos.

A redución de micotoxinas debe efectuarse «con todos os esforzos que sexan posibles», segundo dispón o lexislador comunitario. Neste sentido, a última regulación contempla a participación da industria de elaboración de mazás dun «Código de prácticas» paira a prevención e a redución de contaminación por patulina. O Código establece dous tipos de recomendacións: incidir nas boas prácticas agrícolas (BPA) e nas boas prácticas de fabricación (BPF). Trátase de principios xerais paira previr a contaminación por esta micotoxina que deberán, no seu caso, adaptarse a cada ámbito concreto, tendo en conta as variedades de mazás, o clima, as instalacións de almacenamento e as condicións de produción, entre outros factores. Ás autoridades comunitarias non lles cabe ningunha dúbida de que as “Boas Prácticas” adoptadas axudarán eficazmente a reducir o risco de contaminación por patulina, dado que a súa presenza é posible mesmo en froitos aparentemente sans, polo que esta non é eliminada totalmente suprimindo todos os que visiblemente aparecen estragados e danados.

CARA A UNHA LEXISLACIÓN REALISTA

Img comida2
A regulación legal dos contidos máximos de micotoxinas en alimentos resulta una seria ameaza paira as economías de determinadas zonas do planeta, incapaces en moitos casos de adoptar medidas preventivas paira reducir a contaminación dos produtos que comercializan. A cuestión afecta especialmente a países do terceiro mundo, como Asia, e a produtos determinados como o millo, o cacahuete ou os pistachos.

Nalgúns casos, as perdas ocasionadas pola presenza de aflatoxinas nos alimentos poden supor perdas de até o 50% da colleita en Australia paira un ano de malas colleitas, segundo os datos que facilita a propia experta da FAO desta institución. Apunta, ademais, que EEUU retivo un total de 18.000 remesas de alimentos valoradas en 1.500 millóns de dólares. E achega un dato máis concreto, a modo de exemplo: a aplicación dos límites propostos polo Codex para a aflatoxina B1, orixinaría o rexeitamento do 37% dos cacahuetes da India.

O caso é que non son poucos os factores que deben terse en conta por parte dos operadores económicos paira evitar o risco de contaminación. En principio enténdese que os principios xerais establecidos precisarán dunha adaptación adecuada a cada situación e, no caso europeo, a cada variedade de mazá e aos elementos ambientais presentes, que poderán variar dun ano paira outro.

Dáse por sentado de que non vai resultar fácil atender a cada un destes principios, e moito menos, adaptalos correctamente a todas e cada una das circunstancias presentes en cada zona e en cada produtor, que van afectar ás fases previas á recolección, á recolección e transporte da froita, á súa manipulación e almacenamento da froita, e no seu caso, á de control e prensado, envasado e elaboración final do zume de mazá. Neste sentido, a experta citada considera que as normas sobre contidos máximos de micotoxinas deberían elaborarse atendendo á cooperación das partes interesadas, é dicir, o produtor, a industria, os consumidores, o sector científico e os organismos oficiais, pois como manifesta, «só así se conseguirá una lexislación realista».

Bibliografía

  • LUCAS VIÑUELA, Enedina; Aspectos xerais das micotoxinas. Avaliación segundo o Codex Alimentarius. Consultora Internacional da FAO. 2001.

LEXISLACIÓN

  • Regulamento (CE) número 1425/2003, da Comisión, de 11 de agosto de 2003, que modifica o Regulamento (CE) número 466/2001, no relativo á patulina.
  • Recomendación, da Comisión, de 11 de agosto de 2003, relativa á prevención e a redución da contaminación por patulina do zume de mazá e os ingredientes de zume de mazá noutras bebidas.
  • Directiva 2003/78/CE, da Comisión, de 11 de agosto de 2003, pola que se fixan os métodos de toma de mostras e de análises paira o control oficial do contido de patulina nos produtos alimenticios.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións