Saltar o menú de navegación e ir ao contido

EROSKI CONSUMER, o diario do consumidor

Buscador

logotipo de fundación

Canles de EROSKI CONSUMER


Estás na seguinte localización: Portada > Seguridad alimentaria > Normativa legal

Este artigo foi traducido por un sistema de tradución automática. Máis información, aquí.

Loita legal contra a obesidade

Os procedementos legais contra establecementos de comida rápida por falta de información proliferaron nos últimos anos

O aumento da poboación cun grao significativo de exceso de peso converteuse nunha epidemia que afecta, de forma especial, aos países desenvolvidos. Desde diferentes perspectivas abríronse varias frontes legais a un único problema, a obesidade. O tratamento aseméllase aos procedementos instados contra as empresas tabaqueiras.

Os países desenvolvidos teñen un grave problema de sobrepeso. O número de cidadáns que padecen esta epidemia do século XXI foi en aumento nos últimos 40 anos. E é que como pon en evidencia certos estudos, non estamos tan só ante unha cuestión que afecta directamente á saúde pública, senón que tamén incide nas economías de cada un dos países afectados.

Desde diferentes ámbitos alzáronse voces que consideran necesario regular a obesidade como una enfermidade crónica, a fin de definir e intensificar aquelas medidas necesarias paira a súa prevención e tratamento, entre a que cabe destacar aquela destinada a impulsar a información nutricional nas Comunidades Autónomas, os centros escolares, a rede asistencial e entre os cidadáns, en xeral. Non faltaron tampouco, quen ao amparo da lei, reclamaron contra determinadas empresas da industria alimentaria por considerarlles responsables da súa obesidade. Nin quen reclaman a protección dun dos seus dereitos fundamentais, como é «o comer, beber e gozar dos praceres da vida». A cuestión ten tinguiduras parecidas aos que se libraron hai uns anos co tabaco.

Uns datos de envergadura
A porcentaxe de obesidade en Estados Unidos duplicouse nos últimos 30 anos
A obesidade como problema é una cuestión moi recente; ten apenas cen anos. Os Institutos Nacionais de Saúde (NIH, nas súas siglas inglesas) norteamericanos levan avaliando a súa evolución de forma regular desde que, na década dos 90, o sobrepeso alcanzou dimensións de epidemia. Non en balde, Estados Unidos é un dos países cunha situación máis preocupante.

De acordo con uno dos estudos que analiza a evolución do fenómeno, entre 1960 e 1962, a porcentaxe de obesos situábase ao redor do 12,8%, e o de persoas con sobrepeso nun 43,3%. Vinte anos despois, as cifras ascenderon até situarse no 14,5% e o 46%, respectivamente. A mediados da década dos 90, a cifra de obesos chegou ao 22,5% e a de sobrepeso ao 54,4%. A conclusión non podía ser máis negativa: o incremento de obesos nos Estados Unidos duplicouse nos últimos trinta anos. Na actualidade, o 60% dos 285 millóns de cidadáns estadounidenses padece sobrepeso.

As causas, segundo refiren diversos informes, son os malos hábitos nutricionais asociados á inxesta do que se recoñece como «comida lixo». Con todo, o sobrepeso da poboación non é un tema particular dos norteamericanos. En Latinoamérica as cifras de poboación con sobrepeso teñen especial relevancia en Uruguai cun 62,50%, Arxentina cun 57,80%, Colombia cun 53,00% e Chile cun 46,90 %.

España non é diferente
A mediados do ano 2000 presentouse en España un estudo sobre os custos económicos e sociais da obesidade no noso país, así como as súas patoloxías asociadas, realizado polo Gabinete de Estudos Sociolóxicos Bernard Krief. Segundo o citado estudo, algo máis de dous millóns de persoas, entre 35 e 60 anos, padecen esta enfermidade, afectando nun 58% ás mulleres, e nun 42% aos homes.

As previsións de futuro, se non se pon remedio, poden ser moi preocupantes, se nos atemos ás predicións efectuadas polos responsables do citado Gabinete, e nas que se estimaba que nun futuro próximo un terzo da poboación padecería esta patoloxía. A OMS xa advertiu que paira o ano 2030 a metade da poboación europea podería estar afectada pola obesidade. Un problema de saúde pública moi xeneralizado, que ademais, afectará á nosa economía. No ano 2000, segundo puxo de relevo o citado estudo, o número de persoas obesas supuñan un custo sanitario duns 2.320 millóns de euros.

A lei da obesidade
Os datos obtidos nos distintos estudos epidemiolóxicos preocupan tanto ás autoridades públicas, como aos especialistas en obesidade e trastornos alimentarios. Este feito foi clave para que algúns países buscasen una lexislación apropiada sobre a materia que, ademais, recoñecese abertamente, a quen padece de obesidade ou sobrepeso, uns dereitos que lle permitisen acceder a beneficios sociais. A fórmula, o recoñecemento da obesidade como enfermidade crónica.

Os primeiros pasos firmes, a nivel lexislativo no noso país, déronse fai ben pouco, no ano 2002, cando foi aprobada no Senado a moción presentada polo senador por Tenerife, Juan Antonio García-Talavera, pola que solicitaba ao Goberno que estudase o tema da obesidade, a fin de adoptar todas aquelas medidas que fosen necesarias paira a súa prevención e tratamento, ao considerar que se trataba do principal problema nutricional.

Como antecedentes máis próximos, fóra das nosas fronteiras, debemos remitirnos, por unha banda, á Norma mejicana aprobada en 1998 paira o «manexo da obesidade», pola que se considera a este trastorno (incluíndo ao sobrepeso como un estado premórbido) como una enfermidade crónica caracterizada polo «almacenamento en exceso de tecido adiposo no organismo, acompañada de alteracións metabólicas, que predisponen á presentación de trastornos que deterioran o estado de saúde, asociada na maioría dos casos a patoloxía endocrina, cardiovascular e ortopédica principalmente e relacionada a factores biolóxicos, socioculturais e psicolóxicos, de etiología multifactorial».

Pola súa banda, no IV Congreso Latinoamericano de Obesidade e Trastornos Alimentarios, reunido en Buenos Aires en setembro de 1999, tras cualificar á obesidade como «una epidemia global» de fin de século, reclamouse una lei específica onde se outorgasen beneficios sociais paira a poboación obesa e pensións paira aqueles pacientes con trastornos alimentarios.

Máis recentemente, a principios de decembro de 2003 – e tras o intenso debate entre científicos, grupos de cidadáns, organismos federais, aseguradoras e farmacéuticas sobre si a obesidade non debese en realidade ser declarada una enfermidade- o Senado de Estados Unidos aprobou un proxecto de lei co obxectivo principal de promover a boa alimentación, axudar a resolver trastornos alimentarios e a fomentar o costume do exercicio físico. Una decisión que podería permitir que millóns de persoas que necesitan tratamento paira os seus problemas de peso tivesen una resposta adecuada, xa fóra de índole económica ou sanitaria.

FREO Á AVALANCHA XUDICIAL

Img obesidad2
Os potenciais prexudicados por obesidade nun país como Estados Unidos, son moitos, uns 171 millóns de cidadáns. A posible responsabilidade da industria alimentaria polo aumento de peso dunha infinidade de «prexudicados» determinou ás autoridades norteamericanas -ante a avalancha de demandas que se ían detectando- a pór coto aos preitos contra compañías e restaurantes de comida rápida, a fin de pedir compensacións económicas por obesidade. O argumento oficial non é outro de que cada un é responsable do que elixe paira comer.

De momento, os que no seu día foron instados por persoas afectadas de sobrepeso ou obesidade, non tiveron demasiado éxito. A liña marcada polos seus defensas lembra bastante ás batallas legais contra as tabacaleras. É máis, algún dos seus avogados participara nalgún dos procedementos librados contra estas. Nalgún destes últimos casos, presentáronse denuncias contra diferentes cadeas de comida rápida por non advertir nos seus produtos do contido «daniño» de determinadas sustancias, como graxas ou azucres, esixindo unha etiquetaxe nutricional correcto que advirta ademais dos posibles riscos paira a saúde do consumidor, como así fai actualmente o tabaco.

Algunhas asociacións de consumidores apuntaron indicacións paira o «día de acción de grazas» de 2003, aconsellando aos seus asociados (en ton sarcástico) que se protexesen contra as posibles accións xudiciais que, no seu caso, poderían instarlle os avogados das persoas que convidara á súa casa, coas seguintes advertencias sobre a comida que se lles preparou:

  • Falta proporcionar información alimenticia detallada.
  • Falta advertir da posibilidade para comer en exceso porque o alimento que proba poida ser demasiado bo e proporciónase sen ningún custo.
  • Falta ofrecer alternativas máis sas ou vegetarianas.
  • Falta información sobre outros lugares que ofrecen alternativas máis sas paira o «día de acción de grazas».
  • Falta advertir que a carne escura ten máis graxa que a carne branca.
  • Falta advertir que o comer pode ser causa de obesidade.

Co traslado desta información, e una vez asinada, o anfitrión podía quedar tranquilo; o comensal renunciara a calquera reclamación que puidese derivarse dunha falta de coñecemento destas circunstancias, especialmente, a que facía referencia á obesidade.

Pódeche interesar:

Infografía | Fotografías | Investigacións